Ұлт сенімін ақтамаған Ұлттық кеңес керек пе?

Сайт Әкімшілігі - 03.03.20202118

    Осылай  демеске амал  жоқ. Өйткені бұл  кеңес  «тау  қопарып,  сел тоқтатыпты»  дегенді  естімедік. Тіпті,  «Күлтөбенің  басында күнде кеңес»  деп,  тіс арасынан сыздықтатпай-ақ  қоялық. «Ұлттық»  деген атауға  ие  болған   кеңестің   небәрі  екі-ақ  жиыны  өтті. Онда  не айтты,  не  қойды, бұл  бір  Құдайға  және  өздеріне  ғана  мәлім.   «Қырық ергежейлі  жиналып, белдемшенің қыртысын  жаза алмаптының» кері  ме? Мүмкін.

    Ұлттық қоғамдық  сенім  кеңесі  жөніндегі әңгімеміздің әлқиссасын  мемлекет  басшысы Қасым-Жомарт  Тоқаевтың еліміздегі  саяси  жүйеге реформа  жасауға   деген талпынысынан  бастайық. Билік  тізгінін  қолға  алғалы бері  жасаған  тірліктерін  былай  сырып  қойғанда, президент  қолдан  келгенше саясатта,  экономикада,  кадрлық  салада  өзгеріс  жасауға   талпынды: ол – Ұлттық  қоғамдық  сенім кеңесінің  құрылуы; ол – 300  жастан  тұратын кадрлық  резервтің  жасақталуы; ол – қоғамдық  негізде  жұмыс істейтін экономикалық реформалар орталығын  дүниеге әкелу  жөнінде  пәрмен беруі.

     Қолдауға  тұратын  бастамалар екенінде дау жоқ. Егер де  осы  құрылымдар жақсы  жұмыс  істеп кетсе, елімізде  біраз өзгеріс  болар  еді. Әрине,  жақсы кейіпте. Дегенмен кадрлық  резервпен экономикалық  реформалар  орталығын   қоя  тұрып, тілге  тиек етуге ниет еткен Ұлттық  кеңес  жөніндегі  сөзімізді  жалғастырайық.  Жарлықта Ұлттық кеңестің негізгі міндеті мынадай: «...тұжырымдамалардың, мемлекеттік бағдарламалардың және нормативтік-құқықтық актілердің жобаларына қоғамдық сараптама жүргізу; жұртшылықтың және азаматтық қоғамның пікірін ескере отырып маңызды стратегиялық проблемаларды қарау; жұртшылықтың, саяси партиялардың, үкіметтік емес сектордың және мемлекеттік органдардың өкілдері арасында сындарлы диалогты қамтамасыз ету; өзінің құзыреті шегінде Қазақстан Республикасының заңнамасына қайшы келмейтін өзге де қызметті жүзеге асыру болып табылады».                       

    Жөн-ақ. Арада  бірқыдыру  уақыт  өтті. Алайда кеңестің билік пен халық арасында «дәліздік» рөл  атқарып, жұрттың мұң-зарын,  өтініш-талабын  билікке  жеткізіп, әрмен  қарай сол  түйткілдердің  шешілуіне   мұрындық  болғанын   ешкім көрген  жоқ. Рас,  алғашында  халық Ұлттық кеңесті елдегі үлкен  өзгерістің  алғашқы  баспалдағы  деп  қабылдады. «Ұлттық кеңес өздеріне артылған  сенімді ақтап, қоғамды ілгері сүйрейтін  локомотив  рөлін  атқаруы  тиіс» десті. Негізі, солай  болуы  керек еді. Бірақ кеңес халықшыл  бола алмады. Өйткені  қоғамдық  кеңестің  құрылымында  әр  саланың һәм  әртүрлі мүдденің (тек  халықтық,  ұлттық емес) күйін  күйттейтін азаматтар  бас  қосты. Тіпті  олардың қайсыбіреуі  бірін-бірі мойындай  қоймайтын   амбициялардың  иелері еді. Ал  оларға елдің  жоғын  жоқтап,  мұңын мұңдайды  деп  үміт арту артық-ты. Қысқасы, «тоқ бала аш  баламен  ойнамайды»  немесе «біреудің  жоғын  біреу  ысқырып  жүріп іздейдінің» кері. Ең  өкініштісі, бұл  кеңестің  тілі – қазақ  тілі емес,  орыстың  тілі. Не  істейсің,  кімге  мұң  шаққандайсың,  кімге  барып көз  жасыңды  бұлағандайсың?

