ДАҒДАРЫСТЫҢ ЖАУЫ – ЭКОНОМИКАЛЫҚ ИНТЕГРАЦИЯНЫҢ ЖАЙЫ ҚАЛАЙ?

Сайт әкімшілігі

20.08.2020, 18:25

12

Биылғы Жоғары еуразиялық экономикалық кеңес отырысының басты нәтижесі «2025 жылға дейінгі еуразиялық экономикалық интеграцияны дамытудың стратегиялық бағыттары» атты құжаттың қабылдануы болу керек еді. Алайда жобаны талқылау ЕАЭО қатысушылары ұстанымдарындағы елеулі қайшылықтарды көрсетті.

Мамыр айында Жоғары еуразиялық кеңестің отырысында Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев ЕЭК өкілеттіктерін кеңейту мәселелеріне мұқият қарауға шақырды. Ол Еуразиялық экономикалық одақ (ЕАЭО) елдерінің екіжақты ынтымақтастығы жан-жақты және экономикалық, әлеуметтік, гуманитарлық қатынастардың барлық салаларына әсер ететінін және бұл мәселелерді бесжақты форматта ЕЭК қатысуымен қарау олардың практикалық іске асырылуын қиындатуы мүмкін екенін атап өткен болатын. Ал ағымдағы жылдың 17 шілдесінде Минскіде өткен Еуразиялық үкіметаралық кеңестің отырысын қорытындылай келе, Қазақстан ЕАЭО елдерімен саудада тепе-теңдікті қалайтынын мәлімдеді. Жалпы, серіктестерімен кедергілерді жою бойынша жұмыста жүйелілік орнату қажеттігі талқыланды. Бұл, әсіресе, өзара сауданың үлесі небары 14,3 пайызды көрсетіп тұрған шақта маңызды мәселеге айналады. Мәселен, Еуропалық одақта бұл көрсеткіш 70 пайызды құрайды. ЕАЭО аясында тауарларды таңбалау мәселесі бойынша таңбалауды енгізудің процедуралық аспектілерін шешуге мүмкіндік беретін бұйрық қабылданды. Енді тараптар таңбалаудың енгізілуі туралы үш айдың орнына тоғыз айда хабарлайды. Сондай-ақ қазақстандық тарап таңбалау өзара саудадағы басқа кедергілерге тап болмауы керек деп атап өтті. Тараптар Қазақстанның сериялық өндіріс сертификатын қолдану мерзімін тағы алты айға ұзарту туралы ұсынысын қолдады. EMPS-тің соңғы отырысында тараптар Қазақстанға төмен кедендік баж салығын қолданатын өнімдерге ұқсас сериялық сертификат енгізу туралы қазақстандық бастаманы қолдады. Пандемия кезінде ұлттық заңнама мен ақпараттық жүйелерді өзгерту біз күткеннен көп уақытты алды. Сериялық сертификаттарды қолдану мерзімін ұзарту кәсіпкерлер үшін қазақстандық өнімді ЕАЭО серіктес елдерінің нарығына әкелу рәсімдерін айтарлықтай жеңілдетеді. Бұл ретте Қазақстан Республикасы президентінің жанындағы Қазақстандық стратегиялық зерттеулер институтының (KAZISS) директоры Зарема ШАУКЕНОВА: – Қазақстанның ерекше географиялық орны мен экономикалық әлеуеті интеграциялық бірлестік аясында оның тұрақты дамуына ықпал етеді және негізгі мақсат – капиталдың еркін қозғалысын сенімді түрде жүзеге асыруға мүмкіндік береді. ЕАЭО мүше елдерге сыртқы экономикалық қызметтен де, ішкі экономикалық процестерден де синергетикалық нәтижеге қол жеткізуге қолайлы жағдай жасайды. Қазіргі жағдайда Қазақстан үшін сыртқы серіктестермен тұрақты экономикалық қатынастарды дамыту экономикалық дамудың маңызды бағыты болып табылады. ЕАЭО осы тұрғыда экспорттық әлеуеттің өсуіне кең мүмкіндіктер мен перспективалық бағыттар ашады, бұл қазақстандықтардың әл-ауқатының деңгейіне әсер етеді. Әр елдің интеграцияға негізделген өзіндік артықшылықтары бар. Қазақстан үшін бұл