Қазақстанда 2027 жылдан бастап автонесие алу қиындауы мүмкін

Мұндай жағдайда банктер қарыз алушыларға қойылатын талаптарды қатаңдатуы мүмкін.

Қазір Қазақстанда қарыз жүктемесі коэффициентінің (ҚЖК) стандартты шегі 50% деңгейінде. Яғни ай сайынғы расталған табысы 400 мың теңге болатын адамның барлық несие бойынша төлемі, әдетте, 200 мың теңгеден аспауы керек.

Қазіргі уақытта кейбір автонесиелер бұл талаптан босатылған. Егер жеңілдік ұзартылмаса, 2027 жылдан бастап оларға да жалпы талаптар қолданылуы мүмкін. Алайда Ұлттық банк әзірге түпкілікті шешім қабылдаған жоқ.

Алғашқы жарнаға қатысты қандай талап бар?

Қолданыстағы ережелер бойынша ҚЖК шектеуінен босату үшін жүрілген көліктерге мынадай ең төменгі алғашқы жарна қарастырылған:

• Үш жылға дейінгі көлікке – құнының кемінде 30%-ы;

• Үш жылдан асқан көлікке – кемінде 50%.

Ал елде алғаш рет тіркелетін жаңа көліктер үшін бұл жеңілдік аясында ең төменгі алғашқы жарна мөлшері белгіленбеген. Дегенмен банктер өз талаптарын қоя алады. Егер жеңілдік тоқтатылса, алғашқы жарна төлеу қарыз алушыны қарыз жүктемесі коэффициентінің талабынан автоматты түрде босатпайды.

Неліктен талаптар қайта қарастырылып жатыр?

Ұлттық банктің мәліметінше, 2026 жылдың қаңтар-тамыз айларында Қазақстанда 1,2 трлн теңгеге автонесие берілген. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 22,9%-ға аз. Сонымен қатар автонесиелердің жалпы портфелі өсіп келеді. 1 қыркүйектегі жағдай бойынша оның көлемі 4,3 трлн теңгеге жетіп, бір жылда 16,3%-ға артқан.

Ұлттық банк жеңілдіктерді ұзарту мәселесін кредиттік портфельдің сапасы мен халықтың борыш жүктемесін ескере отырып қарастырып жатыр.

Бұған дейін рәсімделген несиелердің шарттары ықтимал өзгерістерге байланысты автоматты түрде өзгермейді. Ал жаңа автонесие алатын азаматтарға өтініш берген кезде қолданыста болатын талаптар қойылады.