    Ұлттық  кеңес  құрылғалы   қоғамда  елді елең еткізген  талай  оқиға  болды. Соңғыларының  бірі – Қордайдағы  дүрбелең  және қоғам  белсендісі, қазақтың   алдаспан  ұлы Дулат Ағаділдің  өлімі. Кеңес  мүшелері осы  төңіректен бір ауыз сөз айтты ма, төбе көрсетті ме? Қайдам... «Олар барыпты, ұлттың,  халықтың  сөзін сөйлепті» дегенді  шыққыр  көзіміз көрмеді,  керең  боп  қалғыр құлағымыз естімеді. Әрине,  мүлде десек,  тағы  қателескеніміз. Азаматхан  Әміртай, Қазыбек Иса,   Мұхтар  Тайжан сынды  кеңес  мүшелері барды,  көрді. Тығырықтан шығудың жолын  саралап, әлеуметтік  желілерге  жазды. Бірақ  қалғаны қайда?  Оларға елдің  бүтіндігі, тыныштығы, әділетті  қоғам орнауы  қажет емес  пе?

    Әңгімеміздің  басында Тоқаевтың  Ұлттық  қоғамдық  сенім  кеңесін  құруы  дұрыс деп  қолдап  қалдық. Иә, дұрыс. Президент әлемдік тәжірибеге  назар аударған  болар.  Жастарға  сенген  шығар. Өйткені  кешегі патшалық  Ресейдің  өзі  де  ХVІІІ-ХІХ ғасырларда  талапты  балаларына  сенім артты.  Сыртта оқытты,  тоқытты.   Олар  тарихта  «Архив жүгермектері»  деген атпен  белгілі. Олар Ресейдің алдағы  жүретін жолын белгілеп берді. Ішкі-сыртқы  саясатын,  экономикасын сараптады. Тарихын,  архивін  реттеді. Түркиядағы «Жас  түріктер»  қозғалысы түрік  жұртының  Кіші  Азиядағы  іргелі  елге айналуына мұрындық  болды. Малайзияда да сондай «дүмпу»  жүрді.  Диктатор атанған чилилік  Пиночеттің  өзі Америкадан  оқып келген  бір  топ  жасқа  сенім артты. Экономикада  реформа  жасауды  соларға  тапсырды.   Сол «Чили  жүгермектері» атанған  6-7  жігіт  мемлекетті Латын Америкасындағы ең  дамыған  елдердің  қатарына  қосты.

      Міне, жастарға  сенім арту  деген – осы.  Ал бізге  келетін  болсақ, «Болашақ»  бағдарламасы  болды. Соның  арқасында мыңдаған  жас  әлемнің  атынан ат үркетін  жоғары  оқу  орындарында  дәріс алды. Алайда  олардың  ешқайсысы елге  оралған соң, ел экономикасын  көтеруге, әміршіл  саяси  жүйені  реформалауға  бел  шешіп кіріспеді. Бәлкім, кірістірмеді. Тіпті тәп-тәуір  қызметке  орналасқан қайсыбіреулері  істі  болды, қамалды.  Демек, «Болашақтан»  пайда  көрмесін білген  мемлекет  басшысы   амалсыз білікті һәм білімді  жастардан кадрлық  резерв  даярлауға, халық пен билік  арасында «алтын көпір»  болып,  диалог жүргізетін Ұлттық  кеңесті  құруға  мәжбүр  болды. Кадрлық  резервтің  қаншалықты  тиімділігі  болатынын  уақыт  екшеп  жатар, ал Ұлттық кеңестің ұлт  сенімін ақтайтын  нағыз кеңеске айнала  қоюы  әзірге екіталай.  Өйткені  оның  құрамына енгендердің  бірен-сараны  болмаса, «ұлтым»  деп  жүргендері шамалы. Құрылымға  әр  саланың  мамандары  енген. Былайша айтқанда,  көзге  көрінбейтін,  бірақ  саясатта  да,  экономикада  да өз  орны  бар әртүрлі  топтардың  өкілі. Әрқайсысының  өз  мүддесі  бар. Демек, жеке  бастарының амбициясы  басым  олардың  ауызбіршілікте  бола  қоюы да екіталай.

    Әркім  өзі  илеген  пұшпағына  қарай  тартуы заңды.  Ал  мұндай  орта  ұсыныстар  мен  бастамалардың  мекеніне  айналады  деу артық. Кешегі  бабаларымыз айтқандай, «күндіз  отырмадым, түнде ұйықтамадым, ақыл-айлам мен бел  күшімді тоз-тоз  болған  жұртымның  ел  болуы үшін жұмсадым»   деп  олар айта ала  ма?  Жоқ! Алайда  Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің  құрамына енген әрбір азамат  осылай  ойлауы  тиіс-тұғын. «Тәп-тәуір-ақ ән едіпұшық құрғыр қор қылды» дегендей, Тоқаевтың Ұлттық кеңес елдегі әлеуметтік, экономикалық, саяси мәселелер бойынша ұсыныстар дайындайтын органға айналса  деген  арманы  әзірге аяқасты  болып тұр.

