1921 жылы 22 наурыздан шыға бастады
Бастапқы
АЙТЫЛҒАН СӨЗ
«Еш уақытта қазақ... қазақ мемлекет болған жоқ, себебі шекарасы болған жоқ».  --- «Қытай Халық Республикасы рапс пен соя секілді жемшөп дақылдарын егу үшін бізден 1 млн. га жер сұрап отыр».
«Азаттық» радиосы
Автор: Н.Назарбаев, ҚР президенті
Информационный сервер xFRK: валютные баннеры для Вашего сайта
Жас Алаш №18 (16204) 2 наурыз, бейсенбі 2017
2 наурыз 2017
Шымкенттен ертіске көшкісі келетіндер көп

Оңтүстік Қазақстан облысы, Төле би ауданының тұрғыны Елнар Қайыңбаевтың бар арманы – елден көшіп, теріскейге жету. Ол күн сайын жұмыспен қамту жөніндегі облыстық басқармадан өзіне жақсы хабар күтіп жүр. Онысы Аяз атадай көзге көріне қоймаса да, Елнар ертегіге сенетін баладай үмітін үзбейді. Үміттенуден басқа амалы да жоқ.
– Екі жылдан соң қырыққа толамын. Тұрақты жұмысым жоқ. Кісі есігін жалдап тұрамын. Ағайын-туыстан ұят. Өсіп келе жатқан екі баламның көзіне қарай алмай, қысыламын. Ауыл деген аты ғана, әйтпесе, үй салуға жер алудың өзі қиямет. Әйелім мұғалім. Сабағы аз. Парқы жоқ айлығы ештеңеге жетпейді. Солтүстікке көшетіндерге көмектеседі дейді ғой, сол жаққа кетсек дейміз. Ойланатын ештеңе қалмады, – дейді Елнар.
Туған жерінде жұмыс таппай қиналған тұрғындардың үмітін Ордабасы ауданына жуырда ғана арнайы сапарлап келген Павлодар облысы, Май ауданының әкімі Ардақ Қаңтарбаев та оятып кеткен. А.Қаңтарбаев Павлодар өңіріне қоныс аударамын деушілерге отбасының әрбір мүшесіне 79 мың теңгеден көмек беруге, мемлекет есебінен жалдау құны төленетін баспана бөлуге және жұмыспен қамтуға сөз беріп кетті.
Жалпы, бұған дейін Ордабасы ауданынан Солтүстік Қазақстан облысына алты отбасы қоныс аударған. Тағы да алты отбасы өтініштерін беріп, жүктерін жинап жолға шығуға дайын отыр. Ордабасыдан Солтүстік Қазақстан облысы, Жамбыл ауданы, Пресновка елді мекеніне былтыр ақпанда көшіп барған Маржан Уәлиевамен тілдесіп, хал-жағдайларын сұрастырған едік.
Маржанның айтуынша, бес бөлмелі баспананы жалға алған. Айына бес мың теңге төлейді. Аудан әкімдігімен жасасқан келісім бойынша, бес жылдан кейін үй толығымен өздерінің меншігіне өтуі тиіс. Шымкентте, одан кейін Астанада жүріп баспана, жұмыс, қаржыдан қиналған жас отбасы солтүстікке келіп, тұрмыстары түзеліп, көңілдері жайланғанын айтады. Маржанның өзі аудан әкімдігіне қызметке, жұбайы Қантемір аудандық білім бөліміне есепші болып жұмысқа тұрған. Алты жастағы ұлдың үлкені, Қантөре мен жасы биыл үшке толатын Абылайхан балабақшаға барып жүр.
