Егемендік пен тұтастық – ел қауіпсіздігінің өзегі
Мемлекеттің егемендігі мен аумақтық тұтастығы – Конституцияда бекітілген ұғым ғана емес, елдің қауіпсіздігі мен тәуелсіз дамуының басты шарты.
Оны сақтау шекараны қорғаумен шектелмейді. Қауіп-қатер туындаған жағдайда әскери құрылымдардың, құқық қорғау органдарының, азаматтық қорғау қызметтері мен жергілікті атқарушы органдардың бірлесіп әрекет етуі де маңызды. Сондықтан қорғаныс қабілетін нығайту, жұмылдыру резервін әзірлеу және төтенше жағдайларға дайын болу тұрақты жұмысты талап етеді.
Бұл бағыттағы міндеттер Шымкент қаласында да жүйелі түрде атқарылып келеді. Қаланың жұмылдыру дайындығы, аумақтық және азаматтық қорғаныс саласында өткізілген оқу-жаттығулар әскери резервтің даярлығын жетілдіруге, мемлекеттік органдар арасындағы өзара іс-қимылды пысықтауға бағытталған.
2026 жылғы 24-26 ақпан аралығында Шымкентте 50120 әскери бөлімінің қатысуымен командалық-штабтық жұмылдыру оқу-жаттығуы өтті. Оның мақсаты – төтенше жағдай немесе соғыс кезеңінде мемлекеттік органдар мен күштік құрылымдардың іс-қимылын үйлестіру, жедел штабтың жұмысын ұйымдастыру және аумақтық қорғаныс бөлімшелерінің дайындығын тексеру болды. Мұндай жаттығулардың маңызы – белгіленген жоспарды қағаз жүзінде пысықтаумен шектелмеуінде. Ерекше кезеңде әр құрылымның міндеті нақты, ақпарат алмасу жедел, ал қабылданған шешім уақытылы орындалуы қажет. Осы тізбектің бір жерінде іркіліс болса, өзге бөлімдердің де жұмысына әсер етуі мүмкін. Сондықтан командалық-штабтық жаттығулар басқару жүйесінің әзірлігін тексеруге мүмкіндік береді.
Аумақтық қорғаныстың тағы бір маңызды бағыты – әскери міндетті азаматтарды даярлау. 2026 жылғы 21-30 сәуір аралығында Шымкент қаласының 50120 әскери бөлімінде тактикалық-арнаулы оқу-жаттығу жиыны өткізілді. Жиын қорытындысында жауынгерлік даярлықта жоғары нәтиже көрсеткен әскери міндеттілер марапатталып, запастағы офицерлерге әскери шен беру жөнінде ұсыныстар енгізілгені, ал сержанттар мен қатардағы құрам өкілдеріне арнайы әскери шендер табысталғаны хабарланды.
Оқу-жаттығу жиындарының негізгі мәні – резервтегі азаматтардың дағдысын жаңғыртып, нақты міндеттерді орындауға әзірлігін арттыру. Өйткені аумақтық қорғаныс жүйесі тек әскери бөлімнің тұрақты құрамына сүйенбейді. Қажет жағдайда жұмылдырылатын азаматтардың дайындығы мен белгіленген тәртіпті білуі де ортақ қауіпсіздікке ықпал етеді.
"Ақтас" полигонындағы даярлық
2026 жылғы қыркүйекте Шымкенттің аумақтық қорғаныс жүйесіндегі дайындық жұмыстары жалғасты. 16 қыркүйекте 50120 әскери бөліміне әскери міндеттілер шақырылып, "Ақтас" оқу-жаттығу полигонында жоспарлы тактикалық-арнаулы оқу-жаттығулар басталды. Ресми ақпаратта бұл шаралардың мақсаты жұмылдыру резервінің дағдыларын жетілдіру және жеке құрамның жауынгерлік даярлығын арттыру екені көрсетілген. Оқу-жаттығу аясында әскери міндеттілердің тәжірибелік машығын жетілдіруге көңіл бөлінеді. Мұндай даярлықтың нәтижесі тек жаттығуға қатысушылардың жеке дайындығымен өлшенбейді. Қажет жағдайда әскери құрылымдардың өз міндетін атқаруы, тиісті органдармен байланыс орнатуы және ортақ жоспарға сай әрекет етуі де маңызды.
Елдің аумақтық тұтастығын қорғау мәселесінде әр өңірдің дайындық деңгейі жалпыұлттық қауіпсіздік жүйесінің бір бөлігі саналады. Шымкент секілді халқы тығыз, экономикалық және әлеуметтік инфрақұрылымы дамыған ірі қалада қорғаныс пен жұмылдыру шараларын жоспарлы түрде өткізу сондықтан өзекті.
Дегенмен, оқу-жаттығудың өткізілуі өздігінен барлық мәселе шешілді дегенді білдірмейді. Оның тиімділігі қойылған міндеттердің қаншалықты орындалғанымен, анықталған кемшіліктердің жойылуымен және дайындықтың тұрақты жетілдірілуімен бағалануға тиіс. Қоғам үшін де осындай жұмыстардың нақты нәтижесі туралы ашық әрі түсінікті ақпарат маңызды.