      Қайтпек керек? Демек, кеңес  мүшелерін қайтадан сұрыптан  өткізіп, жаңаша  құрылымдау қажет.  Оған  халықтың,  ұлттың  сөзін  сөйлейтін, қоғамға  дұрыс диагноз  қоя алатын  азаматтарды  тарту да маңызды. Мәселен, ұлт жанашырлары Дина  Елгезек, Сәуле Әбілдаханқызы, Ләззат Кедебайқызы, Ася Асеткина  секілді  қарындастарымыз,  тіпті  кеше  ғана жұмбақ  өлімге  душар  болған  (жатқан  жерің  жайлы  болсын) қоғам белсендісі, арысымыз  Дулат Ағаділдей  бауырымыз  осы Ұлттық  кеңестің  мүшесі  болуы  тиіс еді. Сонда  ғана «Айтарын ашып айтқан абайламай, Дариға-ай, МахамбеттерАбайлар-ай!»  дегендей, ұлт  мәселесі ашық айтылар  еді. Сонда  ғана Ұлттық кеңес ұлттың сөзін  сөйлейтін  мінберге айналар  еді. Ал  әзірге  оны  көріп  тұрған  жоқпыз.

Күлтегін  БЕК


Мақала авторы:

Сайт Әкімшілігі

Пікір қалдыру

Пікір жазу үшін сайтқа кіріп, телефон нөмірін растаңыз.

Баған

Қарағандылық 91 жастағы қария короновирустан сауықты

Сайт Әкімшілігі

Қарағандылық 91 жастағы қария короновирустан сауықты

Жалғыз өзі сотталды

Сайт Әкімшілігі

Жалғыз өзі сотталды

Бактерияға және вирусқа қарсы дәрі-дәрмектің тізімі жарияланды

Сайт Әкімшілігі

Бактерияға және вирусқа қарсы дәрі-дәрмектің тізімі жарияланды

COVID-19: билік бұл індеттен халықты құтқара ала ма?

Сайт Әкімшілігі

COVID-19: билік бұл індеттен халықты құтқара ала ма?

«150 мың теңгені қайтарып бер» (видео)

Сайт Әкімшілігі

«150 мың теңгені қайтарып бер» (видео)

Отандық медицинамыздан қайыр болмай тұр

Сайт Әкімшілігі

Отандық медицинамыздан қайыр болмай тұр

«Сабыр түбі – сары алтын»

Сайт Әкімшілігі

«Сабыр түбі – сары алтын»

Әкімдік "Алматы облысында блок-бекеттер қойылады" деген хабарламаға жауап берді

Сайт Әкімшілігі

Әкімдік "Алматы облысында блок-бекеттер қойылады" деген хабарламаға жауап берді

Бір тәулікте 569 адам коронавирус жұқтырды

Сайт Әкімшілігі

Бір тәулікте 569 адам коронавирус жұқтырды

Арман ШОРАЕВ: Путин – Ресейдің ең басты трагедиясы

Сайт Әкімшілігі

Арман ШОРАЕВ: Путин – Ресейдің ең басты трагедиясы

Астаналық дәрігер көзіне жас алып, ауруханадағы жағдайды айтып берді

Сайт Әкімшілігі

Астаналық дәрігер көзіне жас алып, ауруханадағы жағдайды айтып берді

COVID-19: Алматыда 14 науқастың жағдайы өте ауыр

Сайт Әкімшілігі

COVID-19: Алматыда 14 науқастың жағдайы өте ауыр

Одақ ішіндегі апан: құрдымға кім кетеді?

Сайт Әкімшілігі

Одақ ішіндегі апан: құрдымға кім кетеді?

Вирусолог мамандар коронавирус жұқтырып жатыр

Сайт Әкімшілігі

Вирусолог мамандар коронавирус жұқтырып жатыр

Коронавирус жұқтырғандардың 119-ы жансақтау бөлімінде жатыр

Сайт Әкімшілігі

Коронавирус жұқтырғандардың 119-ы жансақтау бөлімінде жатыр

Қазан басында жүрген қазақ әйелдері билікке неге ашынады?

Сайт Әкімшілігі

Қазан басында жүрген қазақ әйелдері билікке неге ашынады?

Ғалымдар коронавирустың жаңа мутациясын анықтады

Сайт Әкімшілігі

Ғалымдар коронавирустың жаңа мутациясын анықтады

«Жер де, үй де жоқ, «Алтын алқаны» ломбард алмайды», Үкімет аналарды қашанғы алдайды?

Сайт Әкімшілігі

«Жер де, үй де жоқ, «Алтын алқаны» ломбард алмайды», Үкімет аналарды қашанғы алдайды?

Қарағандыда атыс болды

Сайт Әкімшілігі

Қарағандыда атыс болды

«Кекілін қайырып, жағын айырып тастаймыз!» псевдосәләфиттер биліктің маңдайын «сипап» отыр ма?

Сайт Әкімшілігі

«Кекілін қайырып, жағын айырып тастаймыз!» псевдосәләфиттер биліктің маңдайын «сипап» отыр ма?

Ұқсас жаңалықтар