Қазақстан өңдеу өнеркәсібінде қандай жетістіктерге қол жеткізді

Ұлттық статистика басқармасының мәліметінше, 2024 жылғы қаңтар-желтоқсанда өнеркәсіп өндірісінің индексі 102,8%-ды құрап, өңдеу өнеркәсібі 5,9%-ға өсті.

2024 жылы мемлекеттік бағдарлама аясында жалпы құны 1,3 трлн теңге болатын 180 инвестициялық жобаны іске қосу жоспарланған болатын, бұл 14,9 мың жұмыс орнын құруды қамтамасыз етуі тиіс. Бүгінгі таңда 283,1 млрд теңгенің 56 жобасы іске қосылып, 3,8 мыңға жуық тұрақты жұмыс орны ашылды.

Экономиканың басым салаларында жұмыс істейтін кәсіпкерлерді қолдау және өңдеуші өнеркәсіпке инвестиция тарту үшін Қазақстанда осы саладағы жобаларды қаржыландыру бағдарламасы енгізілді. Бағдарламаның мақсаты – өнеркәсіптік және инфрақұрылымдық секторлардағы кәсіпорындардың негізгі қорларын жаңғыртуға және жаңартуға жәрдемдесу.

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев елдің тұрақты экономикалық өсуі үшін өңдеу өнеркәсібі мен инновацияны дамытудың маңыздылығын бірнеше рет атап өтті. Шикізатқа тәуелділіктен Қазақстанның әлемдік экономикада лайықты орын алуына мүмкіндік беретін жоғары технологиялар мен инновацияларға негізделген экономикаға көшу қажеттігін атап өтті.

Қазақстанның өңдеу өнеркәсібі 2024 жылы айтарлықтай жетістіктерге жетті. Жалпы, өңдеу өнеркәсібінің өндіріс көлемі 5,9%-ға өсті, бұл саладағы өнім көлемі 24 502,6 млрд теңгеге жетті.

 Қара металлургия: Өндіріс көлемі 10,8%-ға артты, бұл ферроқорытпа, болат, шойын және жалпақ прокат өндірісінің ұлғаюымен байланысты.

Түсті металлургия: Мыс, мырыш, қорғасын және алюминий өндірісінің өсуіне байланысты өндіріс көлемі 4,8%-ға өсті.

Машина жасау: Өндіріс көлемі 6,9%-ға өсті. Бұл өсім компьютерлік жабдықтар, электр аспаптары, ауыл шаруашылығы және теміржол техникасы өндірісінің ұлғаюымен байланысты.

Химия өнеркәсібі: Бұл салада да оң динамика байқалды. Өндіріс көлемі құндық көріністе 79,7 млрд теңгені құрап, 2023 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 6,3%-ға артты. Өнеркәсіптің аралас салаларында (түсті металлургия, сусындар өндірісі, құрылыс материалдары және т.б.) сұраныстың өсуі осы көрсеткішке тікелей әсер етті.

Сонымен қатар, 2024 жылдың 8 айының қорытындысы бойынша Қазақстанның өңдеу өнеркәсібі өнімдерінің экспорты 6,4%-ға өсіп, $17,8 млрд-қа жетті. Экспортқа бағытталған негізгі тауарлар өнеркәсіптік сорғылар, кабельдік өнімдер, тіркемелер мен жартылай тіркемелер, сондай-ақ арматура болды.

Жалпы 2023-2029 жылдарға арналған өңдеу өнеркәсібін дамыту тұжырымдамасы қабылданғаннан кейін бұл салада оң өзгерістер байқалып жатыр. Салаға салынған инвестициялар 4,6%-ға артып, 1,394 трлн теңгеге жетті. Машина жасау саласында өндіріс көлемінің 26,8%-ын құрайды. Оның ішінде электронды құрылғылар өндірісі айтарлықтай дамып келеді. Осы бағытта 2024-2028 жылдарға арналған кешенді жоспар әзірленген. Автоөнеркәсіп саласында «Сарыарқа АвтоПром» ЖШС және «Hyundai Trans Kazakhstan» ЖШС сияқты ірі кәсіпорындар саладағы басты рөлді атқаруда.

Металл өңдеу саласында да оң өзгерістер байқалуда. Мемлекет кәсіпкерлер үшін жаңа жеңілдіктер ұсынып, алюминий, қорғасын және мыс өңдеушілерге салықтық жеңілдіктер қарастырды. 2029 жылға дейін алюминий өңдеу көлемін – 5 есе, қорғасын – 4 есе, мыс – 13 есе арттыру жоспарланған.

Бұл мақсатқа жету үшін арнайы экономикалық аймақтарда 325 жоба іске асыруға 2,8 трлн теңге бөлінген.

Бұл тауарлар Өзбекстан, Италия, Ұлыбритания, Грузия және Әзірбайжанға экспортталуда. Сонымен қатар, импорт көлемі 7,2%-ға төмендеді, бұл отандық өнімнің бәсекеге қабілеттілігі артқанын көрсетеді.

Бұл көрсеткіштер Қазақстанның өңдеу өнеркәсібінің негізгі салаларында айтарлықтай жетістіктерге қол жеткізілгенін көрсетеді.