Қыз балалардың денсаулығы – қоғамның ортақ жауапкершілігі
Қатерлі ісікпен күресте медицинаның басты ұстанымдарының бірі – ауруды емдеуден бұрын оның пайда болуына жол бермеу.
Осы қағида әйелдер арасында кең таралған жатыр мойны обырының алдын алуда да ерекше маңызға ие. Мамандардың айтуынша, бұл бағыттағы ең тиімді профилактикалық шешімдердің бірі – адам папилломасы вирусына қарсы ерте жаста жүргізілетін иммундау. Қазақстанда мұндай вакцинация мемлекеттік бағдарлама аясында тегін жүзеге асырылады және қыз балалардың болашақ денсаулығын қорғауға бағытталған ұзақмерзімді алдын алу тетігі ретінде қарастырылады.
Алматы онкология орталығының онкогинекологы Асқар Есқожаұлы Айдаровтың айтуынша, вакцина ағзада қауіпті вирустың жекелеген жоғары онкогенді түрлеріне қарсы қорғаныс қабілетін алдын ала қалыптастырады. Сондықтан екпені инфекциямен байланысқа түспеген кезеңде қабылдау оның тиімділігін едәуір арттырады. Дәрігердің түсіндіруінше, жоспарлы иммундау 11 жастағы қыз балаларға ұсынылады, ал қандай да бір себеппен уақытында егілмеген жағдайда вакцинацияны 17 жасқа дейін жалғастыру мүмкіндігі қарастырылған.
Маман профилактикалық медицинаның басты артықшылығы адамның денсаулығына қауіп төнгеннен кейін емес, қауіп пайда болмай тұрып әрекет етуінде екенін атап өтті. Оның пікірінше, АПВ-ға қарсы иммундау кейінгі жылдары дамуы ықтимал онкологиялық өзгерістердің қаупін төмендетіп, әйелдердің репродуктивтік денсаулығын сақтауға ықпал етеді. Бұл тәсіл қазіргі денсаулық сақтау жүйесінде аурудың салдарын емдеуден гөрі, оның алдын алуға басымдық берудің нақты көрінісі саналады.
Бағдарламаның іске асырылу қарқыны да тұрақты өсіп келеді.
Денсаулық сақтау саласының мәліметтері бойынша, бүгінгі күні 11–13 жас аралығындағы 265 мыңнан астам қыз бала вакцинаның алғашқы кезеңінен өткен. Оның 175 мыңнан астамы екі дозадан тұратын толық иммундау курсын аяқтаған. Бұл көрсеткіштер халық арасында профилактикалық екпеге деген сенімнің біртіндеп артып келе жатқанын аңғартады.Биылғы жылдың өзінде бірінші дозамен 51 мыңнан астам, ал екінші кезең бойынша 49 мыңнан астам қыз бала қамтылды. Бұдан бөлек, Денсаулық сақтау министрлігінің бастамасымен 2026 жылғы 13 мамырдан бастап 14–17 жас аралығындағы жасөспірім қыздарға ерікті түрде вакцина алу мүмкіндігі берілді. Осы уақыт ішінде бұл санаттағы 32 мыңға жуық жасөспірім алғашқы екпесін қабылдаған.
Дәрігерлер екпенің қауіпсіздігіне де ерекше назар аударады. Бақылау нәтижелері вакцинациядан кейін күрделі жағымсыз әсерлердің тіркелмегенін көрсетіп отыр. Бұл иммундау үдерісінің белгіленген халықаралық медициналық талаптарға сәйкес ұйымдастырылып жатқанын дәлелдейді. Әрбір вакцинация медициналық бақылаумен жүргізіліп, балалардың денсаулық жағдайы дәрігерлердің назарында болады.
Мамандардың пікірінше, жатыр мойны обырының таралуын азайту бір ғана медициналық мекеменің жұмысына тәуелді емес. Ол үшін ата-аналардың ақпараттануы, профилактикалық тексерулерге жауапкершілікпен қарау және иммундаудың маңызын дұрыс түсіну маңызды. Ерте жаста қалыптасқан қорғаныс көптеген жылдан кейін денсаулықты сақтауға мүмкіндік беретін маңызды биологиялық ресурсқа айналады. Сондықтан АПВ-ға қарсы вакцинацияны бүгінгі күннің медициналық рәсімі ғана емес, келешек ұрпақтың өмір сапасына бағытталған ұзақмерзімді инвестиция ретінде бағалауға болады.