Қазақстан халқы ассамблеясының XV сессиясында Сiз ұсынған «ел бiрлiгi» доктринасы зиялы қауым өкiлдерi, саяси партия жетекшiлерi, қоғамдық ұйымдардың белсендiлерi мен мерзiм­дi басылым басшыларының және оларды қолдаған қалың көпшiлiктiң қарсылығына ұшырады әрi қоғам бұл құжатты қабылдамады. Баста­уын американдық ұлттан алатын «қазақстандық ұлт» саясаты негiзiнде жасалған доктринаны қабылдау елiмiзде тiршiлiк етiп жат­қан барлық ұлттарды жоюға алып баратын бiрден-бiр қадам болары сөзсiз едi. Сонымен қатар, «қазақстандық ұлт», «қазақстандық ел» немесе «ел бiрлiгi» саясаты (қалай атасақ та, бұл жымысқы идеяның мән- мазмұны өзгермейдi) мемлекетқұрушы қазақ ұлтының тiлi мен мәдениетiне, дiлi мен дiнiне, салт-санасы мен әдет-ғұрпына да шексiз қауiп төндiрерi сөзсiз.

Бүгiндерi ұлтымыздың тең жартысынан көбi өз ана тiлiнен, туған ұлтынан қол үзген. Жоғары билiкте отырған лауазымды шенеунiктердiң кемiнде 90 па­йызының ұлты қазақ болғанымен, олардың басым көпшiлiгi мемлекеттiк тiлдi меңгермеген әрi тiлдi үйренуге, өз ана тiлiнде сөйлеуге де құлықсыз. Осындай жағдайда «қазақстандық ұлт» саясаты кiмнiң мақсат-мүддесi үшiн қызмет етпек?! Оны қо­ғамға тықпалап, ресми БАҚ-та насихаттаудың не қажетi бар? Мұның астарында қандай жоспар жатыр? Қоғамды мазалаған осындай сан қилы сауалдарға жауап әлi берiлген жоқ. Ал «қазақстандық ұлт» саясатын Қазақстан халқы ассамблеясында жасаған баяндамаңызда Сiз былай түсiндiрдiңiз: «Бiрiншi мәселе – ұлттық бiрлiктi бiз қалай түсiнемiз? Бұл бiздiң елде тұратын этникалық, дiни және басқа да әлеуметтiк-мәдени топтардың бiрiккен қауымдастығы болу деген сөз. Ең көпұлтты мемлекет – жүздеген этностар мекен­дейтiн АҚШ болса керек, бiрақ олардың бәрi де – американдықтар. Бразилияға ресми сапар барысында бұл елдiң де көпұлтты екенiн бай­қадым, бiрақ оның тұрғындарының бәрi – бразилиялықтар… Бiз осы жолмен жүруiмiз керек...». Мемлекетқұрушы ұлттары жоқ АҚШ-тың да, Бразилияның да бiзге үлгi бола алмасы анық. Бiз ол жолмен жүре алмаймыз. Сондықтан да, әлгiндей пiкiрдi дүйiм жұрт «көзбояушылық» ретiнде ғана қабылдайды. «Қазақстандық ұлттың» астарында барлық ұлттардан бiр ұлт жасап, В.Ленин, И.Сталин, Мао Цзедун тәрiздi халық көсемi атану, сөйтiп, халықаралық қауым­дас­тық алдында бедел жинау мақсаты жатқанына қазiр көпшiлiктiң көзi жеттi. Ұлтты жою арқылы әлем алдында бедел жинағаннан гөрi ұлттық мүдде жолындағы күрес әлдеқайда қасиеттi қадам болмақ. Сiз бастаған жоғары билiк осыны ұмытпаса екен. Сол себептен бiз Сiздi «қазақстандық ұлт» саясаты тәрiздi жымысқы идея­дан түбегейлi бас тартуға шақырамыз!

