Жаңартылған энергия көздері саласындағы «жасыл» жобалар инвесторлар үшін тартымды

Еркежан Арын

29.05.2021, 10:04

1670

2021жылы Қазақстанда жаңартылатын энергияға салынған инвестицияның көлемі 1,8 миллиард доллардан асады, оның 1 миллиард долларынан астамы халықаралық қаржы институттарының үлесі болып табылады.

      Қазақстанда жаңартылатын энергия көздерінің онжылдық тарихында бұл салаға жинақталған инвестициялар көлемі 1,5 миллиард доллардан асты, ал оның шамамен 2/3 бөлігін жеке инвесторлар бастамашылық еткен қазақстандық жасыл жобаларды қаржыландыруға дайын халықаралық даму институттары салып отыр.  Соңғы жылдары біршама өзгерістер де байқалады: дәстүрлі энергетикадан жаңартылатын энергия көздеріне көбірек компаниялар келіп жатыр: мұнай-газ өндірісі, көмірмен жұмыс істейтін жылу электр станцияларында электр энергиясы өндірісі т.б.

      Энергетика министрлігі 2014 жылдан бастап жаңартылатын энергия көздеріне салынған инвестициялар туралы статистика жүргізіп келеді.  Осы кезеңнен бастап инвесторлар ЖЭК-ке шамамен 1,5 миллиард доллар инвестициялады, оның көп бөлігі соңғы екі жылда салынған. Энергетика министрлігі Қазақстанда жаңартылатын энергия көздерінің (ЖЭК) жалпы белгіленген қуаты 2019 жылға қарағанда 2021 жылы 23,9 пайызға, 2025,8 МВт-қа (138 қондырғы) дейін өседі деген болжам жасап отыр.  Қазіргі уақытта департаменттің статистикалық мәліметтеріне сәйкес, елімізде қуаты 1635 МВт болатын 115 жасыл жоба жұмыс істейді.

       Инвесторлар күн мен жел парктерін салуда белсенділік танытуда.  Олардың үлесіне ішкі ЖЭК-нің жалпы белгіленген қуатының 85 пайызы, 14 пайызы гидроэнергетикаға және 1 пайыздан азы биоотынға келеді.

        Ернар Біләлов, Қазақстанның күн энергиясы қауымдастығы (SPAQ) директорлар кеңесінің мүшесі:

   – Республикадағы ЖЭК жалпы құнының шамамен 30 пайызы компаниялардың жеке қаражатынан қаржыландырылады.  Қалған 70 пайыз халықаралық қаржы институттарының ұзақ мерзімді несиелері түрінде тартылады. Қаржыландырудың негізгі ұлттық көзі Қазақстанның даму банкі (ҚДБ) болып табылады, ол осыған дейін белгіленген қуаты 295 МВт болатын бес жаңартылатын энергия көздері жобаларына 82,8 млрд салды. Қазақстан үкіметі акционерлердің бірі болып табылатын Еуразиялық даму банкі (ЕДБ) елдегі жаңартылатын энергия көздерінің тоғыз жаңа жобасына 23,2 миллиард теңге және 160 миллион евро инвестициялады.

        2021 жылы жаңа жобалардың құрылысына салынған инвестиция 370 миллион долларды құрайды деп күтілуде, бұл 2020 жылға қарағанда 27 пайызға аз (510 миллион доллар).  Бұл әрі дәстүрлі энергетикалық нарық ойыншыларының даму институттарынан кейін секторға көбірек енуімен байланысты.

       Еліміздегі ең ірі мұнай-газ кен орындарын игеріп жатқан шетелдік корпорациялардың арасында итальяндық Eni және French Total ЖЭК жобаларына ие.  Қазіргі уақытта Eni портфолиосында Қазақстанның жалпы қуаты 146 МВт болатын үш жасыл жоба бар.  Бұл – Ақтөбе облысында 2020 жылы пайдалануға берілген Бадамша-1 ЖЭС-і (48 МВт), салынып жатқан Бадамша-2 ЖЭС (48 МВт) және Түркістан облысында (50 МВт) Шәуілдір КЭС.  Өз кезегінде Total 2020 жылы Қызылорда облысында 28 MW Nomad және Жамбыл облысында 100 MW M-KAT Green күн электр станцияларын іске қосты.  ЖЭК жобаларын «Самұрық-Энерго», Орталық Азия отын-энергетикалық компаниясы іске қосты, олардың негізгі активтері көмірмен жұмыс жасайтын жылу электр станциялары. «Самұрық-Энерго» құрамында жасыл энергия өндірісі екі ЖЭС және жалпы белгіленген қуаты шамамен 52,4 МВт бір күн станциясында жүзеге асырылады. Жетекші уран экспорттаушы «Қазатомөнеркәсіп» өз қажеттілігі үшін электр қуатын өндіреді – корпорация жалпы қуаты 3 МВт КЭС иеленеді.