бірыңғай кедендік ережелерге, бажсыз саудаға, әлемнің басқа да экономикалық макроөңірлеріне қол жеткізе отырып, жаһандық көлік тораптарына интеграциялануға негізделген экспортты жеңілдетуді білдіреді, – деп пікір білдірді. Жасыратыны жоқ, Қазақстан экспорттаушылыққа қарағанда көбірек импорттаушы ел. Экспорт саласындағы интеграцияның ел үшін әсері қандай? Тауарлардың экспорты қалай өзгерді? Біріншіден, тұтастай алғанда Қазақстан экспорты шикізаттың едәуір үлесіне ие, ол жалпы көлемнің 85 пайызын құрайды. Қазақстандық экспорттың шамамен 10 пайызы ЕАЭО серіктес елдеріне жіберіледі. Сонымен бірге біз экспорттайтын тауарлардың құрылымына сәйкес, олардың көпшілігі, өкінішке қарай, шикізат болып қалады. Сонымен, минералды өнімдер, металдар және олардан жасалған бұйымдар ең көп көлемге ие. Сонымен қатар негізгі экспорт ағындары Ресейге бағытталған. Дегенмен өңделген материалдардың үлесі біртіндеп артып келеді. Екіншіден, ЕАЭО нарығы шикізаттық емес экспорт үлесін арттыру тұрғысынан Қазақстан үшін өте маңызды. Бізде қосымша құны жоғары тауарлар, өндірілген тауарлар жеткізуге мүмкіндік бар. Сонымен, 2019 жылдың 11 айында ЕАЭО-ның машиналар мен жабдықтар экспортындағы үлесі – 42,2, химиялық өнімдер – 30,5, құрылыс материалдары – 44,3, аяқкиім, баскиім және галантерея бұйымдары – 70,5, тоқыма және тоқыма бұйымдары – 26,9, металдар мен олардан жасалған бұйымдар – 20,5, тамақ және тамақ өнімдері 18,9 пайызды құрады. Алайда әлеуетті іске асыруға түрлі кедергілер қолбайлау болуда. Бұл бағытта жұмыс жүргізілуде. Мысалы, 2005 жылы құрылған Қорғас шекара маңындағы ынтымақтастықтың халықаралық орталығы сауданы дамыту алаңына айналды. Мемлекетаралық жобаның мақсаты трансұлттық компанияларды тартуға жағдай жасау, қазақстандық экспортты алға жылжыту және Қазақстан мен Қытай Халық Республикасы арасындағы шекаралық сауда көлемін ұлғайту болды. Жалпы, бірегей жоба бизнес жүргізу үшін жағдай жасауға, инвестициялар тартуға және туристер үшін жайлы етуге бағытталған. 2019 жылы компанияда айтарлықтай өзгерістер болды – 100 пайыз акциялар пакеті мемлекет меншігінен Алматы облысының коммуналдық меншігіне өтті. АҚ басқарушы компания мәртебесін алуы (арнайы экономикалық аймақтың басқарушы компаниясы) инвесторлармен және серіктестік мүшелерімен заңнамада белгіленген жеңілдіктер мен преференцияларды ұсынумен жаңа шарттар жасасуға мүмкіндік берді. Алайда 2020 жылдың басында мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев үкіметтің кеңейтілген отырысында сөйлеген сөзінде «Орталықтың тиімділігін арттыру жөніндегі іс-шаралар кешенін» әзірлеуді және 2025 жылға дейінгі сауда саясатының нақты бағдарламасын әзірлеуді тапсырды. Дінмұхаммед АБСАТТАРОВ, «Қорғас» ШЫХО» АҚ басқарма төрағасы: – Пандемияға байланысты арнайы экономикалық аймақ (АЭА) бес айдан астам уақыт бойы жұмыс істемеді, бұл кірістерге және тиісінше даму қарқынына әсер етпей қоймайды. Алайда қаражат жетіспеуіне қарамастан, біз инфрақұрылым нысандарын күтіп ұстау жұмыстарын жалғастырып, бірқатар жаңартуларды жүзеге асырдық. Жағдайлық талдау және технологиялық аудит жүргізілді. Нәтижелер бойынша «ЕЭА аумағын