ЕАЭО төрағасы ретіндегі Қазақстанның рөлі алдағы интеграциялануда маңызды

Еркежан АРЫН

28.05.2021, 09:16

2481

2021 жылдың қаңтарынан бастап Еуразиялық экономикалық одақтың (ЕАЭО) жарғылық органдарына төрағалық Беларусь мемлекетінен Қазақстанға өтті. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев ЕАЭО елдерінің басшыларына жолдауында бірлесіп шешілуі қажет бес мәселені атады: өнеркәсіптік, өзара сауда, трансшекаралық көлік артериялары мен логистикалық хабтардың әлеуетін пайдалану, экономикалық дамудың күші ретіндегі кешенді цифрландыру, үшінші елдермен және интеграциялық бірлестіктер мен қатынастар. «Бүгін әлем дүрбелең күйде. Әлемдік экономика мен қаржы нарықтарының тұрақсыздығы коронавирус пандемиясының жағымсыз әсерінен күшейе түсуде. Ол халықаралық қатынастардағы көптеген мәселелерді ашты, қалыптасқан экономикалық өзара іс-қимыл модельдерін, принциптері мен құралдарын қайта қарастыруға әкелді. Мұндай жағдайларда біз одақ ретінде ұзақ мерзімді басымдықтарға назар аударуымыз керек: экономикалық және әлеуметтік жүйелердің тұрақтылығын сақтау, азаматтардың әл-ауқатын жақсарту және ЕАЭО мен оған мүше мемлекеттердің прогресін қамтамасыз ету», – деді Қ.Тоқаев.

        Президент 2025 жылға дейінгі еуразиялық экономикалық интеграцияны дамытудың стратегиялық бағыттарын тиімді және толыққанды жүзеге асыру осы мақсаттарға жетуге ықпал ететініне сенімді. Ал төрағалық еткен жылы Қазақстан бірнеше мәселеге ерекше назар аударуды ұсынады. Соңғы жиырма жылда Қазақстан қоғамында ауқымды трансформация мен ұлттық экономиканың әлемдік экономикаға интеграциясы орын алды, бұл егемен мемлекет ретінде толық қалыптасуға, саяси жүйенің түбегейлі өзгеруіне әкелді. Жаһандану жағдайында Қазақстанды әлемдік экономикаға реформалау және интеграциялау жолын қарастыру орталықтандырылған жоспарланған экономиканы ашық демократиялық нарықтық жүйеге айналдыруда елеулі прогреске қол жеткізудің ашықтығын көрсетеді. Ашық экономикаға көшу кезіндегі экономикалық және әлеуметтік қысым күткеннен жоғары болды. Өндірістің құлдырауы ХВҚ бағдарламаларында жоспарланғаннан әлдеқайда тереңірек болып шыққаны бірауыздан мойындалады. Интеграцияның әлі болжамдалған көптеген тиімділіктері айқындалған жоқ.

        Еуразиялық экономикалық одаққа биыл бес жыл толады. Еуразиялық экономикалық одақ – ең жас аймақтық интеграциялық бірліктердің бірі. 1990-2000 жж. бірнеше «интеграциялық сәтсіздіктерден» кейін Еуропалық сыртқы іс-қимыл қызметі мазмұнға қол жеткізді. Сайып келгенде, қатысушы елдердің алдында әлі де көптеген кедергілер бары анық, бірақ қазірде де Одақтың жасаған шаралары туралы айтуға болады.

Еуразиялық интеграциялық бірлестіктің динамикасын әртүрлі тереңдік пен сәттіліктің әртүрлі аймақтық интеграциялық жобалары қатарына орналастыра отырып, талдау жасаған дұрыс – НАФТА, МЕРКОСУР, Араб мемлекеті мен Араб мемлекеті қызметшілерінің кеңесі.