Терроризмге қарсы дайындық және азаматтық қорғаныс
Мемлекеттің қауіпсіздігіне төнетін қатерлер әртүрлі сипатта болуы мүмкін. Сондықтан қорғаныс дайындығымен қатар, терроризмге қарсы іс-қимыл мен азаматтық қорғау жүйесінің әзірлігі де назардан тыс қалмауы керек.
2026 жылғы 21 қыркүйекте Шымкент қаласында терроризмге қарсы оқу-жаттығу өткізу жоспарланған. Қалалық жедел штаб жариялаған ақпаратқа сәйкес, шара құқық қорғау және арнаулы мемлекеттік органдардың террористік сипаттағы түрлі қауіп-қатерлердің жолын кесуге дайындығын тексеруге бағытталған.
Терроризмге қарсы жаттығулардың міндеті – қауіпті жағдай туындағанда күштер мен құралдардың әрекетін үйлестіру, мемлекеттік органдардың әзірлігін тексеру және азаматтардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету. Мұндай шаралар барысында тұрғындарға тек ресми ақпаратқа сүйену, дүрбелеңге бой алдырмау және жауапты қызметтердің заңды талаптарын орындау жөнінде ескертіледі.
Бұған қоса, 2026 жылғы 28-29 мамырда Шымкентте "Өрт-2026" республикалық командалық-штабтық оқу-жаттығуы өткізілді. Оның мақсаты орман-дала өрттерін сөндіру кезінде азаматтық қорғау қызметтері мен орман шаруашылықтарының өзара іс-қимылын пысықтау болды. Жаттығу барысында жедел штабтың жұмысын ұйымдастыру, ақпарат алмасу, күштер мен құралдарды үйлестіру, эвакуациялық және профилактикалық шараларды жоспарлау мәселелері қарастырылды.
Өрт пен өзге де төтенше жағдайлар тікелей әскери қауіппен бірдей болмаса да, азаматтардың өмірін қорғау және маңызды инфрақұрылымның тұрақты жұмысын қамтамасыз ету тұрғысынан ұлттық қауіпсіздік жүйесінің құрамдас бөлігі саналады. Қауіп туындаған кезде жедел шешім қабылдау, тұрғындарды уақытылы құлақтандыру және жауапты мекемелердің үйлесімді жұмысы шешуші рөл атқарады.
Қауіпсіздік – ортақ жауапкершілік
Егемендік пен аумақтық тұтастықты сақтау мемлекеттің қорғаныс әлеуетін нығайтумен қатар, қоғамның қауіпсіздік мәдениетін қалыптастыруды да қажет етеді. Тұрғындардың ресми ақпаратты ажырата білуі, күмәнді мәліметті тексермей таратпауы, төтенше жағдайда сабыр сақтап, белгіленген тәртіпке бағынуы – қауіпсіздік жүйесіне қосылған үлес.
Бұл ретте ақпараттық қауіпсіздіктің де маңызы артып отыр. Жалған хабарламалар мен тексерілмеген ақпарат қоғамда үрей туғызып, мемлекеттік органдардың жұмысына кедергі келтіруі мүмкін. Сондықтан қауіпсіздікке қатысты мәліметтер ресми дереккөздер арқылы уақытылы жеткізіліп, азаматтарға түсінікті тілде түсіндірілуі қажет.
Шымкентте 2026 жылы өткен жұмылдыру, аумақтық қорғаныс, терроризмге қарсы және азаматтық қорғау бағытындағы оқу-жаттығулар осы салалардағы дайындықты жетілдіруге арналған. Олардың бәрін біріктіретін ортақ міндет – қауіп-қатердің алдын алу, төтенше жағдайда үйлесімді әрекет ету және азаматтардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету.
Алайда бұл жұмыстың сапасын тек өткізілген іс-шаралардың санымен бағалау жеткіліксіз. Қорғаныс дайындығының нәтижесі нақты міндеттердің орындалуынан, құрылымдар арасындағы байланыстың тиімділігінен және анықталған олқылықтардың уақытылы түзетілуінен көрінуі керек. Қоғамға да оқу-жаттығулардың қалай өткенімен бірге, олардың қорытындысында қандай жұмыс атқарылғаны жөнінде мәлімет берген маңызды.
Егемендік – мемлекеттің саяси дербестігі, ал аумақтық тұтастық – оның жерін, шекарасын және біртұтас кеңістігін қорғау міндеті. Бұл құндылықтар күнделікті дайындықты, жауапкершілікті және барлық деңгейдегі үйлесімді жұмысты талап етеді. Шымкентте атқарылып жатқан шаралардың негізгі мәні де осында: қауіп төнген сәтте әрекет етуге дайын болу, ал бейбіт кезеңде сол дайындықты жүйелі түрде жетілдіру.
Жігер Әшім,
Шымкент қаласы