Жетісудың агросаласы жаңа даму кезеңіне қадам басты ма?

 Ауыл шаруашылығы өңір экономикасының негізгі салаларының бірі болғандықтан, соңғы жылдары бұл бағытқа инвестиция тарту, өндірісті жаңғырту және өнімді өңдеу көлемін арттыру мәселелеріне ерекше көңіл бөлінуде. Соның нәтижесінде облыс бүгінде еліміздің аграрлық әлеуеті жоғары аймақтарының біріне айналып келеді.

Алдағы үш жылда өңірде жалпы құны 94 млрд теңгені құрайтын 23 инвестициялық жобаны іске асыру жоспарланған. Бұл жобалар ауыл шаруашылығы өндірісін ұлғайтып қана қоймай, жаңа жұмыс орындарын ашуға, ауыл тұрғындарының табысын арттыруға және азық-түлік қауіпсіздігін нығайтуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар өңірде өндірілген өнімді терең өңдеу арқылы қосымша құн қалыптастырып, экспорттық әлеуетті арттыру көзделіп отыр.

Бұл туралы облыс әкімі Бейбіт Исабаевтың Көксу ауданы тұрғындарымен кездесуінде кеңінен айтылды. Өңір басшысы қазіргі таңда агроөнеркәсіптік кешенді дамыту облыстың басты стратегиялық бағыттарының бірі екенін атап өтті.

Инвестициялық жобалардың ішінде Көксу ауданында жүзеге асырылатын екі ірі бастама ерекше маңызға ие. Оның бірі – Көксу қант зауытын жаңғырту жобасы. Бұл кәсіпорын Жетісу облысындағы қант қызылшасын өңдейтін негізгі өндіріс орындарының бірі саналады. Жобаға 28 млрд теңгеден астам инвестиция бағытталып отыр.

Жаңғырту жұмыстары аяқталғаннан кейін зауыттың өндірістік қуаты кезең-кезеңімен жылына 500 мың тонна қант қызылшасын өңдеуге дейін ұлғайтылады. Бұл көрсеткіш өңірдің қант өндірісіндегі мүмкіндігін едәуір арттырып, импорттық өнімдерге тәуелділікті төмендетуге ықпал етеді. Сонымен бірге жергілікті шаруалардың өндірген өнімін өткізетін тұрақты нарық қалыптастырады.

Қант қызылшасы Жетісудың дәстүрлі әрі стратегиялық маңызы бар дақылдарының бірі саналады. Соңғы жылдары мемлекет тарапынан субсидия көлемінің артуы, тұқым, тыңайтқыш және жанар-жағармайға көрсетілген қолдаудың арқасында бұл саланың дамуы жаңа серпін алды. Биыл облыс бойынша қант қызылшасы 13 мың гектар алқапқа егілді. Бұл өткен жылмен салыстырғанда 708 гектарға артық. Мамандардың айтуынша, егіс көлемінің ұлғаюы өңірде қант өндірісінің тұрақты дамуына негіз қалайды.

Көксу қант зауытының директоры Алтынбек Абатов қазіргі уақытта кәсіпорын жаңа маусымға қызу дайындалып жатқанын айтты. Өндірістік жабдықтарды жаңарту, технологиялық желілерді жетілдіру және қосымша қуат көздерін іске қосу жұмыстары жүргізілуде. Биыл модернизацияның алғашқы кезеңі аяқталып, зауыттың өңдеу қуаты 250 мың тоннадан 350 мың тоннаға дейін ұлғаймақ. Алдағы кезеңдерде бұл көрсеткіш 500 мың тоннаға дейін жеткізіледі.

Көксу ауданында қолға алынған екінші ірі жоба – «Белес-Агро» компаниясының құс өсіру және құс етін өңдеу кешені. Инвестиция көлемі 14 млрд теңгені құрайтын кәсіпорын толық іске қосылғаннан кейін жылына 15 мың тонна құс етін өндіреді.

