Атырауда айлық берудің алуан айласы бар

Дерек көзі: www.azattyq.org - 13.10.20171065

Қазақстанның мұнайлы өңірлеріндегі алпауыт кәсіпорындардағы шетелдік және жергілікті жұмысшылардың алатын жалақысының айырмашылығы жер мен көктей екені жасырын жай емес. Білгенге бұл айырмашылықты қолдан жасаудың алуан айласы бар. Соның бірі – шетелдіктерге сыйақы түрінде беру арқылы көп төлеу. Қазіргі жүйе бойынша компанияларды кадрлық жасақтаумен мердігер немесе рекрутингтік компаниялар айналысады.

Осыны екі жақ та өз пайдаларына тиімді жаратып отыр: өндіріс ұйымы, бетін аулақ қылсын, оқыс оқиға бола қалса, мердігерлерді кінәлай салады; ал жұмысқа кісі тарту сияқты «майлы қасыққа» қолы тиген мердігерлер не істеп, не қойса да «өзі қожа, өзі би». Осының бәрін биік мінберден жеткізген депутат жағдайды жергілікті еңбек қадағалау мекемесі мен тиесілі министрлік қатаң бақылауда ұстап отыруы керектігін айтты.

Атырау облысында шетелдік жұмыс күшін тартуға құқылы 300-ге тарта кәсіпорын бар. Олар басқа елдерден жұмысшыларды белгіленген квота бойынша ғана ала алады. Атырау облыстық еңбекпен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар орталығының мәліметінше, биыл 10 272 адамға, өткен жылы 10 213 адамға квота берілген. Айта кетейік, мұның ішіне келуі тиіс жұмысшының санаты, яғни біліктілік деңгейі қоса көрсетіледі.

Берілген квота аздық ете ме, шетелдіктер тарапынан заңды бұзу деректері жиі-жиі орын алып тұрады. Атырау облыстық ІІД миграциялық полиция басқармасынан білгеніміз, бұған дейін 992 шетелдік көші-қон заңын бұзып, әкімшілік жауапкершілікке тартылған. Олардың ішінде Қытай, Түркия, Бельгия, Оңтүстік Африка елінің азаматтары бар. Соңғыларына қатысты жағдай жақында ғана орын алды. Осы тамыз айында Теңіз кен орнында тұрбаны тығыздаумен айналысатын термист болып жасап жүрген 25 африкалықтың елімізде заңсыз жүргені анықталып, бесеуі дереу елден шығарылған, қалғаны 680 мыңның үстінде айыппұл төлеп жатыр.

2017 жылдан бастап «еліміздегі ішкі еңбек нарығын қорғау мен оны отандық мамандар үшін сақтау, жоғары білікті шетелдік жұмыс күшін тарту» мақсатында шетелдерден жоғары білікті жұмыс күшін тартуды рәсімдеу шаралары жеңілдетіліп отыр. Ондағы мақсат бізге қажетті, жоғары санатты деген мамандарды ғана шақыру болса керек. Ал келесі жылдан бастап жұмыс берушілер шетелдік жұмыс күшін тартуға келісім алу үшін салық төлемек. Салық көлемі шақырылатын адамның баратын саласы мен санат деңгейіне қарап белгіленеді.

Бұл шаралардың қандай нәтиже берерін қайдам, анығы: «ауылдағының аузы сасық» деген принцип жергілікті жұмысшыларға ұнап тұрған жоқ. Айдаладағы көріп-білмеген жеріне алыстан ат арытып жеткен адамның жоғары жалақы алатыны белгілі. Бірақ «бейшара-ай, бұл жақта қайбір жетіскеннен жүр дейсің» деп жасырып-жапқанның өзінде, бірдей жұмысты атқаратын екі жұмысшының айырмасы 70-100 еселеп кететіні еш қисынға келмейді. Олай дейтініміз, «компанияда істейді» деген әжептәуір аты болмаса, бір вахтаға 35-40 мың теңгені қанағат етіп жүрген жандар да бар болып шықты. Сосын көрінген жұмысқа шетелдікті шақыратын үрдіс қайдан шыққан? Алты қыр асып келгендердің қолынан келгенді Атыраудың жігіттері жасай алмай ма? Соңғы жылдары бұл мәселе де көтеріліп, қазақстандық мамандарды даярлауға баса назар аударылып отыр. Бұл бастама жемісті болса, санаулы жылда компанияларды өз жастарымызбен толықтырып та қалармыз.

