1921 жылы 22 наурыздан шыға бастады
Бастапқы
АЙТЫЛҒАН СӨЗ
«Еш уақытта қазақ... қазақ мемлекет болған жоқ, себебі шекарасы болған жоқ».  --- «Қытай Халық Республикасы рапс пен соя секілді жемшөп дақылдарын егу үшін бізден 1 млн. га жер сұрап отыр».
«Азаттық» радиосы
Автор: Н.Назарбаев, ҚР президенті
Информационный сервер xFRK: валютные баннеры для Вашего сайта
Жас Алаш №17 (16203)   28 ақпан, сейсенбі 2017
28 ақпан 2017
Президентке нобель сыйлығы неге бұйырмайды?

Қазақстан президенті Н.Назарбаев тағы да Нобель сыйлығына ұсынылды. Бұл жолы антиядролық қозғалыс белсендісі Кәріпбек Күйіковпен бірге. Швейцариядағы Базель бейбітшілік кеңсесінің ғылыми-зерттеу орталығының директоры Алин Варе ядролық қаруды жоюдағы қызметтері үшін Н.Назарбаев пен К.Күйіковті Нобель сыйлығына ұсынғаны хабарланды. Алин Варенің түсіндіруінше, Қазақстан президенті әлемді ядролық қарусыздандыру, оның ішінде Семей ядролық полигонын жабу жолында маңызды бастамалар көтерген. Ал Кәріпбек Күйіков өзі жетекшілік ететін «Атом» жобасы арқылы ядролық қарудың табиғат пен адамға апаттығын баяндап, ядролық қарусыздану идеясын баршаға ұсынып келеді.
Баспасөздегі деректерге қарасақ, президентті осымен жетінші мәрте Нобель сыйлығына ұсынған. Президентке мәртебелі марапатты алып бергісі келгендер арасында Қазақстан халқы ассамблеясы, пәкістандық теологтар, америкалық конгресмендер, Шешенстандағы балалар үйі, дүниежүзілік түркі елдері ассамблеясының жетекшісі, норвегиялық үкіметтік емес ұйым, «Ақ Орда» қозғалысы, шешен-ингуш мәдени орталығы, Қырғызстан парламенті бар. Осылар қанша жерден Қазақстан президенті «әлемде бейбітшілікті сақтау мен халықтар достығын нығайтуға үлес қосты», «сталиндік қуғын-сүргіннен жапа шеккендерге қамқорлық жасады», «Семей полигонын жапты», «ядролық қарусыздану мен бейбітшілікті нығайтуға септесті» дегенімен Нобельсыйлығы Назарбаевқа бұйырмаған-ды.
Бұл жолы президентпен бірге әлемдегі бейбітшілік сыйлығына ұсынылған Кәріпбек Күйіков ядролық сынақтан анасының жатырында жатып-ақ зардап шеккен, дүниеге екі қолсыз келген суретші. Кәріпбек Күйіков өз шығармашылығы арқылы ядролық қарудың таралмауын насихаттауымен алыс-жақынға танымал. Суретші басқаратын «Атом» – президенттің қолдауымен ашылғанын жоба.
Сонымен, жетінші рет додаға түскен президентке сыйлық беріле ме? Халықаралық саясат пен жүйені жетік білетін маманның бірі, бұрынғы дипломат Қазбек Бейсебаевқа осы сұрақты төтесінен қойған едік.
– Кәріпбек Күйіков – кез келген халықаралық құрмет пен сыйлыққа лайықты тұлға. Швейцариялық ғалымдар сол себепті оны Нобель сыйлығына президентпен бірге ұсынса керек. Президентке келсек, оның уақыты кетіп қалды. Нобель иегерлерін сараптап қарасақ, оларға сыйлық оқиға мен уақыттың арасы алшақтамаған кезеңдегі қызметтері үшін берілген. Бұл ырғақты бұзған жалғыз иегер – АҚШ-тың экс-президенті Барак Обама. Оған президенттік мерзімінің алғашқы жылы сыйлықты бере салды. Тоқсаныншы жылдардың ортасында Семей полигонының жабылуы мен ядролық қаруды ел аумағынан шығару кезінде Қазақстан президентінде шынымен де Нобель сыйлығын алуға мүмкіндік зор еді. Сол тұста дүрілдеп тұрған дүниежүзілік «Невада-Семей» қозғалысы да септесер еді. Алайда, ол кезде ешкім мұны ойламады. Ал енді кеш. Кеш болатын және бір себебі 1995 жылы халықаралық саясаттағы ядролық қарудың рөлін бәсеңдету бағытындағы қызметі үшін британ ғалымы Джозеф Ротблат пен ғылым мен жаһандық мәселелер жөніндегі Пагоушск конференциясына Нобель сыйлығы берілген болатын. Бұл – антиядролық қозғалысына қатысты тақырыпқа сыйлық екі мәрте берілмеуі мүмкін деген сөз. Оның үстіне қазір әлемде ядролық сынақтар өтіп жатқан жоқ. Сондықтан әлемдік қауымдастық үшін де, Нобель комитеті үшін де бұл тақырыптың өзектілігі жоқ. «Өз еркімізбен бас тарттық» деген уәжіміз де өтпейді. Себебі, Беларусь пен Украина да өз еріктерімен бас тартқандар арасында. Алда-жалда Астана кездесуінен кейін Сирия қақтығысындағылар бейбіт келісімге келе қалса да, ол үшін Нобель сыйлығы Қазақстанға берілмейді. Өйткені Қазақстан Сирия келіссөзінде қатысушы емес. Қорыта айтқанда, ядролық қарусыз әлем бастамасы – игілікті дұрыс іс. Алайда Қазақстан президентінің қасына Кәріпбек Күйіков сияқты құрметті тұлғаны қосып, бейбітшілік сыйлығына ұсыну Нобель сыйлығына қол жеткізуге кепіл емес.


Руслан ЕРБОТА

« алдыңғы бетке  |  келесі бетке »
ПІКІРІН БІЛДІРГЕНДЕР (0)
Пікіріңізді бөліскіңіз келсе:*
Жазылатын пікірдің көлемі 500 символдан аспауы керек
Аты-жөніңіз:*
E-Mail (сайтта жарияланбайды):
Мына код-сандарды енгізуіңізді сұраймыз:*
Жаңарту
* - жазылуы міндетті
Осы тараудағы мақалалар