Бұл жоба өңірдің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету тұрғысынан аса маңызды. Қазіргі таңда құс етіне деген сұраныс жылдан-жылға артып келеді. Сондықтан жергілікті өндірісті дамыту арқылы ішкі нарықты сапалы әрі қолжетімді өніммен қамтамасыз етуге мүмкіндік туады. Сонымен бірге жаңа кәсіпорын ондаған адамды тұрақты жұмыспен қамтып, аудан экономикасының дамуына үлес қосады.

Кездесу барысында ауыл шаруашылығы өнімдерін терең өңдеу мәселесі де кеңінен талқыланды. Сарапшылардың пікірінше, шикізатты ғана өндіру өңір экономикасына жеткілікті табыс әкелмейді. Сондықтан дайын өнім шығаратын шағын және орта өндіріс орындарын көбейту маңызды. Бұл қосымша жұмыс орындарын ашуға және өнімнің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға мүмкіндік береді.

Өңір басшысы суармалы егіншілікті дамыту мәселесіне де ерекше тоқталды. Климаттың өзгеруі мен су ресурстарының азаюы жағдайында заманауи су үнемдеу технологияларын енгізудің маңызы артып отыр. Осыған байланысты тамшылатып және жаңбырлатып суару жүйелерін кеңінен қолдану арқылы ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін арттыру көзделуде.

Сонымен қатар Көксу ауданының гидроэнергетикалық әлеуеті жоғары екені атап өтілді. Өзендер мен су арналарының мүмкіндігін тиімді пайдалану арқылы шағын су электр станцияларын салу жоспарланып отыр. Мұндай жобалар қосымша энергия өндіруге, жаңа жұмыс орындарын ашуға және ауданның инвестициялық тартымдылығын арттыруға мүмкіндік береді.

Инфрақұрылымды дамыту бағытындағы жұмыстар да назардан тыс қалған жоқ. Соңғы үш жыл ішінде Көксу ауданында облыстық маңызы бар 49,5 шақырым автомобиль жолы жөнделді. Бұдан бөлек, 16 елді мекендегі 79 көше жаңартылып, 14 ауылда көше жарығы орнатылды. Бұл жұмыстар тұрғындардың өмір сүру сапасын жақсартып, ауылдардың дамуына оң әсерін тигізіп отыр.

Әлеуметтік салада да оң өзгерістер байқалады. Ауданда соңғы үш жылда 20 әлеуметтік нысан салынды. Олардың қатарында білім беру, денсаулық сақтау, спорт және мәдениет нысандары бар. Сонымен қатар үш нысанға күрделі жөндеу жүргізіліп, халыққа көрсетілетін қызмет сапасы арттырылды.

Экология мәселесі де күн тәртібінен түскен жоқ. «Таза Қазақстан» бағдарламасы аясында елді мекендерді көгалдандыру, көшелерді абаттандыру, санитарлық тазалықты сақтау және жасыл желектерді күтіп-баптау жұмыстары жалғасуда. Жыл соңына дейін жаңа тұрмыстық қатты қалдықтар полигонын заңдастыру және ескі полигонды жабу жоспарланып отыр.

Кездесу қорытындысында Бейбіт Исабаев өңірдің ауыл шаруашылығы саласында зор мүмкіндігі бар екенін атап өтті.

«Халықтың әл-ауқатын арттыру, ауылдық аумақтарды дамыту, жаңа өндірістер ашу және өңір экономикасының тұрақты өсімін қамтамасыз ету – біздің негізгі міндетіміз. Ол үшін қолға алынған әрбір жобаның сапалы әрі уақытылы орындалуы маңызды», – деді облыс әкімі.

Жалпы, Жетісу облысында жүзеге асырылатын инвестициялық жобалар өңірдің агроөнеркәсіптік кешенін жаңа деңгейге көтеруге бағытталған. Қант өндірісі мен құс шаруашылығын дамыту, суармалы егіншілікті жетілдіру, өнімді терең өңдеу және инфрақұрылымды жаңарту арқылы Жетісу алдағы жылдары еліміздің жетекші аграрлық өңірлерінің біріне айналуға толық мүмкіндік алып отыр.

Жігер Әшім

Жетісу облысы