1921 жылы 22 наурыздан шыға бастады
Бастапқы
САУАЛНАМА
АЙТЫЛҒАН СӨЗ
Қартаюға қарсы, яғни жасартатын, мәңгілік өмір сүруге мүмкіндік беретін – дәрі-дәрмектер ойлап табу керек. Міне, қазіргі ғалымдар әлемде осындай шаруалармен айналысып жатыр.
Қазақстан ғалымдармен кездесуінде айтқан ұсынысынан. 04.09.09
Автор: Н.Назарбаев, ҚР президенті
Информационный сервер xFRK: валютные баннеры для Вашего сайта
Жас Алаш №16 (15994) 26 ақпан, бейсенбі 2015

Жемқорлықпен күрес ендiгi жерде күреске емес, қыран-топан күлкiге айналатын түрi бар. Өйткенi жең ұшынан жалғасудың аса жаман әдет екенi балабақшада оқытылатын болды. Бұтының дымданғанын сезбей қалатын нәрестелер жемқорлық жөнiнде не ұғып қарық қылады деп отырған шығарсыз. Жоқ, ұғады. Ұқтыратын журнал жуырда жарық көрiп қалуы тиiс. Бiрақ ол журналда ешқандай сөз жазылмауы мүмкiн. Есесiне, елдiң несiбесiн жеген жұтқыштар хайуан кейпiнде бейнеленедi.

ОНЫҢ ЖҰМБАҚ ҚАЗАСЫНАН ӘЛДЕКIМНIҢ ҚОЛЫНЫҢ ТАБЫ СЕЗIЛЕТIНДЕЙ...
Рахат Әлиевтiң өлiмi туралы хабарды қазақ қоғамы енжар қабылдады. “Өлмесе, өмiрем қапсын!” дегендей құдды. Тiптi оның өлiмiн заңдылық деп түсiнгендер де табылды. Әлиевтiң өлгенiн Аустрияның ресми түрде мәлiмдеуiн күтпей-ақ Уикидепия “Рахат Мұхтарұлы Әлиев (Шораз); 10 желтоқсан 1962 жыл, Алматы, Қазақ КСР-ы – 24 ақпан 2015 жыл, Вена, Аустрия” деп жазды. Неткен жеделдiлiк! Өлiмнiң аты – өлiм деймiз ғой. Бiрақ Әлиевтiң өлiмi – басқа өлiм. Ақ өлiм емес, әйтеуiр. Қазақ қоғамының қайғылы хабарды енжар қабылдауы да содан болса керек. Мұның себебiн түсiну үшiн “Рахат Әлиев кiм?” деген сұраққа жауап iздейiк.

Тарихи деректерге қарағанда қазақтар ХVI ғасырда, Қасым ханның тұсында 1 миллионнан асып жығылған екен. “Әлһамду­лилла, 6 миллион қазақ бармыз” дегендi ХХ ғасырдың 15-20 жылдары алаштың ардақтысы Ахмет Байтұрсынов жазып кетiптi. Демограф-ғалымдардың зерттеуiне қарағанда қазақтар ХХ-ғасырдың басында бүкiл Орталық Азия халықтарының тең жарымын құраған.

Жыл басында Моңғолияның халқы 3 миллионға жеттi. Мемлекеттiң 3 миллионыншы тұрғыны қазақ – Айжұлдыз Бекболатқызы. Бұл ақпаратты Баян-Өлгей аймағы әкiмдiгiнiң баспасөз хатшысы Нұрболат Өнерханұлы фейсбук әлеуметтiк желiсi арқылы таратты. Аймақ басшылары “3 миллионыншы тұрғын” деген мәртебеге ие болған Айжұлдызды құттықтап, сый-сыяпат жасапты.

