Діни экстремизм бүкіләлемдік қауымдастыққа үлкен қауіп

Еркежан Арын

20.05.2021, 09:24

2083

Әлем бойынша радикалды және іргелі тенденциялардың таралуы бұрын-соңды болмаған масштабқа ие болып, қазірде нақты қауіп төндіріп отыр. Бұл туралы дінтанушы, Нұр-Сұлтандағы конфессияаралық қатынастарды талдау және дамыту орталығының сарапшысы Индира Бекишева былай дейді:

      — Қазақстандағы әртүрлі жалған исламдық тенденциялардың өршуі қоғамдық-саяси жағдайдың тұрақсыздануының басты себептерінің біріне айналды. Бұл тенденция Таяу Шығыстан бастау алып, Закавказьеге тарады, содан кейін Орталық Азия елдерінің құрылымдарына әсер етті. Қазақстанда діни экстремизмді жақтаушылар санының өсуі, олардың зайырлы мемлекетпен діни-идеологиялық қарсыласуы үлкен мәселеге алып келеді.

Біздің елде қарулы террористік астыртынның пайда болуы және оның белсенді түрде күшеюіне Ақтөбе, Алматы, Атырау, Маңғыстау облыстарында болған және адамдардың өлімімен аяқталған бірқатар террористік актілер дәлел бола алады. Қайғылы оқиғалар түрлі экстремистік ұйымдар қызметінің жаһандануы біздің бейбітшілікті сүйетін елімізде де байқалатынын көрсетті. Экстремизм өзінің барлық көріну формаларында белгілі бір мемлекеттің ұлттық қауіпсіздігіне ғана емес, бүкіләлемдік қауымдастыққа да үлкен қауіп төндіреді.

       Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін ел діни сенім бостандығы, діни бірлестіктердің мемлекеттен бөлінуі, мемлекеттің діни қауымдастық істеріне араласпауы құқығын жариялады. Дәл осы кезеңде дағдарыс орын алып, содан кейін бүкіл әлемнен посткеңестік кеңістікке әлеуметтік және мемлекеттік құрылымның әртүрлі нұсқалары тартыла бастады. Шетелдік діни, сондай-ақ діни-саяси топтар да шет қалмады.

      ҚР «Діни сенім бостандығы және діни бірлестіктер туралы» заңы қабылданғаннан кейін еліміздің көптеген азаматтары, олардың ішінде жастар Таяу Шығыс, Пәкістан, Ауғанстан, Египет, Түркия, Сауд Арабиясы және басқа ислам мемлекеттеріне рухани білім алуға барды. Тиісінше, мұнда жастарға негізгі біліммен қатар, қазақ халқы үшін дәстүрлі формаға жат исламның идеялары, көбінесе радикалды, экстремистік сендіру идеялары енгізілді. Нәтижесінде дәл осы жастар ең алдымен шетелдік экстремистік орталықтардың идеологиялық ықпалына ұшырады. Осы кезден бастап, өкінішке қарай, елде діни-саяси ахуалдың «діни экстремизм» деп аталатын жаңа факторы қалыптаса бастады.

      Бүгінгі күні діни экстремизмнің Қазақстан аумағында таралуының негізгі көзі болып, әлеуметтік шиеленіске бағытталған, біз үшін жат діни құндылықтар мен идеалдарды қазақстандық қоғамға таңуға тырысатын әртүрлі радикалды бірлестіктер мен деструктивті қозғалыстар болып табылады. Мысалы, қызметі бүкіл Қазақстанға кең таралған жалған сәләфилік қозғалыс қарапайым және түсінікті болып көрінетін әлеуметтік әділеттілік институттарын ұсынады, адамдарға психологиялық тұрғыдан өзін тұтастықтың бір бөлігі ретінде сезінуге және рухани, материалдық қолдау алуға уәде береді. Нәтижесінде адам мүлдем басқа дүниетанымды қалыптастырады. Көп жағдайда халықтың деструктивті діни ағымдарға тартылуының, содан кейін олардың қатарынан кеткісі келмеуінің себебі — діни сауатсыздық.

