Тарихи сабақтастық және тиімді парламент: Михаэль Хармс жаңа Құрылтай туралы
Бір палаталы Құрылтайға көшу заң шығару үдерісін жеделдетуге және азаматтардың саяси таңдауын неғұрлым толық білдіруге жағдай жасайды.
Неміс экономикалық қайраткері Михаэль Хармстың пікірінше, парламенттік реформа тарихи дәстүрге деген құрмет пен Қазақстанның мемлекеттік институттарын дәйекті жетілдіруді ұштастырады.
23 тамызда өтетін сайлау жаңа бір палаталы Құрылтайдың құрамын айқындайды. Сайланған депутаттар жаңартылған конституциялық жүйе аясында заң шығару жұмысын оңтайландырылған тәртіппен жүргізеді.
Михаэль Хармс – белгілі неміс экономикалық қайраткері әрі топ-менеджер, Германияның Шығыс Еуропа және Орталық Азия елдерімен экономикалық байланыстары жөніндегі жетекші сарапшылардың бірі. Ол 2016 жылдан бері Германия экономикасы Шығыс комитетінің басқарушы директоры қызметін атқарады.
Қазақстанның парламенттік жүйесіндегі өзгерістерді бағалай отырып, сарапшы ең алдымен жаңа өкілді органның атауына назар аударды. Оның айтуынша, «Құрылтай» ұғымының тарихи тамыры терең және ол дәстүрлі түрде халық жиынымен байланысты.
«Құрылтай» атауы Қазақстан үшін терең тарихи мәнге ие және дәстүрлі түрде халық жиынымен байланысты. Бұл идея жаңа конституциялық реформада да көрініс тапты», – деп атап өтті Михаэль Хармс.
Тарихи атау заманауи парламенттік модельге ерекше мазмұн береді. Ол маңызды мемлекеттік мәселелерді бірлесіп талқылау дәстүрінің сабақтастығын көрсетіп, сонымен қатар өкілді органның елдің саяси жүйесіндегі жаңарған рөлін айқындайды.
Реформаның практикалық нәтижелеріне тоқталған Михаэль Хармс бұл өзгерістер Қазақстанның парламенттік жүйесінде қалыптасқан әлеуетті одан әрі дамытатынын айтты. Құрылтайдың ықшам құрылымы рәсімдік кезеңдердің санын азайтып, заңнамалық бастамаларды қарау үдерісін жеделдете алады.
«Менің ойымша, Қазақстан Парламенті әрдайым жеткілікті деңгейде тиімді жұмыс істеп келді. Алайда оның құрылымын ықшамдау және жеңілдету арқылы үдерістерді одан әрі жеделдетуге болады», – деді сарапшы.
Бір палаталы модельге көшу заң шығару жұмысын бірыңғай өкілді орган аясында шоғырландыруға мүмкіндік береді. Бұл заң жобаларын неғұрлым үйлесімді талқылауға, шешім қабылдау жылдамдығын арттыруға және депутаттардың заңнаманың түпкілікті сапасына деген жауапкершілігін күшейтуге жағдай жасайды.
Михаэль Хармс партиялық өкілдіктің кеңеюін алдағы сайлаудың маңызды элементтерінің бірі деп санайды. Құрылтайдың пропорционалды жүйе бойынша қалыптасуы саяси партиялардың, олардың бағдарламалары мен елді одан әрі дамыту жөніндегі ұсыныстарының рөлін арттырады.
«Сонымен қатар саяси партиялардың неғұрлым кең өкілдігі Қазақстан азаматтарына өздерінің саяси таңдауын барынша толық білдіруге мүмкіндік береді», – деп атап өтті Михаэль Хармс.
Мұндай модель кезінде сайлаушылардың дауыстары өкілді органның құрамында неғұрлым толық көрініс табады, ал партиялық бағдарламалардың бәсекесі заңнамалық күн тәртібін қалыптастыратын негізгі факторлардың біріне айналады. Бұл қоғам сұраныстары мен болашақ Құрылтай жұмысының арасындағы байланысты нығайтуға ықпал етеді.
Михаэль Хармстың бағалауынша, парламенттік реформа қолданыстағы мемлекеттік институттардың дәйекті дамуын білдіреді. Тарихи атау, ықшам құрылым және партиялық өкілдіктің кеңеюі Құрылтайдың жедел әрі мазмұнды жұмыс істеуіне берік негіз қалыптастырады. 23 тамыздағы сайлау осы модельді іске асырудың практикалық кезеңін бастап, алдағы бес жылда маңызды заңнамалық шешімдер қабылдайтын өкілді органның құрамын айқындайды.