Браконьерлікке қатысты заң өзгерістерінен кейінгі шаралар нәтижесі

Сайт әкімшілігі

17.07.2020, 14:26

35

2019 жылдың 2 қыркүйегінде Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Парламент палаталарының бірлескен отырысында Қазақстан халқына Жолдауын жасады. Отырыс барысында Президент зорлық-зомбылық пен браконьерлік әрекеттер үшін жазаны қатайту туралы тапсырма берген болатын. Сондай-ақ, президент «браконьерліктің күшейе түскендігіне кінәлі», заңсыз аң аулауға көз жұмды деп құқық қорғау органдарының жұмысын сынға алды. Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев браконьерлік заңбұзушылықтарға қатысты жайттарды ретке келтіретіндігін айтып, оны «ұйымдасқан қылмыстың өте қауіпті түрі» деп атады. «Браконьерлер жақсы жабдықталған, қаруланған және қатал әрекет етеді», — деген болатын.

Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігі жыл сайын сирек кездесетін тұяқтылар мен ақбөкендер санының артуын, олардың популяциясы 334 мыңға жетіп, 55 пайызға артқанын айтады. Бұл туралы маусым айындағы халыққа есеп беру кездесуі аясында басқарма басшысы Мағзұм Мирзағалиев мәлімдеді.

Мағзұм Мирзағалиевтің айтуынша, департамент бар динамиканы сақтап қалуға бар күшін салуда. Алайда браконьерлік фактілері де тоқтамайды. Бұл мәселені шешу үшін 2019 жылы браконьерлік үшін жауапкершілікті арттыру мақсатында қолданыстағы қылмыстық заңнамаға түзетулер енгізілген болатын. Инспекцияларды жабдықтауға арналған жаңа стандарттар жасалынған, олар браконьерлікпен күресудің заманауи құралдарын қарастырады.

22 маусым Солтүстік Қазақстаннан заңсыз аң аулағаны анықталған үш адам қылмыстық жауапкершілікке тартылды.

 «Қазіргі уақытта аң аулауға тыйым салынған. Жыл басынан бері 12 заңсыз аң аулау фактісі тіркеліп, браконьерлерге қатысты қылмыстық қудалау шаралары қолданылды. Аң аулау ережелерін бұзумен байланысты 200-ден астам факт әкімшілік жауапкершілікке тартылды», — деді Солтүстік Қазақстан облысы бойынша экологиялық полиция аға инспекторы Асхат Қожабаев.

Браконьерлікпен күрес мәселелері бүгінгі таңда өзекті болып танылуына байланысты әр түрлі мемлекеттік органдар бұл тақырыпты үнемі қарастырып отырады. Осы мәселе бойынша Парламент Мәжілісінде 2020 жылдың 22 маусым күні дөңгелек үстел өтті.

Ішкі істер министрлігінің өкілдері полицияның экологиялық заңнаманың бұзылушылықтарын анықтауға, атап айтқанда браконьерлікпен күреске үлкен мән беретінін атап өтті. Өткен жылы полиция 14 мыңнан астам экологиялық заңнаманы бұзушылықты анықтаған. 1500-ге жуық сотқа дейінгі тергеу жүргізілді, олардың 700-ге жуығы сотқа жолданды. 13 мыңнан астам құқық бұзушы әкімшілік жауапкершілікке тартылды.

Заңсыз ауланған 140 тонна балық алынды, оның ішінде 8,7 тонна бекіре тұқымдас балық, мың текше метрден астам заңсыз жиналған ағаш, 195 жүзу қондырғысы, 2800 құқық бұзушылық құралдары, оның 350-і – қару.

Ақбөкендерді заңсыз аулау, олардың мүйіздерін сатып алу жəне сату фактілері бойынша 77 сотқа дейінгі тергеу жұмыстары жүргізілді. Сот үкімімен 49 адам сотталды, 500-ге жуық мүйіз және 313 ақбөкен жануарының қаңқасы тәркіленді.

Тергеу нәтижелері көрсеткендей, аңшылық инспекторлары көп жағдайда браконьерлік фактісі анықталғаннан кейін дәлелдемелерді жинау жағынан әлсіздік танытады, көбінесе браконьерлердің заңсыз әрекеттері туралы болашақта күдіктілердің кінәсін тексеру және дәлелдеу кезінде дәлелдеуші мәні бар бейнежазбалар жасалмайды.

Браконьерлерді әшкерелейтін дәлелдер жинау үшін осы жағдайлардың барлығы қылмыстық істің келешегіне тікелей әсер етеді, өйткені қылмыстық іс жүргізу нормаларына сәйкес кез-келген күдік күдіктінің пайдасына түсіндіріледі.

Ақбөкен мүйіздерін сатып алу немесе сату бойынша жедел-іздестіру іс-шаралары аясында 40 адам ұсталды, 3 мыңнан астам мүйіз алынды (соңғы 5 жыл ішінде, оның ішінде 7 мыңға жуық ақбөкен мүйіздерін заңсыз алу немесе сатып алу фактілері бар).

