Пәтерлі қазақстандықтарды мемлекеттік тұрғын үй бағдарламаларына қосу ұсынылуда

Еркежан АРЫН

26.05.2021, 08:41

263

Қазіргі қоғам жағдайының әлеуметтік-психологиялық тонусын анықтайтын маңызды факторлардың бірі — тұрғын үй мәселесі. Сонымен қатар, мемлекеттің тиімді тұрғын үй саясаты адами капиталды қалыптастыру мен дамыту жүйесінің негізгі элементі болып табылады. Сондықтан тұрғын үй секторын мемлекеттік реттеудің маңыздылығы күмән тудырмайды. Тұрғын үй саясаты — бұл мемлекеттік органдар мен жергілікті өзін-өзі басқару органдарының мұқтаждарды тұрғын үймен қамтамасыз етуге бағытталған саясаты. Тұрғын үй саясатының қажеттілігі 19 ғасырда өнеркәсіптік революцияға байланысты пайда болды. Урбанизацияның жоғары қарқыны, ауыл тұрғындарының қалаларға ағылуы оларда тұрғын үйге деген үлкен сұранысты аррттыра түсті. Тұрғын үйге деген қажеттілік ірі қалаларға тән сипатқа айналды, тіпті нақты әлеуметтік апатқа айналды деуге болады.

Қазақстанда тұрғын үй бағдарламаларын пәтері немесе үйі бар азаматтар пайдалана алатындай етіп кеңейту ұсынылып жатыр. Мәжілісмен Ғазиз Құлахметов:

— Біз қолданыстағы заңнамаға тұрғын үй жағдайын кеңейту арқылы жақсарту тұжырымдамасын енгізіп, бұған жол бермейтін нормаларды алып тастау қажет деп санаймыз. Сонымен қатар бір өтініш берушіден тұрғын үйді бағалау, сатып алу немесе алып қою және беру механизмін әзірлеу мүмкіндігін қарастыруды ұсынамыз. Бір-екі бөлмелі үйде тұратындарға үш-төрт бөлмелі үйге қоныс аударуға мүмкіндік беретіндей жағдай жасалуы керек , — дейді.

Осы санаттағы азаматтар көп жағдайда ортақ үй шаруашылығымен айналысады және бір шаңырақ астында өмір сүреді, демек, бұл үйге меншік иесі кіргізді отбасы иелері мен басқа туыстары. Алайда олардың тұрғын үйлерінің квадраты стандарттарға сәйкес белгіленген техникалық, санитарлық және басқа да міндетті талаптарға сәйкес келмей жатады.

Себебі, құрылыс нормалары мен ережелеріне сәйкес, IV деңгей ғимараттарындағы бір адамға шаққандағы ең аз тұрғын үй алаңы 15 шаршы метрді құрауы керек. Ал I деңгейдің ең жоғарғы деңгейі 25 шаршы метрден асады. Әр отбасы жеке өмір сүруді армандап, өз үйі болса немесе ең болмағанда тар үйден кеңірек үйге көшуді қалағанымен, бірге тұру ыңғайлы әрі қаржылай үнемді болады, ал жастардың жалақысы салыстырмалы түрде төмен болғандықтан, 30% алғашқы төлемнің өзі олар үшін үлкен қаражат болып табылады.

Ал өздігінен үй салам дейтін әрекеттері жылжымайтын мүліктің жоқтығы туралы белгілі жер учаскесін алу үшін берілуі керек анықтамаға тағы қарсы шығады. Әлеуметтік сенімсіздік, тұрғын үйге деген конституциялық құқығын жүзеге асыра алмау, тым шектеулі жағдайлар және жеке кеңістіктің болмауы салдарынан көптеген отбасыларда жанжалдар, келіспеушіліктер мен ажырасулар орын алып жатыр. Статистикаға сүйенсек, бұл елдегі ажырасудың негізгі отбасылық себептерінің бірі болып табылады екен.

Бұған дейін Қазақстанда «7-20-25» және «Баспана Хит» ипотекалық бағдарламаларының жабылатындығы туралы хабарланған болатын. Еске салайық, Ұлттық банктің мәліметтері бойынша, Қазақстандағы ипотекалық несиелер көлемі 2021 жылдың 1 сәуіріне 2,3 трлн теңгені құрады, бұл дегеніміз 2020 жылдың сәйкес күнімен салыстырғанда 514,4 млрд теңгеге (27,7%) артық көрсеткіш болып отыр.

