Жасанды интеллекттен партиялық әнұранға дейін – Қазақстанда сайлауалды үгіт-насихат ресми түрде басталды

Алда сайлаушылармен кездесулер, көпшілік алдында сөз сөйлеулер, теледебаттар және сайлауалды бағдарламалардың таныстырылымдары өтетін бір айлық кезең тұр. 23 тамызда қазақстандықтардың алдында жаңа конституциялық модель бойынша сайланатын алғашқы Құрылтайдың құрамын анықтау тұр.

Науқанның басталуына қарай ОСК партиялық тізімдерді тіркеуді аяқтады. Тіркеуден кейін тек екі тізімде өзгеріс болды. Сонымен, Respublica науқанын 75 кандидатпен, ал «Байтақ» 47 кандидатпен жалғастырады. Барлығы депутаттық мандаттар үшін 545 кандидат күш сынасады. Олардың шамамен 44%-ын әйелдер, жастар және мүгедектігі бар адамдар құрайды.

Жеребе қорытындысы бойынша саяси партиялар сайлау бюллетеніне мынадай тәртіппен орналастырылады: «Әділет», ОСДП, «Байтақ», ҚХП, «Ауыл», «Ақ жол» және Respublica.

Үгіт-насихат бастала салысымен бірден дерлік партиялар белсенді жұмысқа кірісті. Бұл ретте науқанның басталуы ғана ортақ болғанымен, өздері туралы мәлімдеу тәсілдері мүлдем әртүрлі болып шықты.

«Әділет» партиясы ауқымды ұйымдастырушылық науқанға басымдық берді. Бүкіл ел бойынша өңірлік және аумақтық штабтар бір мезгілде жұмысын бастап, үгіт-насихат жұмыстарына шамамен 30 мың сенімді өкіл тартылды. Орталық штаб ерекше форматта ашылды – салтанатты рәсімді алғаш рет ЖИ модераторы өткізді. Енді партия өңірлердегі жұмысқа баса назар аударуды көздеп, бір ай ішінде сайлаушылармен 21 мыңнан астам кездесу өткізу жоспарланып отыр.

Жалпыұлттық социал-демократиялық (ЖСДП) партия науқанын кандидаттар командасы мен сайлауалды бағдарламаның таныстырылымынан бастап, бір мезгілде азаматтармен тікелей қарым-қатынастың жаңа форматтарын жариялады. ЖСДП төрағасы Асхат Рахимжанов партия қазіргі науқанын алдыңғы науқанмен сабақтастық негізінде құрып отырғанын атап өтті. Оның айтуынша, социал-демократтар өткен сайлауда сайлаушыларға берген міндеттемелерін дәйекті түрде орындаған және жаңа шақырылымдағы жұмыс барысында да осындай тәсілді ұстануға ниетті. Ол ЖСДП Қазақстандағы жалғыз оппозициялық партия болып қала беретінін де жеке атап өтті.

Осы жағдайда «Байтақ» жасылдар партиясы науқанды жаңа жобалардың таныстырылымынан емес, сайлауға қатысушылардың барлығына арналған үндеуден бастауды ұйғарды. Оның төрағасы заңнама талаптарын сақтауға, өзара тиісуден бас тартуға және саяси пікірталасты қарсыластарының жеке басына емес, бағдарламалардың мазмұнына қатысты жүргізуге шақырды. Партияның пікірінше, сайлау аяқталғаннан кейін барлық саяси күштер бір елде жұмысын жалғастырмақ, сондықтан да сайлауалды науқан дұрыс және заң аясында өтуі тиіс.

Қазақстанның халық партиясы науқан ашылуында ресми партиялық әнұран мен партиялық жобалар мен қоғамдық бастамалар негізінде жасалған бейнебаянын таныстырды. Сонымен қатар бүкіл ел бойынша 155 сайлауалды штаб жұмысын бастап, олар сайлаушылармен кездесулер өткізетін негізгі алаңдарға айналуы тиіс.

«Ауыл» партиясы республикалық штабын ашып, алдағы жұмыстың ауқымын бірден белгіледі. Үгіт-насихат кезеңінде партия 6 500-ден астам іс-шара өткізіп, екі миллионнан астам сайлаушыны қамту жоспарланып отыр. Бағдарламаның басты назарында ауылды дамыту, өңірлік инфрақұрылым, азық-түлік қауіпсіздігі және әлеуметтік саясат мәселелері қалып отыр.

«Ақ жол» демократиялық партиясы, өз кезегінде, барлық өңір өкілдерінің қатысуымен науқанның ресми ашылуынан кейін бірден Алматы тұрғындарымен алғашқы кездесулерге кірісті. Салтанатты рәсімге еліміздің барлық өңірі бейнебайланыс арқылы қосылып, осыдан кейін партия өкілдері Алматы тұрғындарымен алғашқы кездесулерін өткізді. Науқанның ашылуында сөз сөйлеген Демократиялық партияның төрайымы Дания Еспаева партия өз науқанын құруды жоспарлап отырған негізгі тақырыптарды белгіледі. Олардың қатарында инвестициялық саясат, бірқатар жобаларды іске асыру шарттары және заңсыз шығарылған активтерді қайтару мәселелері бар.

Өз кезегінде «Ақ жол» демократиялық партиясы рәсімінің басты оқиғасы партияның барлық өңірлік филиалдарын біріктірген телекөпір болды. Батырманы символдық түрде басу арқылы бүкіл ел бойынша науқанның ресми басталғаны жарияланды. Ашылу барысында партия төрайымы үгіт-насихат кезеңінің басталғанын атап өтіп, науқанды өткізудің негізгі ұйымдастырушылық тәсілдерін таныстырды.

Respublica партиясының сайлауалды науқанына барлық өңірлік штабтар ашылу рәсіміне бір уақытта қосылып, ал партия төрағасы Айдарбек Ходжаназаров болып жатқан сәтті смарт-көзілдірік арқылы тікелей эфирде көрсетті. Партия өкілдері науқанды ашық диалог пен қазірдің өзінде іске асырылған немесе қабылдауға ұсынылып отырған нақты шешімдерді талқылау негізінде құруға ниетті екенін мәлімдеді. Бұл ретте жеребе қорытындысы бойынша сайлау бюллетенінде 7-нөмірге ие болған Respublica бұл нәтижені ұлттық символикамен байланыстырды. 

Осылайша кеше үгіт-насихаттың алғашқы күні партиялардың сайлаушылармен қарым-қатынас жасаудың әртүрлі тәсілдеріне басымдық беретінін көрсетті. Біреулері технологиялық шешімдер арқылы назар аудартуға тырысса, екіншілері штабтардың кең желісіне баса мән береді, үшіншілері стандарттан тыс форматтарды таңдайды немесе мазмұнды саяси пікірталасқа жүгінеді. Сайлауалды үгіт-насихат дауыс беруге дейінгі күннің алдындағы күнге дейін жалғасады. Осы кезеңде саяси партиялар сайлау туралы заңнамада көзделген іс-шараларды өткізуді жалғастырады.