Президент сайлауын мерзiмiнен бұ­рын өткiзуге конституциялық негiз жоқ емес. Конституцияның 41-бабының 3-тармағында: “Республика Президентiнiң кезектi сайлауы желтоқсанның бiрiншi жексенбiсiнде өткiзiледi және мерзiмi жағынан Республика Парламентiнiң жаңа құрамын сайлаумен тұспа-тұс келмеуге тиiс” делiнедi. Сол тұспа-тұс 2016 жылға келiп тұр. Олай болса Президент сайлауын бiр жылға кейiн шегерiп, 2017 жылы да өткiзуге болады. Мәжiлiс сайлауын 2015 жылы өткiзiп, Президент сайлауын өзiнiң заңды уақытында өткiзуге де болады, сондай-ақ Ассамблея ұсынғандай 2015 жылда да өткiзуге болады. Бiрақ бұл конституциялық мәселенiң шешуi Ассамблея құзырындағы мәселе емес, Конституциялық кеңестiң басқа тараптармен ақылдасып ойластыратын мәселесi. Қазақстан халқы Ассамблеясының үндеуi – советтiк менталитеттiң айнасы.

Ақпан айының 9-ы күнi президент Нұрсұлтан Назарбаев “Мемлекеттiк жастар саясаты туралы” заңға қол қойды. Оның бас­ты мақсаты жастардың дамуы үшiн бар жағдай жасау және жас­тардың мемлекет өмiрiне белсене араласуына тарту делiнген. Дәл осы заң қабылданғаны сол едi, сенатор Бiрғаным Әйтiмова жастардың несиеге өмiр сүру ке­ректiгiн айтып, Америка ашқандай болды.

Елiмiздегi саяси партиялардың аты мен затына, саны мен сапасына сөз шығындамай-ақ қойсақ болар едi. Бiрақ, сол аттарынан ат үрiкпейтiн партия құрғырларыңыз, аяқ астынан атып тұрып, жұртты таңғалдыруын тоқтатар емес. Айталық, айлап емес жылдап жылы ұяда, қалың ұйқыда жататын саяси партиялар сайлау деген сөздi естiсiмен елеңдеп, байлаудан босаған тайдай көсiле шаба жөнелетiнi несi екен.

Бiз Моңғолиядан атажұртқа қоныс аударған кезде Қазақстан әкемiз көрсетпеген жақсылық көрсетiп, дүниенi дүр сiлкiндiрiп, Моңғол елiн таңғалдырып, үй-мүлкiмiздi “КамАЗ” көлiгiмен, адамдарды ұшақпен әкелiп, баспана, мал берiп, жұмыспен қамтамасыз еткен едi. Алғаш келген бiздердi куәлiксiз-ақ, тұрақты тiркеуге тiркемей-ақ орналастырды. Ақшалай көмек пен азаматтық құжаттарды көшi-қон полициясы үйiмiзге келiп бiтiрiп бердi.

“Тәрбие басы – тал бесiк” деген дана халқымыз бала тәрбиесiне ерекше көңiл бөлетiнi аян. Алайда жаңа заманның өзiндiк талаптарына сәйкес қазiргi балалар ата-әженiң емес, балабақшаның қабырғасында қалыптасады. Осындайда болашағымыз саналатын бала үшiн тәрбиешiсiнiң рөлi өте маңызды. Алматы қаласы, Алмалы ауданындағы №30 балабақшаның тәрбиешiсi Динара Толымбекова өз кәсiбiнiң бiлiктi маманы.

Әкiмжан Шоқыбаев (Чокибаев) 1906 жылы Алматы облысы, Шелек (қазiр Еңбекшi­қазақ) ауданы 1 май (қазiр Ақши) ауылында дүниеге келген. Атасы Башпан әжi де, әкесi Шоқыбай да арабша хат таныған. Меккеге барған қажылар. Үйiнде ауыл балаларының сауатын ашуға кө­мектесiп отырған. Сондықтан болар, бұл ауылды молдалар ауылы деп атап кеткен. Әкiм­жан әке-шешесiнен ерте айырылған. Ауыл молдасынан сауатын ашқан ол Кеңес өкiметi орнаған соң Қарабұлақтағы интернатта тәрбие­ленiп, бiлiм алған.