Мысалы, Батыс Қазақстан облысында ақбөкендерді атып, олардың мүйіздерін сатумен айналысқан ұйымдасқан қылмыстық топтың қызметі анықталып, жолын кесілді. Топты Ауыл шаруашылығы министрлігі «Охотзоопром» РМК аға инспекторы басқарды. 30 эпизод бойынша қылмыстық іс қозғалды. Қылмыстық әрекеттің нәтижесінде ұйымдасқан қылмыстық топтың мүшелері 492 ақбөкенді заңсыз атып алған, олардан 300-ге жуық мүйіз тәркіленді, мемлекетке келтірілген залал 745 миллион теңгені құрады. Сот адамдарға бас бостандығынан айырудың әртүрлі нақты мерзімдеріне үкім шығарды.

Ақбөкен етін қабылдаумен және сатумен айналысатын 4 адамнан тұратын осындай топ Қызылорда облысында ұсталды, олардың барлығы кінәлі деп танылды.

Өткен жылы «Ырғыз-Торғай» мемлекеттік табиғи резерватының алты инспекторы ақбөкендерді заңсыз атып, олардың мүйіздерін қызметтік көліктердің көмегімен жинағаны үшін сотталды.

Браконьерлікпен күрестің проблемалық мәселелері бойынша, соңғы жылдары Ішкі істер министрлігі заңнамаға бірқатар ұсыныстар енгізді, соның ішінде заңсыз аң аулау, су жануарларын өндіру, ормандарды кесу, қылмыстық құқық бұзушылық жасау құралы немесе құқық бұзушылық құралы болып табылатын мүлікті тәркілеу туралы заңнама нормаларын қолданудың бірыңғай практикасы.

Ауыл шаруашылығы министрлігі мынадай ұсыныстар жасады:

— жабайы жануарларды қорғау жөніндегі жұмысты ұйымдастыруды қайта қарау туралы;

— аңшылық инспекторларын қызметтік тиесілі белгілері бар киім-кешектермен, бейнекамералармен және қызметтік көліктермен – арнайы бояумен, жарықпен, дыбыстық сигналдармен және жылжымалы бейне жазба құралдарымен жарақтандыру туралы;

— аңшылық инспекторларының қызметтік қаруды қолдануы негіздерінің тізбесін кеңейту туралы (заңға сәйкес, мылтық карбинамен немесе қысқа бөшкелі мылтықпен қарулану құқығы беріледі);

— құқық қорғау органдарының базасында аңшылық инспекторларымен құқық бұзушыларды ұстау, іздестіру, жеткізілім туралы заңнама негіздері және заттай айғақтарды жинақтау және алғашқы материалдарды жинақтаумен байланысты басқа әрекеттер туралы сабақтар өткізу;

— аңшылық инспекторларының құрамын олардың жұмысқа қабылдануының жекелеген критерийлерімен бірге қайта қарау қажеттілігі.

Қолданыстағы проблемалық мәселелерді шешуде және осы ұсыныстарды іске асыруда Ішкі істер министрлігі Ауыл шаруашылығы министрлігіне жануарлар мен өсімдіктер дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган ретінде жан-жақты көмек көрсетеді.

2020 жылдың қаңтар айынан бастап браконьерлікті жазалауға қатысты заңнама өз күшіне енген болатын.

«Бұрын Қылмыстық кодексте жалпы ереже болған. Енді нүктелік нормалар бар. Мүлікті тәркілей аламыз. Қатаңдату шаралары өз нәтижесін береді деп ойлаймыз. Ұстау кезінде аң аулау құралдары, мылтық, көлік, балта, рюкзак және басқа заттар тәркіленеді», — деді Ерлан Нысанбаев агроөнеркәсіптік кешенді реттеу туралы заңнамадағы жаңашылдықтар туралы.

Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне орман, балық және жануарлар әлемін бұзу, ең алдымен мүлікті тәркілеуді қамтамасыз ету бөлігінде қатаңдату бөлігінде түзетулер қарастырылған. Сонымен қатар, шетелдіктерді заңсыздықтар үшін 5 жылға дейін елден шеттету шаралары қарастырылған. Заңсыз аң аулау туралы қылмыстық шешімнің біліктілік белгілері кеңейтіліп, осы әрекеттері үшін санкциялар күшейтілген.

Мәселен, бұрын осы бапқа сәйкес аң аулау жарылғыш құрылғылар мен жануарларды, қарлы көліктер мен шағын қайықтарды жоюдың басқа құралдарын қолданумен жүзеге асырылған кезде ғана тарту мүмкін болды. Қазір атыс қаруы, зеңбіректер мен суық қарулар, сонымен қатар иттер мен аң аулайтын құстар бар. Браконьерлер айналысатын 339 негізгі бап айтарлықтай жақсартылды. Жауапкершілік қатал бола түсуде. Егер бұрын 5 жылға дейін болса, қазір ол 12 жылға дейін бас бостандығынан айырылады.

Еркежан АРЫН

Тегтер:

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Аңдатпа


  • Ұлттық банк теңгенің әлсіреуіне қатысты түсінік берді
    28.09.2020, 15:45
  • «Shymkent bike» қызметін пайдаланушылар көбейді
    26.09.2020, 15:01
  • Үш мыңға жуық медицина қызметкеріне біржолғы төлем берілді
    28.09.2020, 11:16
  • Tengri Bank салымшылары кепілдік өтемін қай банктен және қалай алады
    25.09.2020, 10:26
  • Бір тәулікте қанша адам коронавирус жұқтырғаны анықталды
    23.09.2020, 09:43