Алматы әкімдігі бейбіт митингтер өткізуді қолдайды

Еркежан АРЫН

03.12.2020, 21:22

178

Азаматтар көше мен алаңға жиналатын жер болмағандықтан емес, өздерінің проблемаларын, көзқарастары мен наразылықтарын мемлекетке жеткізгісі келетіндіктен шығады. Сондықтан олар шалғайдағы саябақтар мен алаңдарға емес, іс-шараларға, шешімдерге, іс-әрекеттерге өз көзқарасын тікелей билікке, бұқаралық ақпарат құралдарына және қоғамға білдіру үшін мемлекеттік органдардың орталық көшелеріне, алаңдары мен ғимараттарына барады. Халықаралық тәжірибеде бұл қағида пикет, митинг немесе демонстрацияға арналған аудиторияны «көру және есту аясы» деп анықталады.

Маусым айында Алматы әкімдігі митингілер, жиналыстар мен бейбіт шерулер өтетін төрт орынды нақтылап берген болатын.

Енді Махатма Ганди атындағы саябақта (адам саны – 200 адам), «Сары Арқа» кинотеатрының артындағы алаңда (500 адам), Шоқан Уәлиханов алаңында (1000 адам) жиналуға болады. Бейбіт шерулер мен демонстрациялар Шоқан Уәлиханов алаңынан Шевченко көшесінің бойындағы Махатма Ганди атындағы саябаққа дейінгі жол бойында өткізу мүмкіндігі бар. Бұл жағдайда шеруде адамдар саны мыңнан аспауы керек.

Азаматтық белсенді Марат Тұрымбетов:

— Бұрын алматылықтарға «Сары-Арқа» кинотеатрының артында ғана митинг өткізуге рұқсат етілген. Дәл осындай жағдай республиканың басқа аймақтарында да болған. Енді митингті қала орталығында өткізуге болады. Мұны жаңа заңның бір плюсі деуге болады. Тағы бір плюсі – бұл хабарламалық сипат. Бұл жергілікті билікке қарсылас саяси күштер арасындағы қақтығыстарды болдырмауға көмектеседі, сол кезде олар бір митингіде кездесіп, ұрыс бастамайды, — дейді ол.

Әкімдіктің талабы бойынша, митингіге белгіленген күні ұйымдастырушы мен оның қатысушылары жиналыс өткізуге арналған жерде мәлімдемеде көрсетілген уақыт аралығында болуы керек.

Мысалы, 13 қыркүйекте Алматы қаласында келісілген митинг өтті. Қатысушылар несиелік рақымшылық жасауды, шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдарға жерді жалға беруге тыйым салуды және қытайлық экспансияны жақтады. Ұйымдастырушылардың айтуынша, акцияға 350-ге жуық адам келген.

Қатысушылар Шоқан Уәлиханов алаңының жанындағы алаңға жиналды. Алаң жанында полиция қызметкерлері, дәрігерлер болды. Олар қатысушылар мен ұйымдастырушылардың температурасын өлшеді. Адамдарға санитарлық ережелерді түсіндіретін парақшалар үлестірді. Әкімдік журналистерге арналған жедел баспасөз орталығын ұйымдастырды. Акция сабырлы түрде өтті, митинг өткен көше жабылғанымен, ол жерде бір полиция

патрулі кезекшілік етті. Яғни, митингтің өткізілуіне билік немесе тәртіп сақшылары тарапанын ешқандай кедергі жасау, қысым көрсету болған жоқ.

Полиция департаментінің хабарлауынша, кездесу әдеттегі режимде өтті, ешқандай тәртіп бұзушылықтар анықталған жоқ. Митинг өткізілген уақытта Пушкин көшесінен Қонаев көшесіне дейінгі аралықта Шевченко көшесі бойымен көліктердің қозғалысы шектелді.

Қатаң мәлімдемелер жасалғанымен, іс-шара бейбіт жағдайда және ешқандай оқыс оқиғасыз өтті. Мемлекет басшысының көмекшісі Ерлан Қарин де Алматыда өткізілген келісілген митинг туралы мынадай пікір білдірді:

— Осылайша, мамыр айында түрлі қоғамдық орындарда және Парламент қабырғасында ұзақ талқылаулардан кейін қабылданған митингілер туралы жаңа заң қазірдің өзінде күшіне енді. Бұл заң Ұлттық сенім кеңесінің сайтында жарияланған президенттік саяси реформалар пакеті шеңберіндегі маңызды нәтижелердің біріне айналды, — деді ол.

20 мамырда ел парламенті митингілер туралы заң қабылдады, онда азаматтардың бейбіт жиналыстарын, шерулер мен демонстрацияларды өткізудің барлық ережелері мен процедуралары жазылған. Мұндай кез-келген іс-шараның алғышарты – қала билігін алдын-ала хабарлау болып табылады.