2008 жылы «Жас Алаш», «Қазақстан», «Ана тiлi» газеттерiнде және басқа да бiрқатар орыстiлдi басылымдарда «Республика басшылары! Сiздер мемлекеттiк тiлдi сыйлаңыздар, оның мәртебесi мен абыройын аяқасты етпеңiздер!» деген тақырыппен Сiздiң өзiңiзге, ҚР премьер-министрi мен парламент депутаттарына 10 мыңға тарта алматылық студент қолдаған ашық хат жолдаған болатынбыз. Онда «...болашақта мемлекет басшысы ретiндегi ресми сапарларыңызда, шет мемлекеттердiң лауазымды тұлғалары мен басшыларын қабылдауда, ресми басқосуларда, мемлекетаралық келiссөздер жүргiзуде және ел iшiнде сөйлеген сөздерiңiзде мемлекет­тiк тiлдi қолдануыңыз Қазақстан хал­қының шексiз мақтанышын тудырары даусыз деп сенемiз! Мемлекет басшысы мемлекеттiк тiлде сөйлеуi тиiс деген ұстанымды қолдаймыз» дегенге баса тоқталып, Сiздi барлық ресми жиындарда мемлекеттiк тiлде сөйлеу­ге шақырған болатынбыз. Өкiнiшке қарай, бiздiң талап-тiлегiмiз ескерусiз қалды. 2009 жылы 22 желтоқсан күнi бiрқатар БАҚ басшыларымен кездесуде осы мәселеге қатысты Сiз былай дедiңiз: «Я не могу быть президентом, не говоря на языке, понятном всем, кто за меня голосовал. За меня голосовало 90 процентов населения. Как же я могу не говорить на языке, понятном всем гражданам?”. Бұл ұстаныммен бiз түбегейлi келiспеймiз. Бұлай деуiмiзге екi себеп бар. Бiрiншiден, елiмiздегi қазақ ұлтының үлес салмағы 63 пайыздан асып, оның саны 10 миллионға жеттi. Яғни, Сiздi қолдаған халықтың 90 пайызының басым көпшiлiгi мемлекетқұрушы ұлт өкiлдерi емес пе? Онда неге солардың тiлiнде сөйлемеске? Әлде бұл мемлекеттiк тiлдi мұқатудың бiр амалы ма?! Екiншiден, бүгiнгi таңда Қазақстандағы бүкiл мемлекеттiк билiк тек Сiздiң ғана қолыңызда. Осы орайда белгiлi мемлекет және қоғам қайраткерi А.Сәрсенбайұлының мына сөздерi есiмiзге түстi. Ол былай деген едi: «Мәселен, егер Н.Назарбаев ресми орындарда тек қазақ­тiлiнде сөйлей бастаса, қазақ тiлiнiң толыққанды мемлекеттiк тiлге айналу мүмкiндiгi 90 пайызға артады. Себебi, Қазақстан мемлекетiндегi шенеунiктердiң 90 пайызы – қазақтар мен қазақ тiлдiлер. Егер президент: «Жiгiттер, бiз ендi тiлiмiздi аяқасты ете алмаймыз, сондықтан да, мен қазақ тiлiнде сөйлеймiн, үлкен мiнберден айтылатын сөздердiң барлығын теледидар қазақ тiлiнде, содан кейiн орыс тiлiнде iлеспе аудармамен берiп отыратын болса, өзгелер ренжiмес», - десе, онда орыстiлдiлер де қажеттi ақпаратын алып отырады және ана тiлiмiзде сөйлеу үрдiсi қалыптасады». Сөздерiңiздiң бiрiнде бұл ойды Сiз де растағандай болдыңыз. «Мне по жизни как президенту страны приходится всем заниматься: и экономикой, и медициной, и образованием, и здравоохранением. Если я начинаю играть в теннис, то весь Казахстан тоже начинает играть. Никто раньше не ездил на Шымбулак, но когда я в 55 лет впервые встал на горные лыжи и стал кататься, многие последовали моему примеру. Теперь на Шымбулак проехать невозможно. Или вот на лошадях я стал кататься - стали возрождаться конезаводы», - деген сөзiңiздiң өзi осы мәселенiң кiлтi өзiңiзде тұрғанын құптай түседi. Бұдан түсiнгенiмiз, Сiз мемлекеттiк тiлде сөйлей бастасаңыз, жоғары билiк те, облыс, аудан, ауыл әкiмдерi де, мектеп директоры да, тiптi қарапайым мемлекеттiк қызметкерлер де қазақ тiлiнде сөйлейтiнi анық. Осы арқылы мемлекеттiк тiлдi дамытуға бюджеттен бөлiнiп жатқан қаржыны үнемдеуге, қоғамдағы түсiнiспеу­шiлiк­тердi реттеуге болар едi. Мәселен, Сiздiң кеңесшiңiз Ермұхамет Ертiс­баев «Экспресс – К» газетiне берген сұхбатында былай дедi: «...начиная с 1991 года львиная доля всех бюджетных затрат в гуманитарной сфере шла на возрождение казахской культуры и языка, создание казахской государственности (для меня «казахская» и «казахстанская государственность» - одно и то же)». Бiр сөзбен айтқанда, егер Сiз мемлекеттiк тiлдi жоғары құрметтеп, ардақтай бiлсеңiз, өзгелерi де осы өнегеден үлгi алар едi. Бұған бiз сенемiз. Бұл – ақиқат.

