Астана Еуразиялық экономиканың жаңа күн тәртібін бақылайды
28-29 мамыр күндері Астанада Жоғары Еуразиялық экономикалық кеңестің кезекті отырысы мен Еуразиялық экономикалық форум өтеді.
Бұл жиын Еуразиялық экономикалық одақ аясындағы кезекті ресми кездесу ғана емес, аймақтық экономиканың жаңа бағытын айқындайтын алаңға айналуы мүмкін. Себебі биылғы форумның негізгі тақырыбы – жасанды интеллект, цифрлық бәсеке және саудадағы ашықтық мәселесі.
Жиынға ЕАЭО-ге мүше мемлекеттердің басшылары, одақ жанындағы бақылаушы елдердің өкілдері және арнайы шақырылған жоғары мәртебелі қонақтар қатысады. Дәстүр бойынша Жоғары кеңестің отырысы алдымен шағын құрамда, кейін кеңейтілген форматта өтеді. Күн тәртібінде сауда-экономикалық ынтымақтастық, ортақ нарықтағы кедергілер, мемлекетаралық келісімдердің орындалуы және экономикалық процестердің ашықтығы сияқты мәселелер қаралады.
Қазақстанның ЕАЭО-дегі төрағалығы аясында көтеріп отырған маңызды бағыттарының бірі – жасанды интеллект технологияларын практикалық тұрғыда қолдану. Атап айтқанда, жасанды интеллект саудадағы тосқауылдарды бақылау, елдер арасындағы келісімдердің орындалуын талдау және экономикалық процестердің қаншалықты ашық жүріп жатқанын бағалау үшін пайдаланылмақ. Бұл – ЕАЭО үшін жаңа кезеңнің белгісі.
Осыған байланысты алдағы Еуразиялық экономикалық форумның тақырыбы да кездейсоқ таңдалмаған. Яғни одақ енді тек кедендік жеңілдіктер, тарифтер немесе тауар айналымы туралы ғана емес, жаңа технологиялар арқылы экономикалық басқару жүйесін жетілдіру туралы да ойлануға мәжбүр.
Соңғы жылдары ЕАЭС ішінде сауда кедергілері, техникалық талаптардың әркелкілігі, шекарадағы бюрократия, нарыққа кіру шарттарының күрделілігі жиі талқыланып келеді. Мұндай жағдайда жасанды интеллектті мониторинг құралы ретінде пайдалану экономикалық процестерді жылдам әрі нақты бақылауға мүмкіндік беруі мүмкін. Мысалы, қандай елде қандай шектеу пайда болды, қай келісім орындалмай отыр, қай салада жасырын кедергі бар – мұның бәрін деректер негізінде анықтау форумдағы басты талқылаулардың бірі болмақ.
Астана үшін бұл жиынның саяси да, экономикалық та салмағы бар. Біріншіден, Қазақстан ЕАЭО ішіндегі өз ұстанымын технологиялық күн тәртібі арқылы көрсеткісі келеді. Екіншіден, ресми Астана одақ ішіндегі сауда-саттықтың ашық әрі әділ болуына мүдделі. Үшіншіден, жасанды интеллект тақырыбы Қазақстанға өзін аймақтағы цифрлық бастамалардың белсенді ойыншысы ретінде таныстыруға мүмкіндік береді.
Биылғы жиынның басты ерекшелігі – ЕАЭО-ның болашақтағы даму логикасы цифрлық технологиялармен тікелей байланыстырылып отыр. Бұған дейін одақ көбіне кеден, тариф, экспорт, импорт және нарық мәселелері арқылы сипатталса, енді оның күн тәртібіне жасанды интеллект, деректерді талдау, цифрлық бақылау және ашық экономикалық орта ұғымдары кіріп келеді.
Сондықтан Астанада өтетін форум ЕАЭО үшін жай ғана кезекті хаттамалық кездесу емес, одақтың жаңа экономикалық тілде сөйлей бастауға талпынысы. Ал Қазақстан осы процестің ортасында отырып, Еуразиялық экономиканың жаңа күн тәртібін бақылап қана қоймай, оны қалыптастыруға да ықпал еткісі келеді.