Ішкі істер министрлігі: сот төрелігінің үш деңгейлі моделі енгізілмек

Еркежан АРЫН

30.03.2021, 11:26

1090

Қазақстандағы қылмыстық процесті реформалауда қол жеткізілген айтарлықтай жетістіктерге қарамастан, азаматтардың конституциялық құқықтары мен бостандықтарын қорғау, қылмыстық қудалауды жүзеге асыру және соттың сот төрелігін жүзеге асыру сапасы өзекті болып қала береді.

Яғни,  бұл қылмыстарды жедел ашу, кінәлілерді қылмыстық жауапкершілікке тарту және әділетті қарау мақсатында қылмыстық іс жүргізу заңнамасын тиімді қолдануды қамтамасыз ететін оңтайлы құқықтық механизмдерді әзірлеуді талап етеді.

ҚР Ішкі істер министрлігі Тергеу департаментінің бастығы Санжар Әділов сот төрелігінің үш деңгейлі моделін енгізу туралы айтты:

— 1 қыркүйекте Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан халқына «Жаңа жағдайдағы Қазақстан: іс-қимыл кезеңі» атты Жолдауында күшейтуге бағытталған өкілеттіктерді нақты, әр кезеңде тиімді сүзгілерді жасай отырып, бақылау мен тепе-теңдік жүйесін күшейтудің, қылмыстық іс жүргізудің үш деңгейлі моделін енгізуді тапсырды», — деп еске алды.

Оның айтуынша, сот төрелігінің үш деңгейлі моделі барлық елдерде қолданылады. Бұл модель бойынша қылмыстық процеске үш буын жауап береді: полиция, прокуратура және сот. Бұл құрылымдар арасындағы өкілеттіктер нақты бөлінген.

Қылмыстық процестің үш деңгейлі моделі мынаны болжайды:

— полиция қылмыстарды анықтайды, қатысқан адамдарды анықтайды, дәлелдемелер жинайды және шоғырландырады;

— прокурор жиналған дәлелдерге тәуелсіз баға береді, азаматтардың құқықтарының бұзылуын тоқтатады, адал азаматтардың қылмыстық процеске араласуына жол бермейді, сотта айыптауды қолдайды;

— сот органдардың әрекеттеріне шағымдарды қарайды және іс бойынша түпкілікті үкім шығарады.

Бұл ерекшелік адам құқықтарына тосқауыл туғызады, негізсіз заңсыз шешімдерден қорғайды, сол арқылы қылмыстық процестің заңдылығын қамтамасыз етеді. Үш деңгейлі жүйенің әр кезеңі қылмыстық іс сотқа жеткенге дейін өтуі керек сүзгі қызметін атқарады.

Сондай-ақ Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша өткен жылдың желтоқсанында қылмыстық процесте азаматтардың құқықтарын қорғауды күшейту және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы заң қабылданғанын айтты.

«Осылайша, прокурор 2020 жылдың 31 желтоқсанынан бастап адамның құқықтары мен бостандықтарына қатысты негізгі процессуалдық шешімдерді үйлестіреді. Қылмыстық процестің үш деңгейлі моделін енгізу проблемаларын жою үшін ішкі істер органдары оны қабылдағанға дейін бүкіл республика бойынша жүзеге асырылған пилоттық жобаны жүзеге асырды. Жоба аясында біз прокурордың негізгі процессуалдық шешімдерді енгізу және бекіту жүйесін тексердік», — деп қорытындылады С.Әділов.

Үш деңгейлі модель кезең-кезеңімен жүзеге асырылады.

 Бірінші кезеңде азаматтардың конституциялық құқықтарын қозғайтын негізгі прокурорлық шешімдер прокурордың келісімінсіз (келісім, бекіту) заңды күшке ие болмауы керек.  Бұл жұмыстың электронды және қағаз форматының пилоттық тестілеуі 2019 жылы Қазақстан Республикасының Бас Прокуроры мен Ішкі істер министрі Павлодар облысында пилоттық жоба өткізу туралы бірлескен шешім қабылдаған кезде салынды. 2020 жылдың 10 тамызынан бастап пилоттық жобаға Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Қаржы мониторингі комитеті және Шығыс Қазақстан облысы қосылды.

 2020 жылдың 1 қазанынан бастап ұшқыш барлық құқық қорғау органдарының қатысуымен бүкіл республикаға таратылды.

Ал құқық қорғау органдары, прокуратура және сот арасындағы өкілеттіктер мен жауапкершілік салаларын бөлумен қатар қылмыстық деңгей моделі 2022 жылдан бастау жоспарланып отыр.

Тегтер:

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Бифат ЕЛТАЕВА 03.12.2021, 11:30
Инстаграмның жетегінде кетпейік
Сайт әкімшілігі 03.12.2021, 10:30
Халыққа бермеудің амалы ма? Зейнетақы жинағын алу: жеткілікті деңгей екі есе өседі
Сайт әкімшілігі 03.12.2021, 08:44
«Әйелдерге қатысты зорлық-зомбылықсыз 16 күн» акциясы өтуде
Сайт әкімшілігі 02.12.2021, 12:44
Kaspi.kz мобильді ақша аударымына байланысты сұрақтарға жауап береді
Сайт әкімшілігі 01.12.2021, 13:00
Шымкентте жалдамалы пәтерден 22 жасар қыздың мәйіті табылды
Айтбала СҮЛЕЙМЕНҚЫЗЫ 01.12.2021, 09:20
Қазақ-түрік лицейлерінің орнын немен толтырамыз?

Аңдатпа


  • 14 мыңнан аса сотталушы босатылады, Сенат рақымшылық заңын қабылдады
    02.12.2021, 15:50
  • Жастармен бірге тыныстайтын басылым
    30.11.2021, 18:08
  • "Жас Алашқа" жазылуды ұмытпаңыз!
    23.11.2021, 10:20
  • Қайта түлеуге қадам басқан Майқұдық
    22.11.2021, 14:03
  • «Жас Алашты» ауыл кітапханасына жаздырып бердім
    16.11.2021, 10:00