 

Мұхтар Шаханов бастаған ұлт тұлғалары құрамына кiрген «Тәуелсiздiктi қорғау» халықтық қозғалысын құру жөнiндегi кеңес 19 қаңтар күнi «Ел бiрлiгi» доктринасының орнына «Қазақстан Республикасы Ұлттық саясатының тұжырымдамасын» қабылдады. Бiздiң түсiнiгiмiз­ше, бұл құжаттың өзегi – бiрiншiден, қазақ ұлтын мемлекетқұрушы ұлт ретiнде мойындау, ұлтты жоюға бастайтын «қазақстандық ұлт» саясатынан бас тарту, барша азаматтарды қазақ ұлтының маңында топтастыру, тәуелсiздiгiмiздi баянды ету, қазақ тiлiн шын мәнiндегi мемлекеттiк тiл деңгейiне жеткiзiп, оны барлық этнос­тарды бiрiктiретiн факторға айналдыру, екiншiден, Қазақстан Республикасының атауын «Қазақ Республикасына» ауыстыру. Сонымен қатар, бұл құжатта елiмiздегi тату, бейбiт өмiрдi сақтай отырып, ұлттық саясатты қалай жүргiзу керектiгi дұрыс әрi орынды көрсетiлген. Ұлтымыздың баянды келешегi үшiн бұл аса қажеттi құжат. Сондықтан да, бiз Сiзден «Ел бiрлiгi» доктринасынан бас тартып, оны халық талқысынан түсiрудi, оның орнына ұлт жанашырлары дайындаған «Ұлттық саясат тұжырымдамасын» заңды құжат ретiнде қабылдауды сұраймыз!

«Тәуелсiздiктi қорғау» халықтық қозғалысының бастаған iсiн толық қолдайтынымызды, қажет жағдайда, оның қатарына да өтуге дайын екенiмiздi мәлiмдеймiз! Егер жоғары билiк өкiлдерi ұлт тұлғаларының және оны қолдаған халықтың талап-тiлегiн ескерусiз қалдырса, бiз заң жолымен тыйым салынбайтын наразылық шараларының барлық түрiне қатысатынымызды және оны ұйымдастыру iстерiн қолға алатынымызды ескертемiз!

 

Ұлт мәселесi кейбiр кеңесшiлер сияқты кекетiп-мұқатуды, ойын-мысқылды көтермейтiн аса нәзiк проблема. Сонымен қатар, ұлт мәселе­сiнде шалажансар шимайлар мен бағыты бұлдыр бастамалардың шашбауын көтеруге болмайды. Бiз Сiздi бiлгiр саясаткер, тәжiрибелi лауазымды шенеунiк ретiнде бiлемiз әрi сыйлаймыз. Өзiмiздiң талабымызды айтып, Сiзге хат жазуымыздың себебi де сонда. Жоғарыда айтылған мәселе­лердi ескерiп, саяси дұрыс шешiм қабылдайсыз деген үмiттемiз.