– Жамбыл аудандық жұмыспен қамту орталығы жолдасым екеумізге көптеген жұмыс ұсынды. Бақытымызға қарай, екеумізге де жұмыс аудан орталығынан шықты. Бұл жерде бізге дейін көшіп келген шымкенттік дәрігерлер тұрады екен. Солармен араласып кеттік. Қазір бізге Шымкенттен хабарласып, «көшіп келсек» деп ақыл сұрап жүргендер көп. Білгенімізді айтып жатырмыз. Байқағаным, бұл жерде бір айлықтың бетіне қарап отыра бермей, қосымша нәпақа үшін ауыл шаруашылығымен айналысуға да мүмкіндік бар,– дейді Маржан.
Оңтүстік Қазақстан облыстық жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасының басшысы Әсия Темірбаеваның «Жас Алашқа» айтуынша, Маржан Уәлиева сияқты солтүстікке көшіп барғысы келетіндердің саны қазір 900 отбасына жеткен. Теріскейдегі әкімдер жұмыспен қамтып, баспана бөлсе, 900 отбасы бір күнде көшіп кетуге дайын отыр.
Әкімдіктің есебінше, 2016 жылы өңірден солтүстік облыстарға 605 мүшесі бар 146 отбасы қоныс аударған. Олардың басым бөлігі (125 отбасы) Солтүстік Қазақстан облысына тұрақтаған. Ә.Темірбаева көшіп барушылардың барлығы жұмыспен, балалары мектеп, балабақшамен қамтылады дейді. Ал тұрғын үй мәселесін мемлекет тарапынан және жұмыс берушілердің есебінен шешу көзделген. Биыл Солтүстік Қазақстан облысына көшіп барып, ауыл шаруашылығымен айналысамын деушілерге мың гектар жер бөлініпті. 657 тұрғын үй әзірлеген. Бұл баспаналар бастапқыда жалға беріліп, кейіннен жекеменшікке өтері айтылады.
Елден кетіп, теріскейге жеткісі келіп жүрген Төле би ауданының тұрғыны Елнар Қайыңбаев, міне, осындай бастамалар мен уәделерді естіп, бір үміттің құшағында жүр. Алайда ішкі қорқынышы да жоқ емес.
Себебі, көш бастағандардың барлығына Маржан Уәлиева отбасының сәттілігі бұйырмаған. Солтүстік Қазақстанға көшіп барған кей тұрғындардың уәделі көмекті алмағандары, күнкөрістерінің қиындағаны, жұмыспен қамтылмағандары жайында да ақпарат көп. Тіпті, жаңа қоныстан жақсылық көрмей, Алматы, Астана, Шымкент қалаларын жағалап кеткен отбасыларының мойнына көшпұлды қарыз етіп іліп қойғысы келген жағдайлар да болды.
Елнар Қайыңбаев бір жағы осындай жағдайдан да сескенеді. Ал тәуекел етпей, елде отыра берейін десе, күн көрісі қиын, алдағы күнге үміті жоқ.
Ресми мәліметтерге қарағанда, Оңтүстік Қазақстан облысында бүгінде үш миллионға жуық халық тұрады. Соңғы жылдары Өзбекстаннан осы өңірге табан тіреп жатқан ағайын да көбейген. Оның үстіне, өзге облыстармен салыстырғанда табиғи өсім жоғары. Жыл сайын 80 мыңға жуық бала дүниеге келеді. Мектеп оқушыларының саны әр оқу жылында 30 мыңға артып отырады. Адам көп болған соң, бәсеке қатал, жұмыс табу қиын. Ал солтүстік облыстарда, керісінше, тұрғын саны аз, бала санының жетіспеуінен мектептер жабылып жатыр.
Үкімет осы теңгерімсіздікті реттеу үшін оңтүстіктің халқын солтүстікке көшіру бағдарламасын бекітіп, биыл бұл бағытқа 85 миллиард теңге қарастырған. Шенді-шенеуніктер осы қаржыны ит талағандай ғып, құлқындарына өткізіп жібермесе, ен тоғайлы Ертістің бойына ел қондыруға ұтымды уақыт осы емес пе?!

