2 ақпан 2010
«Алаш» атауын қор қылдық...
Бұл күндерi ұлттық құндылықтарымызды аяққа таптап жүргенiмiз өтiрiк емес. Қарапайым бiр мысал: автобустардың есiгiнде бiр және екi теңгелiктер жапсырылып тұрады. Оны жапсырғандардың ойынша бiр және екi теңгелiктер ақша санатына қосылмайтын да шығар. Бiрақ, ол теңгелерде елтаңбамыз нақышталған емес пе?! Бұлай iстеу мемлекеттiк ремiздердi құрметтемеу емей немене?
Осы күнi «Рахат» конфет өндiретiн орталыққа барсаңыз, ұлы Абайдың суретi және көк байрағымызға оралып жасалған түрлi-түстi конфеттер көздiң жауын алады. «Домбыра» және «Майра» атты арақ бар екенiн айтудан ұяласың. «Домбыраның» қорабын аша қалсаңыз, бөтелкенiң мойнында әнұранымыз жапсырулы тұр. Қазақ ұғымында домбыра – өте киелi ұлттық аспап. Бабадан балаға жалғасқан ұлттық өнерiмiздi осы домбыра жалғастырып келе жатқаны шындық. Оны «шайтансудың» атына берiп, оған ұқсатып арақ бөтелкесiн жасау бiздiң намысымызды қоздырмай ма? Той-томалаққа бара қалсаңыз, «Домбыра» арағын ел жақсы iшедi екен. Тойдағы кейбiр азаматтар: «Әлгi «Домбыра» деген арақтарың қайда?» – деп айқайлайтынын қайтерсiң.
Қытайдың Құлжа қаласындағы ұйғырлар «Домбыра» деген арақ шығарғаны үшiн Б.Қажыбек деген қытайда тұратын қандасымыз осы арақты өндiретiн ұйымды халықаралық сотқа бермек болған. Бiрақ, жалғыздың үнi, жаяудың шаңы шықпай, ұйғырлар өз дегенiне жеткенiн ақпарат құралдарынан естiгенбiз. Сол өнiм ендi өз мемлекетiмiзден де шығып үлгердi. Бұл өнiм Алматы облысы, Қарасай ауданы, Шамалған ауылында «АкРоссПищепром» компаниясының тапсырысы бойынша өндiрiлген екен. Қораптың сыртындағы домбыраның суретi мен қазақтың ұлттық киiмiн киген қыз бен жiгiттiң суретiн көрген әрбiр қазақ ұялса неттi. Осы қатарға «Майра» арағын да қосуға болады. Арақ құмырасының сыртына жапсырылған қағазда «Майра, Майра, қызыл тiлiм сайра, сайра...» деген ән мәтiнi жазылған. Бұл белгiлi әншi Майра Iлиясованың құрметiне жасалған болса керек.
Жақында Жандосов көшесi мен Сайын көшесiнiң қиылысында орналасқан ғимараттың қақ шекесiнен «Алаш» деген жазуды көрдiк. Оның «Алаш» деген аты бiздi елең еткiздi. Бастапқыда «Алаш» зиялыларына құрылған орталық екен деп ойлаған едiк. Сөйтсек, ол бильярд клубы екен. Керменiң бас жағында «бильярд клубы» деген сөз тұр. Анық-қанығына жету мақсатымен «Алашқа» кiрудi жөн көрдiк. Кiрсек, ат шаптырым үлкен залдың бiр жағы бильярд, кафе екен де, бiр жағына интернет орталығы орналасыпты. Сол жерде жүрген бiр жiгiттен «Алаштың» қожайынының телефон нөмiрiн алып хабарластық. Қарсы жақтан Күнсұлу есiмдi ханым телефон көтердi. Ол: «Бұл аттың не мақсатпен қойылғанын бiлмедiм. Өйткенi, бiз бұны басқа бiр адамға жалға бергенбiз. Атты сол адам өзi қойыпты», – дегендi айтты. Ойын-сауық орталығына «Алаш» есiмi берiлуi бiздi қатты қынжылтты. «Алаш» – қазақ халқы үшiн ең қасиеттi атау. Қабағынан қар жауып, қылышынан қан тамған заманда еш кiнәсiз қаншама «Алаштың» ержүрек азаматтары ел үшiн, жер үшiн құрбан болды. Олардың атын асқақтатудың орнына қайдағы бiр жын-шайтанның орталығына беруiмiз бiздiң талғамсыздығымыздың белгiсi емес пе?
Бектұрған ЛАҚАДЫЛ, студент.





Бекжан Досжан