        ЖЭК-ке инвестиция салатын келесі кәсіпорындар тобы металлургиялық компаниялар.  Олар үшін жасыл энергияны тұтыну үлесінің өсуі «жасыл» металлургияға көшуге мүмкіндік береді.  Бұл тенденция Еуропада, АҚШ-та, сондай-ақ Ресейде де тіркелуде.  Үндістанның Tata Steel компаниясы Нидерландыда CO2 жинап, қалпына келтіру арқылы жасыл болат өндірісін бастады.  Швецияның SSAB компаниясы болат өндірісінде қазба отынын пайдалануды толығымен жоятын жобаға 150 миллион евро инвестициялады.  Кореяның Posco компаниясы болатты сутегі арқылы жасылдандыруды жоспарлап отыр.  Ресейде NLMK «жасыл» болат, ал «жасыл» алюминий – «Русал» өндірісі туралы жариялады, оның сібірлік қуаты ГЭС-тен электр қуатымен қамтамасыз етіледі.

        Мұнай-газ және тау-кен компанияларының жасыл еншілес компаниялары шамамен 331,4 МВт құрайды, ал 2021 жылы бұл көрсеткіш 26 пайызға дейін өсуі мүмкін. Дәстүрлі энергетикалық компаниялардың Қазақстандағы жасыл секторға деген қызығушылығы дүниежүзілік энергияның қазба отыннан жаңартылатын энергия көздеріне ауысуы кезінде бизнесті әртараптандыруға деген ұмтылыспен байланысты.

        SPAQ атқарушы директоры Тимур Шалабаев:

     – Бүгінгі таңда компаниялар ғана емес, бүкіл мемлекеттер өздерінің энергетикалық стратегияларын қайта құруда.  Қазақстан үкіметі тарапынан ешқандай қысым жоқ.  Бұған ЕҚДБ, АДБ және тағы басқа халықаралық қаржы институттарының көмірге қатысты жобаларды қаржыландырудан бас тартып жатқандары дәлел бола алады, – дейді.

Тегтер: экономика инвестиция кедейлік шегі халық нарық

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Айтбала СҮЛЕЙМЕНҚЫЗЫ 10.06.2021, 08:40
Ерғалиевтің «ерен» реформасына ел не дейді?
Қарлығаш САЙЛАУБАЕВА 07.06.2021, 10:03
Халықты асырайтын ауыл болады, үкімет мұны қашан сезінеді?!
Айтбала СҮЛЕЙМЕНҚЫЗЫ 04.06.2021, 10:38
Жасыл энергияға көшу – әлем көшіне ілесудің кепілі
Нұрсұлу МЫРЗАХМЕТ 04.06.2021, 08:48
«Қазақтелеком» қан қақсатып тұр
Сайт әкімшілігі 03.06.2021, 12:55
Ashyq жобасы - Kaspi.kz қосымшасында
Айтбала СҮЛЕЙМЕНҚЫЗЫ 03.06.2021, 12:06
Шенділердің қырсыздығы шаруаларға қашанғы қолбайлау болады?

Аңдатпа


  • Кім кінәлі?: Жауап берсін!
    11.06.2021, 11:11
  • Ресей деградацияға ұшырауда
    10.06.2021, 10:33
  • Түнгі жол (Әңгіме)
    08.06.2021, 12:00
  • Жеңсең, жүз атаң табылар еді...
    08.06.2021, 10:30
  • Қазақ тілінде оқымаған бала ұлттың ұлы бола ала ма?
    03.06.2021, 09:02