        Сонымен қатар жаңа діни ұйымдар мен дәстүрлі емес культтардың жылдам таралуы да прозелиттік қауымдастықтар тарапынан діни экстремизмнің әлеуметтік қауіптілігін күшейтеді. Бүгінгі таңда экстремистер бұқаралық ақпарат құралдарымен және интернет кеңістігімен барлық мүмкіндіктерді белсенді пайдаланып, бұқаралық ақпарат құралдарымен жұмыс істеу үшін тұтас топтар құруда. Мұның бәрі көзқарастардың тез өзгеруін айтарлықтай жеделдетеді. Интернет – экстремистік идеялар мен дәстүрлі емес идеологияны насихаттау үшін адамға әртүрлі форумдар, жабық чаттар, қауымдастықтар арқылы тырнақшалар, суреттер, музыка және видео-контент арқылы ықпал ететін кең алаң. Жасыратыны жоқ, қазір пікірлестермен сөйлесу үшін кез келген пәтерге, үй-жайға жасырын жиналудың немесе «құпия үйірмелерге» кірудің қажеті жоқ, бастысы интернетке қолжетімді жеке компьютердің немесе ұялы телефонның болуы жеткілікті. Осылайша ғаламдық желі өзінің арзандығымен, жылдамдығымен, анонимдігімен және аудиторияны кең қамтуымен радикалды діни экстремистік идеологияны насихаттаудың ең тиімді құралы болып шықты.

        Қазақстанның ұлттық және рухани қауіпсіздігін қамтамасыз етудегі мемлекеттік саясаттың басым бағыттарының бірі, сөзсіз, діни экстремизм мен терроризмнің алдын алу болып табылады. Осыған байланысты елбасы Н.Назарбаевтың тапсырмасы бойынша ел үшін ең маңызды құжат – «Қазақстан Республикасында діни экстремизм мен терроризмге қарсы іс-қимыл жөніндегі 2018-2022 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарлама» әзірленіп, қабылданған болатын. Мемлекеттік бағдарлама діни экстремизм мен терроризмге қарсы іс-қимыл жасайтын мемлекеттік органдардың жұмысын ұйымдастырудың жаңа формалары мен әдістерін, оның ішінде халықтың діни сауаттылығын арттыру жөніндегі шараларды қамтиды.

        Діни экстремизм мен терроризмге қарсы іс-қимылға мемлекеттік те, мүдделі органдар да, үкіметтік емес ұйымдар да, бүкіл қоғам қатысуы керек.

Бірлескен күш-жігердің көмегімен ғана біз мемлекеттік-қоғамдық қатынастарды дамытудың тұрақты және толеранттылық жүйесіне қол жеткізіп, мемлекетіміздің аумағында экстремистік көріністердің таралуы үшін алғышарттар мен оның негізгі көздерін жою жолдарын табуға болады.

Тегтер:

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Сайт әкімшілігі 12.06.2021, 10:29
ҰБТ-ны алып тастау қажет — Талғат Нәрікбаев
Сайт әкімшілігі 12.06.2021, 10:20
«Атамекен» рейтингі университеттің потенциалын анықтамайды – Олжас Ордабаев
Еламан СЕРІК 11.06.2021, 12:07
Мектептерде парақор директорлар әлі отыр
Сайт әкімшілігі 11.06.2021, 10:49
«Жастар-Отанға!» 5 бағытты қамтиды
Еркежан АРЫН 11.06.2021, 10:23
Қазақстан БҰҰ-ның экологиялық бастамасын қолдайды
Мұрат ӨТЕБАЙҰЛЫ 11.06.2021, 09:02
Егемендік халыққа не берді?

Аңдатпа


  • Кім кінәлі?: Жауап берсін!
    11.06.2021, 11:11
  • Ресей деградацияға ұшырауда
    10.06.2021, 10:33
  • Түнгі жол (Әңгіме)
    08.06.2021, 12:00
  • Жеңсең, жүз атаң табылар еді...
    08.06.2021, 10:30
  • Қазақ тілінде оқымаған бала ұлттың ұлы бола ала ма?
    03.06.2021, 09:02