Өкінішке карай, осындай теңсіздік әлеуметтік-тұрмыстық деңгейде де қылаң беріп қалып жүр. Осы жазда Қарабатан кен орнында түсірілген бейнебаян көптің қытығына тиді. Онда асханада жұмысшыларға ас-суын ұсынып тұрған даяшы алдына «экспат» келгенде банан ұсынады да, «біздікілер» келгенде онысын жасыра қояды. Бұл жерде әңгіме бананды кімнің жеген-жемегенінде емес, қалыптасқан көзқараста болса керек. Осындай жалпақшешейліктен таяқ жеген кезіміз аз емес. Осыдан бірнеше жыл бұрын атыраулық футбол клубына аттай қалап әкелген қара нәсілді легионер ойыншы айына пәлен мың долларлап жалақы алып, бірде-бір гол соқпағаны үшін командадан кеткенде бүтін елдің түгін қалдырмай жамандап кеткен еді. Сонда да қоймаймыз-ау...

Құралай Қуатова Атырау облысы

Мақала авторы:

www.azattyq.org

Пікір қалдыру

Пікір жазу үшін сайтқа кіріп, телефон нөмірін растаңыз.

Баған

Диқандар неге ашулы?

Сайт Әкімшілігі

Диқандар неге ашулы?

«Қазақмыстағы» қанды оқиға: іс сотқа түсті

Сайт Әкімшілігі

«Қазақмыстағы» қанды оқиға: іс сотқа түсті

«Жасыл экономика» табиғатымызды жандандыра ала ма?

Сайт Әкімшілігі

«Жасыл экономика» табиғатымызды жандандыра ала ма?

3 тамыздан кейін де рұқсат етілмейтін шаралар

Сайт Әкімшілігі

3 тамыздан кейін де рұқсат етілмейтін шаралар

42 500 теңге: қолдау ма, қорлау ма?

Сайт Әкімшілігі

42 500 теңге: қолдау ма, қорлау ма?

Қой қымбат. Халық не қылмақ?

Сайт Әкімшілігі

Қой қымбат. Халық не қылмақ?

"Алматы-Өскемен" және "Алматы-Орал" бағытындағы пойыздар тоқтайтын болды

Сайт Әкімшілігі

"Алматы-Өскемен" және "Алматы-Орал" бағытындағы пойыздар тоқтайтын болды

Педофилді ұстаған полиция қызметкері «Айбын» орденімен марапатталды

Сайт Әкімшілігі

Педофилді ұстаған полиция қызметкері «Айбын» орденімен марапатталды

Үкімет керең бе, әлде сараң ба?

Сайт Әкімшілігі

Үкімет керең бе, әлде сараң ба?

Жыпылықтаған интернет Жұмағалиевті жалп еткізді

Сайт Әкімшілігі

Жыпылықтаған интернет Жұмағалиевті жалп еткізді

Қазақстанда коронавирустан 610 адам қайтыс болды

Сайт Әкімшілігі

Қазақстанда коронавирустан 610 адам қайтыс болды

Қазақстандықтар зейнеткерлікке ерте шыға ала ма?

Сайт Әкімшілігі

Қазақстандықтар зейнеткерлікке ерте шыға ала ма?

Халықтың қалауын құлаққа ілер кімің бар?!

Сайт Әкімшілігі

Халықтың қалауын құлаққа ілер кімің бар?!

Өзбектерден үйренетін нәрсе аз емес

Сайт Әкімшілігі

Өзбектерден үйренетін нәрсе аз емес

Бурабайға блок-бекет орнату ұсынылды

Сайт Әкімшілігі

Бурабайға блок-бекет орнату ұсынылды

Президент кеңесшісі: Шамамен 2 миллион қазақстандық коронавируспен ауырған

Сайт Әкімшілігі

Президент кеңесшісі: Шамамен 2 миллион қазақстандық коронавируспен ауырған

Қаймана қазақ қанатын қомдап, қамға көшті

Сайт Әкімшілігі

Қаймана қазақ қанатын қомдап, қамға көшті

42 500 теңгені студенттер ала ма?

Сайт Әкімшілігі

42 500 теңгені студенттер ала ма?

Қарағандылық 91 жастағы қария короновирустан сауықты

Сайт Әкімшілігі

Қарағандылық 91 жастағы қария короновирустан сауықты

Жалғыз өзі сотталды

Сайт Әкімшілігі

Жалғыз өзі сотталды