Сонымен бірге, «Отбасы Банктің» мәліметінше, ипотека портфелінің өсуі негізінен субсидияланған мемлекеттік бағдарламаларға байланысты емес. 24%-дан 30%-ке дейін бастапқы төлемі 50%-дан төмен несиелер. Сонымен бірге, портфельдің 50% ипотекалық несиенің 50% жинақталған немесе дереу салған несиелер құрайды.

Сондай-ақ, қазір тұрғын үй пәтерлерінің бағасы да өршіп тұрған кезең. EXANTE халықаралық инвестициялық компаниясының сарапшысы Андрей Чеботарев пәтерлердің бағасы қазір жоғары деп санайды, өйткені олардың 99 пайызы ипотекамен сатып алынған:

— «Біздің елде мемлекет нарыққа бірнеше жылдан бері араласып келді. Ұлттық банктің соңғы есептері бойынша мемлекеттің ипотекаға қатысу деңгейі 99 пайызды құрайды. Осылайша, біздің елдегі барлық тұрғын үй не жеңілдікті бағдарламалар бойынша  немесе басқа субсидияланған ставкалар бойынша сатып алынды. Ал бұл, сәйкесінше, бағаның көтереліп жатқан бірінші жылы емес. Биыл БЖЗҚ-дан ақша алу мүмкіндігі бар, ол да бағаны өсіреді. Біз бағаның өсіп, ендігі төмендемей қоймайтынын көріп отырмыз, өйткені БЖЗҚ-да ақша бар, олардың жалпы көлемі 2,5 триллион теңгені құрайды, қазір 750 миллиард теңгесі алынған», — деді ол.

Жекен меншік үй сатып алу — әрбір отбасының бірінші кезектегі қажеттілігі, қоғамның әлеуметтік басымдығы. Азаматтардың осы қажеттілігін жүзеге асыру ең маңызды қоғамдық-саяси және экономикалық проблема ретінде қарастырылады. Азаматтардың тұрғын үй жағдайын жақсарту процесіне қатысу мүмкіндігі ең алдымен олардың әл-ауқатының деңгейімен және қаржылық мүмкіндіктерімен анықталады.

Қазақстан Республикасындағы және оның аймақтарындағы құрылыс индустриясының жақсы жағдайы экономиканың дамуына және инвестицияның келуін қамтамасыз етуге оң әсер етеді. Тұрғын үй құрылысының жалпы ауқымы мен қарқыны, адамдардың әл-ауқаты, олардың моральдық және физикалық әл-ауқаты, билік пен мемлекетке қанағаттану қол жетімді және жайлы тұрғын үй мәселесін шешудің белгілі бір тәсілдерін таңдауға байланысты.

Тегтер:

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Сайт әкімшілігі 24.09.2021, 19:47
Байбек: Nur Otan-ның сайлауалды уәделері өңірлерде 14%-ке іске асырылды
Қуаныш ӘБІЛДАҚЫЗЫ 24.09.2021, 13:06
Баланың мұңын кім тыңдайды?
Жарлы БАЙҒАНИН 24.09.2021, 10:08
Солтүстік қазақылана бастады
Әдина ЕРҚАРАЕВА 23.09.2021, 17:30
Құл ететін құмар ойындар
Айтбала СҮЛЕЙМЕНҚЫЗЫ 22.09.2021, 15:40
Абай жаққан бір сәуле сөнбеу үшін...
Қуаныш ӘБІЛДАҚЫЗЫ 22.09.2021, 14:20
Аралас мектептер азаюдың орнына артып кетті. Неге?

Аңдатпа


  • Ұлт құндылығының ұлағаты
    14.09.2021, 12:30
  • «Жас Алаштың» 100 жылдығы Жамбылда жалғасты
    03.08.2021, 11:01
  • «Жас Алаш» газетінің мерейтойына орай бильярдтан турнир өтті
    30.07.2021, 12:31
  • "Жас Алаштың" 100 жылдығына орай Таразда бильярдтан турнир өтуде
    29.07.2021, 12:29
  • "Жас Алаштың" 100 жылдығына орай ұйымдастырылған бильярд турнирі тартысты өтті
    14.03.2021, 11:39