Осы жылы Алматы мәслихатының депутаттары қалада бейбіт митингілер өткізуге арналған орындарды бекіткен болатын. Қалалық мәслихаттың депутаты Рахман Алшанов:

— Өздеріңіз білетіндей, ел Президенті Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаевтың әр ірі қалада митингілер өткізуге екінші орын беру туралы бұйрығы болған. Бізде уақытша бірінші орын – «Сары-Арқа» кинотеатрының артындағы алаң болатын, ал қазір ол заңдастырылған орын болып саналады. Екінші орын М.Ганди атындағы саябақ. Бастапқыда «Южный» саябағы ұсынылған болатын, бірақ комиссия бұл жер митинг өткізуге жарамсыз деген қорытындыға келді. Митингтен өткізуде хабарлама сипаты болады, яғни қайда және қалай өткізілетіні туралы жергілікті билікпен келісіледі, өйткені тыйым салынған орындар бар: мысалы, ауруханалар, мектептер мен әскери бөлімдердің жанында. Ұйымдастырушылар хабарлама жібереді, әкімдік қарап, келіседі, — дейді.

Оның айтуынша, заң жобасы қоғамдық кеңесте талқыланған, Қоғамдық сенімнің ұлттық кеңесінде қаралған. Ол сондай-ақ жаңа заң бейбіт жиналыстардың хабарландыру сипатын көздейді деп қосты. Келісімсіз көшелерді жауып тастау, сол арқылы басқалардың, жүргізушілердің, жаяу жүргіншілердің және т.б. құқықтарын бұзу дұрыс емес. Мұнда – Конституцияға және халықаралық пактілерге сәйкес қағида бар – сіздің құқығыңызды жүзеге асыру, яғни, адамның митингіге қатысу құқығы басқа адамдардың, яғни жүргізушілердің, жаяу жүргіншілердің және т.б.

құқықтарын бұзбауы керек. Яғни, сіздің құқығыңыз басқалардың құқығы басталған жерден аяқталады.

Марат БАШИМОВ, Еуропалық құқық және адам құқықтары жөніндегі сараптамалық институттың директоры:

— Бізде бәріне тыйым салу керек деген принцип болды. Енді біз одан алшақтап келеміз. Есепшот ақырындап келе жатыр. Сонымен қатар, заңды дайындаушылар сіздің құқықтарыңызды жүзеге асыру басқалардың құқықтарын бұзбауы керек деген конституциялық қағиданы ұстанды. Кейбіреулер бұндай принципті қаламады.

Бейбіт жиналыс құқығы әртүрлі елдерде түрлі тәсілдермен жүзеге асырылады. Алайда, барлық жерде оларды жүзеге асырудың шарттары заңмен шектеледі. Сонымен қатар, жекелеген елдердің заңнамасы және оны қолдану тәжірибесі қазіргі кездегі Қазақстандағыдан әлдеқайда қатал. Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық пакт митингтер мен шерулерге рұқсат етілгенін айтады, бірақ сонымен бірге адам құқықтары, басқалардың қауіпсіздігі және стратегиялық объектілер де ескерілуі керек. Мүмкін сондықтан болар, Қазақстанда митингілерді парктер мен скверлерде, қоршалған жерлерде өткізуге рұқсат етіледі, мұнда наразылық білдірушілер ғимараттарға нұқсан келтіру, қирату қауіпі төмен.

Заңнама және құқықтық ақпарат институтының бас ғылыми қызметкері Марат Сәрсембаев біз бұл ережелерді сақтауымыз керек деп санайды. Осы қағидалар шеңберінен шығу қажет емес. Митингтер адамдарға қауіп төндірмеуі керек. Саябақтағы наразылық білдірушілер қауіпсіз жерде болады. Содан кейін билік оларды көріп, естиді.

Алматы қаласының әкімдігі осыған дейін қоғамдық денсаулық сақтау және денсаулық сақтау жүйесіндегі сыбайлас жемқорлық кодексіне қарсы, саяси реформаны және саяси астарлы қудалауды тоқтатуды талап ету бойынша, шетелдік жұмыс күшін жұмылдыру туралы заңның сақталуын талап ету бойынша митингтерге өткізуге келісім берген болатын.

Тегтер:

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Еркежан Арын 14:30
Ұлттық құқықты дамытатын кезең келді
Сайт әкімшілігі 11:45
Алматы әкімдігі ұлттық құндылығымызды неге қорлап отыр?! (видео)
Арайлым ЕРКЕБАЕВА 11:01
Ұялы телефонға тәуелді ұрпақ
Арайлым ЕРКЕБАЕВА 09:06
Алты ай іздеуде болған әйелдің денесі табылды
Айтбала СҮЛЕЙМЕНҚЫЗЫ 22.04.2021, 16:45
Ашаршылық кезінде ашылған балалар үйі неге жермен-жексен?
Еркежан АРЫН 22.04.2021, 15:50
COVID-19: емдеуде халықаралық тәжірибе алмасу – маңызды қағида

Аңдатпа


  • Жасымнан жол сілтеген шамшырағым
    09:03
  • Қонаевтың іс-әрекеттерін қалай бағалауымыз керек?
    21.04.2021, 09:13
  • Бердіқұлов тағылымы
    21.04.2021, 09:03
  • Жыры бітпеген электронды жүйе
    20.04.2021, 10:10
  • Артық мұнай қоры бітуге жақын - БАҚ
    19.04.2021, 10:25