Ала тайдай бүлiнiп,
Ел iшiнен дау шықты.
Iрiткi салып бүлдiрiп,
“Несие” деген жау шықты.
Өз басым соңғы кездерi телеарналардан күндiз-түнi көрсетiлетiн әзiл-сықақ театрларының қойлымдарынан әбден мезi болдым. Айта кетерлiк жайт, осы туындылардың авторлары – әлгi сықақшы-әртiстерiмiз. Қысқасы, солардың қаламынан туған дүниелер. Бұл театрлардың қойылымдарына қатысты сөз қозғасам, әйелдерше киiнген, яғни әйелдер рөлiнде ойнайтын ер адамдар ерiксiз еске түседi. Сол “қыз-келiншектердiң” бiр-бiрiнiң артынан тепкендерi,

Бiр күнi елге танымал абыз ақсақал қайтыс болыпты. Қарияға көңiл айтпақ болып аудан әкiмi сол ауылға бiр топ қызметкерлерiмен жөнеп бередi ғой баяғы. Ауылдың шетiнде “бұрыннан” келе жатқан рәсiм бойынша ауыл әкiмi де бiр топ нөкерлерiмен қонақтарды күтiп алады да, ауылға шаңдатып қойып кетедi.

Жексенбi күнi Қызылжар қаласында орыстың дәстүрлi мерекесi – масленица өтетiн болғанынан алдын ала хабарланған халық таң сәрiден қалалық әкiмшiлiк алдындағы орталық алаңға қарай ағылды. Көппен бiрге мен де ойын-сауық орнына бет алдым. Алаңда үлкен мейрамдарда орнатылатын биiк сахнаның алды қарақұрым халықтан көрiнбейдi. Арасында қазақтар да аз емес.

Мен 75 жасқа келдiм. “Кә­рiлiк өткенiңдi ойлап, өкiнетiн кезең” деген екен шығыстың бiр ойшылы. Менiң де өкiнiшiм жоқ емес. Жар таңдаудағы қателiгiм – бiрiншi өкiнiшiм дер едiм. 19 жасқа толғанымда әкем қайтыс болды. Ол кiсi маған жар таңдау туралы ешқандай ақыл айтпады. Бұрынғы кезде “Кiмнiң қызына құда түсемiз?” деп ауыл ақсақалдары ақылдасады екен.

Патшалық Ресей де, одан кейiн кеңестiк Ресей де қазақ ұлтын тiлi­нен, қасиеттi ұлттық салт-дәстүрле­рiнен, дiнiнен айырып, орыстандыру саясатын жүргiздi. Жүргiзгенде де ұзақ әрi үзбей жүргiздi. Осы әзәзiл де әнжi әрi ұрда-жық саясаттың арқасында Кремль қазақ ұлтының көпшiлiгiн түсi – қазақ, iсi бас­қа, яғни бүкiл жансарайы түп-түгел орыстың ксерокөшiрмесiне айналдырды.

Менi бiр танысым атып тастағалы жүр деп естiдiм. Сұмдық-ай! Не үшiн дейсiздер ғой? Тойда сөз бермегенiм үшiн! Тойда әлгi батыр­ға сөз берудi ұмытып кетiппiз. “Елдiң бәрi сөйледi, тек мен ғана сөйлемей қалдым, сол үшiн, әкең, атып өлтiрем!” дейтiн көрiнедi. “Тойда сөйлемей қапты дегендi естiп қор боп, жер басып жүргенше оны атып (яғни менi!), содан кейiн өзiмдi атып өлгенiм жақсы” дейтiн көрiнедi әлгi танысым. Мен оған сөз бермейiн деген ойымда да болған емес, рас айтам, қарбаласып, қонақ күтумен есiмiз шығып жүргенде әлгi қасқаң ұмытылып сөйлемей қапты. Ендi мiне... “атып өлтiрем!” дейдi.

Шындығына келгенде, өткен жыл жетiстiктерге толы болғанымен, өзiм үшiн жауапты кезең едi. Жалпы, кәсiпқой спортшы үшiн, уақыт таптырмас нәрсе. Өйткенi жыл сайын бiздiң мүм­кiндiгiмiз азаяды. Сондықтан да бiз уақытты үнемдi пайдалануға тырысып, барынша еңбек етемiз. Өткен жылғы көрсет­кiштерге мен қанағат етпеймiн, мен жеңiске құштармын. Жыл сайын өзiме жаңа талап қойып отырамын.

ТАҒЫ ДА ТОҚАЙЛАСТЫ
Доханың бас қаласы Катарда өтiп жатқан WTA сериясындағы халықаралық турнирдiң екiншi айналымына шыққан Зарина Дияс немiс қызы Андреа Петковичке қарсы тұрады. Жуырда Дубайда өткен халықаралық турнирде Петкович пен Заринаның жолы түйiсiп, жерлесiмiз екi сетте сүрiндiрiп кеткен болатын.