10 наурыз 2010
Әдеби-мәдени әлем

БАҚЫТЖАН ЖҰМАДIЛОВ ЖОЛ АПАТЫНАН ҚАЙТЫС БОЛДЫ
Тағы да жол апаты... Осы бiр “жол апаты” деген пәледен қаншама қазақ өнерпаздары мезгiлсiз көз жұмды десеңiзшi?! Әйгiлi “Дос-Мұқасан” ансамблiнiң белдi әншiсi, сазгер, белгiлi өнерпаз Бақытжан Жұмадiлов те жол апатынан қаза болды...
“Дос-Мұқасан” ансамблi алғаш рет ұйымдасқан кезде, Қазақстанда не көп, ансамбль көп болатын. Кейбiр iрi зауыттар мен фабрикалар қос-қостан ансамбль ашып, кеңшарлар мен ұжымшарлардың әрқайсысы бiр-бiрден ансамбль ұстайтын. Тiптi, Мәскеуден – әншi, Ленинградтан – гитарист, Одессадан – сазгер шақырған iрi зауыттың директорын да бiлушi едiк... Осылардың арасынан “Дос-Мұқасан” несiмен жеке-дара озып шығып, шырқау биiкке көтерiлiп кеттi? Ұлттық сипатымен. Ұлттық болмысымен. Ұлттық қасиетiмен.
“Дос-Мұқасанды” “Дос-Мұқасан” еткен ұлтымыздың жiгерлi жiгiттерi, ұлтымыздың ұлттық намысы мығым өнерпаздары болса, солардың iшiнде Бақытжанның орны алабөтен едi. Халықтың әндерiн эстрадаға сай өңдеп, оны халықтың өзiне жаңғыртып, жаңартып қайтарып беру де – үлкен шеберлiктi қажет ететiн үлкен өнер. Мiне, Бақытжан осы үлкен өнердiң үдесiнен шыға бiлген жан едi.
Қазақстанның орыстiлдi қауымы Бақытжанды “мистер Құдаша” дейтiн. Ал қазақтар “Бiржан салға” ұқсатып “Бақытжан сал” деушi едi. Киiктiң асығындай шымыр жiгiттiң бойында қазақтың сал-серiлерiне ұқсас қасиеттер де аз емес-тi. Бақытжан әрi әншi, әрi сазгер, әрi концерт жүргiзушi, әрi күлдiргi-әзiлкеш, әрi асаба, әрi аңшы, әрi бишi, әрi күйшi едi...
Қарап отырсаңыз, “Дос-Мұқасанның” негiзгi құрамының да қатары сирей бастапты: 1994 жылы “Дос-Мұқасанның әншiсi Құрманай Омарова дүние салды. 2007 жылы Шәрiп Омаров дүниеден озды. Ендi, мiне, Бақытжан Жұмадiлов...
Бақытжан Жұмадiлов жол апатына ұшыраған кезде, оның жанында досы әрi өнердегi әрiптесi Досым Сүлеев болыпты. Досым Сүлеев қазiр Алматыда, ауруханада. Үш қабырғасы сынған, кеуде сүйегi майысқан, миы шайқалған. Дәрiгерлердiң айтуынша, бұған да шүкiр, бетi берi қарай бастапты...
“Келшi, келшi, келшi бермен, құдаша...”, “Махаббаттың құдiрет-күшi әлдилеп...”... Мiне, осы жолдарды жазып отырған бiздiң құлағымызға да Бақытжан Жұмадiловтың даусы, үнi, ол орындаған әннiң әуезi келiп тұр. Өзi салған әндерi сияқты Бақытжан Жұмадiловтiң есiмi де ешуақытта ұмытылмаса керек.
“ТАҒДЫР-ТАРАЗЫ”
“Тағдыр-таразы” деп аталатын жаңа журнал ашылды. Бұл журнал екi айда бiр рет жарық көредi. Журналдың бас редакторы – белгiлi журналист Сара Досниязова.
Бұл журналдың ерекшелiгi неде? “Тағдыр-таразы” журналының ең басты мiндеттерiнiң бiрi – қалың көпшiлiктiң құқықтық сауатын ашу. Сiздiң құқыңызды сақтайтын не? Әрине, заң. Ал заңды бiлу, әсiресе, заңның тiлiн түсiну – оңай-оспақ шаруа емес. Бұл журнал да осы тарапта жұртшылыққа үлкен жәрдемшi болмақ.
“ЭХ, НАТАЛЬЯ, НАТАЛЬЯ...”
Мәскеудiң “Молодая гвардия” баспасы өзiнiң “Тамаша адамдар өмiрi” атты әйгiлi сериясымен Вадим Старктың “Наталья Гончарова” атты кiтабын басып шығарды.
“Егер Н.Гончарова А.С.Пушкинге тимегенде, онда Пушкин де өлмейтiн едi” деушiлердiң қатары тым көп екенiне қарамастан, В.Старк 18 жасында А.С.Пушкинге жар болған Наталья Гончарованың ақынжанды әрi бiлiмдi болғанын жан-жақты дәлелдей келiп, оның өмiрiн, мiнезiн, ортасын, тағдырын қызғылықты етiп баяндайды.
В.ТОЛКУНОВА АУРУХАНАҒА ТҮСТI
Орыстың күмiскөмей әншiсi Валентина Толкунованың жүрегi ауырып, ауруханаға түстi.
“Белоруссияның Могилев қаласындағы Мәдениет сарайында ән салып тұрғанмын. Кенет көзiм қарауытып кеттi... Ар жағын бiлмеймiн...” дейдi әншi. Дәрiгерлердiң айтуына қарағанда, В.Толкунованың жүрегi сыр бере бастаған, ендi әншiге ұзақ емделуге тура келедi.
ЕСКЕ АЛУ КЕШI
Өлең дегенiң, қарағым,
Жетi қат жердiң астында,
Айдаһардың аузында...
Мен соған кетiп барамын, – деп, Ұлы мәртебелi поэзияның мiндетiн қолдан оңайлатуға болмайтынын ескертiп кеткен ақын, небәрi 47 жасында қаза болған талантты шайыр Өмiрзақ Қожамұратовтың (1936-1983) “Сеп” баспасынан “Сезiм сәттерi” атты жыр жинағы шықты. Рас, бұған дейiн де Ө.Қожамұратовтың бiрнеше рет өлең жинақтары жарық көрген-дi. “Сезiм сәттерiнiң” бiр ерекшелiгi, бұл жинаққа ақынның бұрын-соңды еш жерде жарияланбаған бiр топ өлеңдерi енгiзiлген. Айтпақшы, Ө.Қожамұратовты 1959 жылы алғаш рет оқырманға таныстырған “Лениншiл жас” (қазiргi “Жас Алаш”) болатын.
26 наурыз күнi сағат 15.00-де Қазақстан Жазушылар одағының Әдебиетшiлер үйiнде (Абылай хан даңғылы, 105 үй) ақын Өмiрзақ Қожамұратовты еске алу кешi өтедi.





Уәж айту