        Одақ елінің табысты бірлескен жұмысының мысалы – трансазиялық еуразиялық трафиктің қарқынды өсуі. Кейінге қалдырылған одақішілік жүк тасымалдау механизмдері ЕАЭО арқылы контейнерлік транзиттің қарқынды өсуін қамтамасыз етуге мүмкіндік берді. Қазақстан, Ресей және Беларусьпен бірлескен «Біріккен көлік-логистикалық компаниясы – Еуразиялық теміржол альянсы» кәсіпорны биыл шамамен 500 мың 20 футтық контейнерлерді өткізеді деп жоспарланған. Бұл – соңғы бес жылдағы оныншы өсім. Енді пандемия жағдайында бұл байланыстар кедергіге кезігіп отыр. Жуырда Еуразиялық экономикалық одақтың Бірінші Еуразиялық конгресінде жетекші экономистер тобында ЕАЭО елдері арасындағы әуе қатынасына байланысты мәселені шешудің маңыздылығы мен өзектілігі сөз болған-ды. Қазіргі уақытта Ресейден Қазақстанға аптасына екі рейс қана бар. Пандемияға дейін олардың саны 80-нен асатын. Әуе қатынасын құру өте маңызды, өйткені бұл сауда, инвестиция және жалпы, еңбек нарығының негізі болып табылады.

       Евгений Винокуров, Еуразиялық даму банкі мен Еуразиялық тұрақтандыру және даму қорының бас экономисі:

      – Қазақстанның еуразиялық экономикалық интеграция мәселелері бойынша прагматикалық ұстанымы және нақтыға назар аударуға деген ұмтылысы ЕАЭО табысы үшін белгілі әрі өте пайдалы. Атап айтқанда, тауарлар мен қызметтер саудасының тарифтік емес кедергілері, одақтың ішкі нарығындағы тосқауылдар мен шектеулердің максималды төмендеуі бойынша алға жылжитынына үміттімін. Сонымен қатар ЕАЭО органдарының төрағасы ретіндегі Қазақстанның рөлі Еуразиялық экономикалық одаққа мүше 11 мемлекеттің басшылары мақұлдаған 2025 жылға дейінгі Еуразиялық экономикалық интеграцияның стратегиялық бағыттарын іске асыруды сәтті бастау үшін маңызды. Стратегиялық шаралар одаққа мүше мемлекеттердің экономикалық, инвестициялық және инновациялық белсенділігін арттыруға, өсу және жұмыспен қамтудың икемді тетіктерін қалыптастыруға, білім, туризм, спорт және денсаулық сақтау салаларында өзара әрекеттесу арқылы дамытуға бағытталған. Ол үшін ЕАЭО-ға мүше елдер үлкен жұмыс атқаруы керек: бірқатар халықаралық шарттарды, ЕАЭО-ның 60-тан астам нормативтік-құқықтық актілерін әзірлеп, қол қояды, қолданыстағы заңнамаға 25-ке жуық өзгертулер мен толықтырулар енгізеді, – дейді.

         Еуразиялық экономикалық одақтың интеграциясы мен ынтымақтастығы туралы қоғамдық пікірдің жыл сайынғы мониторингін Еуразиялық даму банкі 2012-17 жылдар аралығында ЕҚДБ интеграциялық барометрі жобасы аясында жүргізді. Атап айтқанда, осы зерттеу шеңберінде одақтың барлық елдерінде ЕАЭО-қа қатысуға тұрақты түрде жоғары деңгейдегі қоғамдық қолдау байқалады.

Тегтер: экономика инвестиция кедейлік шегі халық нарық

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Айтбала СҮЛЕЙМЕНҚЫЗЫ 10.06.2021, 08:40
Ерғалиевтің «ерен» реформасына ел не дейді?
Қарлығаш САЙЛАУБАЕВА 07.06.2021, 10:03
Халықты асырайтын ауыл болады, үкімет мұны қашан сезінеді?!
Айтбала СҮЛЕЙМЕНҚЫЗЫ 04.06.2021, 10:38
Жасыл энергияға көшу – әлем көшіне ілесудің кепілі
Нұрсұлу МЫРЗАХМЕТ 04.06.2021, 08:48
«Қазақтелеком» қан қақсатып тұр
Сайт әкімшілігі 03.06.2021, 12:55
Ashyq жобасы - Kaspi.kz қосымшасында
Айтбала СҮЛЕЙМЕНҚЫЗЫ 03.06.2021, 12:06
Шенділердің қырсыздығы шаруаларға қашанғы қолбайлау болады?

Аңдатпа


  • Кім кінәлі?: Жауап берсін!
    11.06.2021, 11:11
  • Ресей деградацияға ұшырауда
    10.06.2021, 10:33
  • Түнгі жол (Әңгіме)
    08.06.2021, 12:00
  • Жеңсең, жүз атаң табылар еді...
    08.06.2021, 10:30
  • Қазақ тілінде оқымаған бала ұлттың ұлы бола ала ма?
    03.06.2021, 09:02