Бақытжан ӘБІРАШҰЛЫ,
Оңтүстік Қазақстан облысы

« алдыңғы бетке  |  келесі бетке »
ПІКІРІН БІЛДІРГЕНДЕР (14)
JUSIP | 2 наурыз 2017 15:45
Адам туратын жер емес кой солтустiк!
Руза | 2 наурыз 2017 18:14
Біз, солтүстік адамдары хаюанбызба? Бұл Жүсіпке жазғаным. Біз керісінше, ортамыз қашан қазақтілді қазақтармен толады деудеміз
Қалыбай Аталиков | 2 наурыз 2017 18:35
Айналайын ағайындар, өр Алтайдан Атырауға дейін туған жер, биліктің айта алмай жүрген "cыры" бар, толтыру керек теріскейді қазақтармен, демографиялық "дүмпу" жасау керек қаракөздермен, көрейік сосын "Жириновскийлердің" қоқаңдағандарын!!!
Ойланбастан көшіңдер, еміңдер жерді, төрт түлікті көбейтіңдер, барлық жағдайды жасауға болады!!! Бәрі де өз қолыңда!!!
Ореке | 3 наурыз 2017 14:53
Жаппай солтүстікке көтеріле көшу керек ҚАЗАҚТАРҒА !!! АЛЛА жар болсын!!!
Шынайтар | 3 наурыз 2017 17:06
"Пәлен жерде алтын бар дейді, барсаң бақыр да жоқ" деген мәтелді естен шығармау
керек. Солтүстік өңірлерде де екі қолына бір күрек таба алмай жүрген адамдар көп.
Жүздеген, мыңдаған адам пәтер кезегінде тұр. Бұл жақтың қысы өте суық болады.
30-40 градус аязға ұрынған адамдар боғымен бірге қатып қалады. Өзінің туған жерінен безіп, жылы орнын суытып, туыс-туғанынан ұзап, біреудің жерінен "жұмақ" іздеген жұртта не қадір болады. Мұндай адамдарды ҚАҢҒЫБАСТАР дейді.
Қызылордалық Балталы Төлеген | 3 наурыз 2017 17:19
Бәріміз бір күнде тұрған жерімізден баспана, жұмыс табылмағандықтан солтүстікке көшіп кетсек, "ҚАЗАҚ бұрын мұндай шат-шадыман өмір сүрмеген. Менің арқамда ХАЛЫҚТЫҢ бастарында үйі, жұмысы бар. Орташа айлықтары 300 мың теңге. Жылдық табыстары ондаған мың доллар" дегенді ренжітіп алмаймыз ба? Абайлаңдар. "Жұмыс жоқ, басқаша өмір сүруге лажы болмағандықтан бір түнде көшіп кетсеңіздер "ХАЛЫҚТЫҢ арасына іріткі туғызды. Өтірік ақпарат таратты "деп түрмеге лақтыра салады.. Бірақ СӘТТІЛІК БОЛСЫН!
Сайлау Байбосын | 3 наурыз 2017 19:50
Былтыр бірнеше отбасы ОҚО-дан СҚО-ға қоныс аударған. Мен әдейілеп барып, тұрмыстарын көріп, Жас Алашқа" мақала да бергем. Биыл солардың біразы қайта қайтпақшы деген сыбыс келіп жатыр. Сондықтан шуласпайық, артын тосайық. Әрине, солтүстік өңірлерге түстіктегі ағайындардың көптеп келіп қоныстанғаны айтары жоқ, керемет жоба. Бірақ бізде барлығы дүбірлетіп басталып, сосын дау-дамаймен аяқталдады ғой. Бұл да сол болып жүрмесін.
ақтау марат | 3 наурыз 2017 23:11
бастаған істеріңе сәттілік тілеимін оңтүстіктегі ағайындар және де қандас ағайындарды да сол түстікке қарай тартыу керек және де үкіметте отырған ағалар жұмыс орындарын ашып беріп жұмыс пенен үи менен тәмендеуге көмектесіу керек
Айдай ақиқат | 4 наурыз 2017 15:32
Өзінің туған жерінде жүріп жарымаған адам біреудің жеріне барып байып кетеді
дегенге сенбеймін. ОҚО-да қалай болып жүрсе, СҚО-да да солай болып жүреді.
