БАҚ Иран мен АҚШ арасындағы келісім жобасының мәтінін жариялады
Жақын арада Швейцарияда қол қойылады деп болжанған құжатта Тегеранның бұл келісімнен қандай пайда көруі мүмкін екені көрсетілген. Мәселен, Иран бірден мұнай саудасын қайта бастауы ықтимал.
Bloomberg агенттігі мен Сауд Арабиясының «Әл-Арабия» телеарнасы АҚШ пен Иран 19 маусым күні Швейцарияда қол қояды деп күтіліп отырған өзара түсіністік туралы меморандумның «дерлік соңғы» жобасын жариялады.
Тараптар 14 маусым күні келісімге келген. Ақ үй оның шарттарын алдағы 48 сағат ішінде жариялауға уәде берген еді. Алайда әзірге бұл жүзеге асқан жоқ. Соңғы бірнеше күн бойы түрлі басылымдар келісімдегі негізгі тармақтар туралы жазып келеді.
Bloomberg агенттігінің хабарлауынша, редакция қолына түскен құжат нұсқасында Иранның АҚШ-пен келісім аясындағы экономикалық мүдделері барынша толық сипатталған. Атап айтқанда, Тегеран бірден мұнай саудасын қалпына келтіріп, 300 миллиард долларлық жеке инвестициялық қорға қол жеткізуі мүмкін. Сондай-ақ алдағы уақытта бұғатталған активтері қайтарылуы ықтимал.
Агенттік дереккөздерінің айтуынша, келісімнің егжей-тегжейі әлі де пысықталып жатыр. Сондықтан құжаттағы кейбір тұжырымдар өзгеруі мүмкін.
Келісім туралы
АҚШ, Иран және олардың одақтастары барлық майданда, соның ішінде Ливанда да әскери іс-қимылды дереу тоқтатады.
Тараптар бір-бірінің егемендігі мен аумақтық тұтастығын өзара құрметтеуге, ішкі істеріне араласпауға міндеттенеді.
Түпкілікті келісім бойынша келіссөздер 60 күн ішінде жүргізіледі. Бұл мерзім өзара келісім бойынша ұзартылуы мүмкін.
АҚШ Иран порттарына қойылған теңіз блокадасын дереу алып тастайды. 30 күн ішінде кеме қатынасы соғысқа дейінгі деңгейге қайтарылады. Ал түпкілікті келісім жасалғаннан кейін 30 күн ішінде Америка әскерлері аймақтан шығарылады.
Иран 30 күн ішінде сауда кемелерінің Ормуз бұғазы арқылы қауіпсіз өтуін қамтамасыз етеді. Бұған су жолын миналардан тазарту да кіреді.
АҚШ аймақтағы серіктестерімен бірге Иранды қалпына келтіру және дамыту бойынша кемінде 300 миллиард долларлық жоспар әзірлейді.
АҚШ-тың барлық біржақты санкциялары, сондай-ақ БҰҰ Қауіпсіздік кеңесі мен Халықаралық атом энергиясы агенттігінің резолюциялары келісілген кесте бойынша тоқтатылады.
Иран ядролық қарудан бас тартатынын растайды. Байытылған уран мен ядролық бағдарламаға қатысты өзге де мәселелердің тағдыры түпкілікті келісімде шешіледі.
Түпкілікті келісім жасалғанға дейін статус-кво сақталады: Иран ядролық бағдарламасын кеңейтпейді, АҚШ жаңа санкциялар салмайды және аймақтағы әскери күшін арттырмайды.
АҚШ Қаржы министрлігі дереу Иран мұнайының экспортына рұқсат береді.
Келіссөздер жүріп жатқан кезеңде Иранның бұғатталған активтеріне қойылған шектеулер алынады.
Түпкілікті келісімнің орындалуын бақылау механизмі әзірленеді.
Меморандумға қол қойылып, 4, 5, 10 және 11-баптардың орындалуы расталғаннан кейін тараптар қалған баптар бойынша келіссөздерді бастайды.
Түпкілікті келісім БҰҰ Қауіпсіздік кеңесінің міндетті түрде орындалуға тиіс резолюциясымен бекітіледі.