цифрландыру» жобасы іске асырылуда, ол өз кезегінде барлық бизнес-процестерге әсер етеді және инвесторларға да, туристерге де, АЭА жұмысын қамтамасыз ететін органдарға да оң әсер етеді. Біріншіден, алғашқы қызметтер мен ақпараттарды алу ыңғайлы болу үшін «Қорғас» ШЫХО-ның веб-сайты жаңартылды, жақында онлайн-кеңес беру бойынша call-орталығы жұмыс істейді, – деді. Арнайы экономикалық аймақтың логистикалық мүмкіндіктерін ескере отырып, Алтынкөл станциясы мен Батыс Еуропа–Батыс Қытай халықаралық магистралінің тікелей жанында, бұл ҚХР мен Оңтүстік-Шығыс Азияны Орталық Азия, Каспий теңізі және Еуропа елдерімен байланыстыратын еуразиялық трансконтинентальдық көпір екенін атап өтуге болады. Жыл басында мемлекет басшысы ШЫХО қызметін сынап, тиісті тапсырмалар берген болатын. Айта кету керек, «Қорғас» ШЫХО жобасын жүзеге асырудың алғашқы шарттары қазақстандық бөлікке қарағанда, қытайлық тарапқа қолайлы болды. «Қорғас» қытайлық бөлігінің инженерлік-көліктік инфрақұрылымы 90 мың халқы бар сол кездегі Қорғас қаласы инфрақұрылымының негізінде құрылды. Қазақстандық бөліктің инфрақұрылымы жаңадан тұрғызылды. Жақын жерде «Қорғас» ШЫХО-ны толық немесе ішінара қамтамасыз ете алатын қайнар көзі мен ірі инженерлік инфрақұрылым объектілері болмағандықтан, 120 МВт қазандық, электр қосалқы станциясы, су қабылдайтын және канализациялық тазартқыш қондырғылар салынды, сыртқы және ішкі кірме жолдар төселді. Сонымен қатар жақында Қазақстан Өзбекстанмен шекарада «Қорғас» типтес «Орталық Азия» халықаралық сауда-экономикалық орталығының құрылысын бастайды. Сауда және интеграция министрі Бақыт СҰЛТАНОВ осы мәселеге қатысты: «Осы күндердің бірінде біз оңтүстік бағыттағы ең маңызды сауда жобасын – Өзбекстанмен шек а р а д а « О р т а л ы қ Азия» халықаралық сауда-экономикалық ынтымақтастық орталығын салуды бастаймыз. Бұл екі жыл бұрын мемлекет басшылары деңгейінде келісілген болатын. Мұнда көтерме және бөлшек сауда объектілері ғана емес, сонымен қатар іргелес инфрақұрылым, маңызды көлік-логистикалық орталық құрылатын болады. Әлемдегі экономикалық тұрақсыздық жағдайында бағаның құлдырауы, коронавирустың халықаралық саудаға қаупі, туризмнің төмендеуі, көршілермен сауда-саттықтың күшеюі дағдарысты бірге жеңудің ең жақсы әдісі болып табылады», – дейді.

Тегтер:

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Еркежан АРЫН 10:25
Сауда интеграциясы экономикаға тиімді әсер етеді
Еркежан АРЫН 10:22
Тұтынушының құқын қорғай алып жүрміз бе?
Бақытжан ТОБАЯҚ-ТЕГІ 08:59
Жекешелендіру зардаптары
Сайт әкімшілігі 28.10.2020, 15:38
Kaspi.kz сервистері жұмыс істеп тұр
Сайт әкімшілігі 28.10.2020, 12:16
Доллар бағамы 430 теңгеден асты
Сайт әкімшілігі 28.10.2020, 12:10
Заңды тұлғалар енді шоттан кез келген соманы шеше алмайды

Аңдатпа


  • Мүгедекке айналған азамат әділет іздеп әлек
    11:03
  • Қайда кеткен? Қоймада коронавирустан емдейтін 12 дәрі жоқ болып шықты
    28.10.2020, 16:24
  • Kaspi.kz сервистері жұмыс істеп тұр
    28.10.2020, 15:38
  • Жалт етіп сөнген бір жасын
    27.10.2020, 09:53
  • Бүгін еліміздің басым бөлігінде қар мен жаңбыр жауады
    26.10.2020, 10:04