Бір жолғы берілген көмекті ішіп-жеп бітіріп, содан кейін жылап-еңіреп, әркімнен
бір көмек сұрап жүреді. ОҚО-ның қазақтары да Моңғолиядан келген
қазақтар секілді. Екеуінің арасында пәлендей айырмашылық жоқ. 1990 жылдары
Моңғолиядан СҚО-ға көшіп келген қазақтардың біразы келген жақтарына кетіп қалды.
қария | 5 наурыз 2017 03:14
сенің оиың өте арам екен АЙДАЙ АҚИҚАТ неге осы шымкентің ұл-қыздарын жаман оилайсың әр дайым ел үшін жаным пида деп тұратын жігітер осы неге сенбеиді шымкентің жігітеріне неге үлгі алмасқа елбасы әрдайым болсаң шымкентің жігітеріндеи бол деиді себебі олар сауда сатықты жақсы біледі тыиын санаудыда жақсы біледі сауда жасаудыда базардың көзінде және ақша табудыңда жолын жақсы біледі және бір ұстаным бар оларда саудада ағайын туыс болмайды деген ұғымды жақсы ұстанған мен сол жеріне ырзамын менің
Назар | 5 наурыз 2017 11:24
Американдыктар да быр кезде Дикий Западты жаулаган осылай.
Данышпан | 5 наурыз 2017 22:28
Қазіргі бір адамға берілетін 79000 теңге аз.
1. 7 жылдық еңбек шартымен көшетіндерге әр адамға 300 000 теңге.
2. 10 жыл тұратын шартпен Өзін-өзі жұмыспен қамти алатын, баспана талап етпейтін кәсіпкерлікпен айналысатын, бизнес жоспары бар отбасының әр адамына жасына қарамай бір реттік 500000 теңгеден беру керек.
3. Солтүстіктің кейбір аудан басшыларын оңтүстіктен тағайындаса туыс- туған, тамыр- таныс, дос- жаран, көрші- қолаңын жинап алады.
Жерінен ауғаннан 7 жыл қоныс сұрама деген бар
тарази | 6 наурыз 2017 11:26
Бұл жобаға ұлттық мүдде, ұлттық қауіпсіздік жағынан қарау керек. Көшкен адам үлкен ерлік жасағанмен тең. Әрине орыстар қарсылығын білдірер. Бірақ жергілікті қазақтар үлкен қолдау көрсетуі керек. Әйпесе бәрі бекер. Баяғыда ел бір жерден екінші жерге көшіру оңай болған. Ал қазір заман басқа, өмірге сұраныс көп.
Біліп айтар | 6 наурыз 2017 23:05
Солтүстіктің халқы қарап отырмайды. Егін егеді, мал бағады, сауда жасайды, кәсіп қылады, қызмет атқарады. Солтүстікке көшкісі келген адамдарға алдымен комбайн, трактор, машина жүргізуді, сонымен қатар орыс тілін үйрету керек. Төре, қожа рулары ешқайда көшпейді. Оларда ақыл бар, ОҚО-да тұрып та жақсы күн көреді. Үйсін, Сары үйсін, Албан, Суан, Дулат, Жалайыр, Қаңлы және басқалары көшуі мүмкін. Солтүстіктің
қазағы да, орысы да оңтүстіктің адамдарын сығандар секілді көреді.
Пікіріңізді бөліскіңіз келсе:*
Жазылатын пікірдің көлемі 500 символдан аспауы керек
Аты-жөніңіз:*
E-Mail (сайтта жарияланбайды):
Мына код-сандарды енгізуіңізді сұраймыз:*
Жаңарту
* - жазылуы міндетті
Осы тараудағы мақалалар