Ендігі тоқырауда ес жинау қиын болады

09.06.2020, 06:40

161

 Бүгінде бірқатар сарапшылар  еліміздің экономикасына қатысты түрлі жағымсызболжамдар айтуда. Бұл ретте, «алдағы 10 жылда Қазақстанның экономикасы керікете бастайды, тіпті 90-жылдардағы тоқырауды қайта бастан кешеміз» дейтіндер дебаршылық.

Мәселен, өткен аптада Еуропа қайта құру және даму банкінің сарапшылары «ендігі бір 10жылда Қазақстан мұнайынан түсетін түсім азайып, өмір сүру деңгейі төмендеп,халықтың тапқан табысы кеміп, экономика құлдырайды» дегенді ашып айтты. Банктіңалға тартқан мәліметінше, алдағы 10-20 жылда Қазақстан бюджеті тіпті екі есекеміп кетуі де мүмкін. Ал  мұндайболжамдар шындыққа жанаса ма?!

«Қазақстан менеджмент» сараптау орталығыныңжетекшісі Ғалия Қасымханованың айтуынша, алдағы уақытта Қазақстанға бюджеттітолықтыру көздерін өзгерткен жөн. Ол үшін, әрине, табыс көздерін әртараптандыруқажет болады. «Тоқсаныншы жылдары нарықтық экономиканың қиыншылықтарын ғанакөрдік. Ал енді бір тоқырау болатын болса, бізге ес жинау қиын болады. Себебі90-жылдары бізде ипотекалық дағдарыс деген болған жоқ. Ол кездері жұртқазіргідей несие алу, қомақты көлемде банктерге қарыз болу дегенді білмеді.Қазір жекелеген тұлғалардан бастап, құрылыс компаниялары, жекеменшік серіктестіктер,алпауыт компаниялар – барлығы несиеге батып отыр. Несие саясатының дұрысжүргізілмеуі, бюджетті тек мұнайдан түсетін түсіммен ғана өлшеу, отандық өңдеушісаланың тұншығып жатуы – мұның барлығы экономикаға үлкен қауіп», – дейдіэкономист-сарапшы Ғалия Қасымханова.

 Маманның айтуынша, біз үшін ең маңыздысы –қазір жаңа жұмыс орындарын ашу. Тек мұнай-кен барлау өндірісіне ғана иек артабермей, отандық өндіріс орындарының түсімін арттыру дағдарыстан құтқаратынболады. Бұдан соң, мұнайдан түскен түсімді ұтымды пайдалану керек. «Қараалтыннан» түскен түсімді имидждік сипаттағы түрлі халықаралық шаралар өткізугенемесе жиындар, басқосулар ұйымдастыруға жұмсағаннан гөрі экономикалықинвестиция ретінде ауқымды жобаларды қаржыландыруға жұмсаған жөн», – дейдімаман.

Ал экономика ғылымының докторы, профессорАтамұрат Шәменов болашақта отандық өндірістің дағдарысқа шыдас беру иммунитетінқалыптастыру қажеттігін баса айтып отыр. Бұл ретте, маман қажетсіз салаларғасубсидия бөле беруді доғарып, бюджет қаржысын ұтымды пайдалану қажеттігін алғатартты. «Субсидия бар жерде ұрлық бар. Ол коррупцияға жол ашады. Сондықтан   мынадай дағдарыс кезінде бюджет қаржысынұтымды пайдалану үшін тегін қаражат бөлуді тоқтату керек, бәрінің қайтарымыбар. Мүмкіндігінше ұзақ мерзімге «каникулмен» берілгеннің жауапкершілігі баржәне ол тиімді болмақ.Бұл ретте,фъючерлік келісімнің келешегі бар.Аграрлық саясат тағам өндіругебағытталуы тиіс. Салмақты жергілікті әкімдіктерге салу керек. Сағым қуғандықойып, өлшемі бар талаптар қойылуы керек. Жаңа инвестициялық қадамдарға барғанжөн», – дейді экономист-ғалым.

Ойсалар

  Атамұрат Шәменовтің байыптауынша, бізге қазірэкономикалық бақылаудан бөлек, сергектік пен сілкініс керек. «Сілкініс керек. Мұны биологиялық тұрғыдан түсіндірейін.Егемендік алғанымызға екі мүшелден асты. Мүшелде қан өзгереді, адамның ағзасыжыланның қабығын тастайтын сияқты өзгеріске ұшырайды. Сол сияқты бізде де  конституциялық реформа жасалды. Елбасы конституциялықреформаға сәйкес, салмақты үш билікке салды. Бірақ солардың жұлқына жұмыс істепжатқанын көрмей тұрмыз. Әсіресе парламент тарапынан үкімет жұмысын бақылаужоқтың қасы. Бар болса да, жариялылық жоқ. Сондықтан осы мәселелерге барыншамән берілуі керек. Әр салада ашықтық, талдау, тиянақтылық болғанда елдіңболашағы жарқын болмақ. Ендеше, атқарушы билік осы мәселелерге мән беріп,халықпен етене араласып жұмыс істеуі керек деп есептеймін», – дейді АтамұратШәменов.

Қарлығаш ЗАРЫҚҚАНҚЫЗЫ,

«Жас Алаш»

Тегтер:

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Еркежан АРЫН 27.07.2021, 11:40
Қазақстан суды көрші мемлекеттермен бөлісу мәселелерін қалай шешеді?
Қарлығаш ЗАРЫҚҚАНҚЫЗЫ 22.07.2021, 08:57
80 триллион? Көк тиыны жоқ Келімбетов қиялдап жүр
Қарлығаш ЗАРЫҚҚАНҚЫЗЫ 21.07.2021, 13:38
Қазақтың мұнайы алпауыттардың ғана бағы ма?
Айтбала СҮЛЕЙМЕНҚЫЗЫ 21.07.2021, 08:43
Қазақ ауылының кежегесі неге кері тартып тұр?
Қарлығаш ЗАРЫҚҚАНҚЫЗЫ 20.07.2021, 09:21
Сұлтанов ет сатады, қазақ сүйек-саяқ мүжиді
Қарлығаш ЗАРЫҚҚАНҚЫЗЫ 19.07.2021, 09:20
Үкімет есептен неге жаңылыса береді?!

Аңдатпа


  • «Жас алаштағы» жасын жылдар
    15.07.2021, 10:58
  • Ташкенттен «Жас Алаш» газетінің түпнұсқасы табылды (видео)
    07.07.2021, 13:15
  • «Жас Алаш» Түркістан төрінде
    07.07.2021, 08:59
  • Жайыққа келді «Жас Алаш!»
    28.06.2021, 09:02
  • "Жас Алаштықтар" "Қазақстанның құрметті журналисі" атанды
    24.06.2021, 13:55