Бар нәрсеге екi шоқып, бiр қа­рай­тын адамдардың басына «Әблязов ақжүрек болса, бұрын елде жүр­ген кезiнде мынадай сорақы әрекет­тердi дәлелдейтiн қолындағы құжаттарды неге жария етпеген?» деген сұрақ сап етерi сөзсiз. «Свобода Сло­ва» (№7, 2010 жыл, 18 ақпан) басылымы арқылы ол бұл құжаттардың қолына жақында ғана түскенiн айтқан. Бiрақ оны қандай жолмен және кiмнен алғаны ашып айтылмаған.

Тимур Құлыбаевтың тақ мұраге­рiнiң бiрi екенi жиi сөз болады. Әкесi Асқар Құлыбаев та жақында «журна­листердi қабыр­ғаға тұрғызып, оқ жаудыру керек екенiн» айтқан сұхбатында ұлын тақтан көргiсi келетiнiн байқатып алды. Бiр қызығы, құзырлы орындар Құлыбаевтың Форб журналына iлiккен әлемдегi ең бай адамдардың бiрi – миллиардер, ел президентi­нiң ортаншы күйеу баласы екенiне (!) қарамастан Әблязов жолдаған шағымды қабылдап алған.

Бұл жағдайларды сан-саққа жүгiрту­шi­лер бар. Мәселен былай: «жоғары лауазымды шенеу­нiктердiң бiрi Құлыбаевпен қиян-кескi күресiп жатыр екен, Әблязов пен билiк Құлыбаевқа қарсы күресте өзара уағдаластық жасапты немесе билiк «бiзде демократия бар» деу үшiн ғана бұл шағымды қаперге алған, бiрақ нәти­жесi ел күткендей болмай шығады, әлi-ақ көресiңдер», тағысын тағылар.

Әблязовтiң өзi мұның бәрiн жоққа шығарады. Оның пiкiрiн­ше, бұл жерде ешқандай демократия елесi де, көрпе астындағы күрестiң де нышаны жоқ. Құжаттар пошта арқылы келгендiктен, қарапайым бюрократиялық тетiк iске қосылып, билiк оны қабылдауға мәжбүр. «Жасыратыны жоқ, менiң саяси есебiм бар: мемлекеттiк органдар да, қоғам да шынайы әрi құжаттар арқылы дәйектелген бiрдей ақпарат алады. Азаматтар өз пiкiрi мен ресми көзқарасты салыстырып көредi. Осы екi көзқарастың арасында жер мен көктей айырмашылық боларына сенiмiм кәмiл. Бұдан соң «бiз қандай мемлекетте тұрып жатырмыз, бiздi басқарып отырған кiмдер?» деп көп азаматтар ойланатын болады», – дейдi Әблязов.

Демек, бұл сөзiмен ол мәсе­ленiң саяси астары туралы сұраққа жауап берiп қойды. Қалай десек те, саяси тайталастың да пайдасы бар. Қоғам үшiн жабық шымылдық түрiлiп, бiраз шындық қылаң бередi. «Тимур Құлыбаев ешқашан кәсiпкерлiк­пен айналыспағанын бүкiл ел бiледi. Оның «бизне­сi» – тек қана Назарбаевпен туыстық қарым-қатынасын пайдалану. Ешқандай жауапкершiлiксiз, ойына келгенiн жасап жүргендерi таң­ғалдырады. Ұрлықтары ұлттық қауiпсiздiк­ке де тiкелей қауiп төндiрiп отыр. Елiмiздiң мұнай саласының 40 пайызы Қытайдың ұлттық компанияларының қанжығасына байланып кеттi. Бұл түйткiлдi шешу бiздiң балаларымыз бен немерелерiмiз үшiн де ауыртпалық әкеледi», – дейдi Әблязов.

Оған сенсек, қызмет бабын асыра пайдаланп, ел активтерi құпия түрде сыпыра сатылып жа­тыр. Бұдан түскен миллиардтар оған бақылаусыз билiк сыйлайды. «Басқа да жоғары лауазымды шенеунiктер түкке алғысыз қағазды сылтау етiп, әдеп сақтауға тырысса, Тимурға ешқандай шектеу жоқ. Журналистер мұны өз көзiмен көрдi, ал ел бизнесi болса, көресiсiн бұрыннан көрiп келедi», – дейдi Әблязов.

«Свобода Слова» тiлшiсiмен сұхбатта «Қазатомөнеркәсiптiң» бұрынғы басшысы Мұхтар Жәкiшевтiң тұтқындалуына қатысты тың деректер айтылады. 2002 жылы М. Әблязов түрмеге қамалған кезде оны босату үшiн М.Жәкiшевтiң барын салғаны, тiптi ашық саясатпен ендiгәрi айналыспайды деп Назарбаевқа өзi кепiл болғаны белгiлi. Мұны дос­тыққа берiк Жәкiшев Әблязовқа түрмеден шыққан соң бiр-ақ айт­қан. Үкiмет БТА банктi тартып алып, Әблязов шетелге қашқан кезде билiк Жәкiшевтi келiссөз жүргiзушi етiп пайдаланбақшы болыпты. Әблязов: «өзiңнiң басың кетедi, айбайла» деп мұндай келiссөздерге қатыспауын өтiнген.

«Оны алдап соғатынын бiлiп, елге қайтушы болма деп ескерттiм. Тұт­қындалған күнге дейiн елден кетуге үгiттедiм. Өкiнiшке қарай, ол әлi Назар­баевқа сенетiн едi. Қараңыздаршы, ендi билiктiң оған не iстеп жатқанын! Елiмiзге сiңiрген еңбегi үшiн айтқан алғысы осы ма?», – дейдi Әблязов.  

Мұнда айтылған деректердiң бәрi төбе шашыңды тiк тұрғызады. Рас болса, онда бiздiң шынымен де, патша – құдайдың жер­дегi көлеңке­сi, мемлекет мүлкi билеушi­нiң жеке меншiгi болып есептелiнетiн, ханзадалардың iсi талқылауға түспейтiн, кепiлдiкке мал-мүлiк емес, адамның басы қойылатын орта ғасырда өмiр сүрiп жатқанымыз ба?  

Ш. Жарқымбек.