Қазақстан киберқауіпсіздік индексінде (GCI) өз позициясын жақсартып келеді

Еркежан АРЫН

04.10.2021, 10:21

388

Киберқылмыс кәдімгі қылмыспен теңжүреді, тек виртуалды кеңістікте жасаладыжәне өкінішке қарай, зардабышынайы өмірде көрінеді. Кибершабуылдар желідегі жеке парақшаны бұзудан үлкен деректерді ұрлауға дейінгі желідегі кез келген заңсыз әрекеттерді қамтуы мүмкін.

Көбінесе киберқылмыскерлер арнайы вирустық бағдарламалар арқылы ұялы телефон, компьютер сияқты құрылғылға кіреді. Егер пайдаланушы лицензияланбаған бағдарламалық жасақтаманы орнатса, зиянды вирус енгізілген күдікті сайттардан файлдарды жүктеген болса, жабуыл жасауоңайға соқпақ.

Қазақстан жаһандық киберқауіпсіздік индексінде (GCI) өз позициясын қарқынды түрдежақсартып келеді. Яғни, соңғы есепте Қазақстан бірден 42 пунктке – 40 орынға дейін көтерілді. Өткен жылдың рейтингісінде еліміз 82 -ші орынды иеленген еді.

ҚР Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігінің ақпараттық қауіпсіздік комитетінің төрағасы Дмитрий Голобурданың айтуынша, киберқауіпсіздік индексінде елдің позициясын жақсартуға мемлекеттік органдардың, үкіметтік емес ұйымдардың және бизнестің бірлескен жұмысы әсер еткен көрінеді. «Біз соңғы бірнеше жыл ішінде ақпараттық қауіпсіздік саласын кеңінен дамытуға негіз қаланды деп айта аламыз», — дейді ол.

Бұл ретте «Nitro Team» компаниясыныңтехникалық директоры,  Батыржан Түтеев:

— Пандемия кезінде бізденкөмек сұраушылардың саны бұрынғыға қарағанда айтарлықтай өсті. Мұнда қарапайым азаматтардың ғана емес, компаниялардың да өтініштерін қосып отырмын. Ransomware вирустарының шабуылдары – хакерлер арасындағы жаңа үрдіс: мүмкін, әрбір қазақстандыққа«банктен»қоңырау шалғандар болған шығар. Цифрландыру дәуірі бізге тым тез келді, адамдар әлі бейімделуге үлгермеді, ал оны киберқылмыскерлер белсенді қолданады. Біздің компаниядағы шығындардың негізгі көзі – қызметкерлердің жалақысынан бөлек, әр түрлі халықаралық сертификаттарды алу арқылы кәсіби өсу. Биыл біз 4 маманнан тұратын топқа курстан өтуге және тиісті халықаралық сертификаттарды алуға шамамен10 миллион теңге бөлдік. Бұл өте маңызды, себебі шабуылдың алдын алу шараларыныңқұны әрқашан бірнеше есе жоғары. Өкінішке қарай, ақпараттық қауіпсіздік саласында мамандар жеткіліксіз, бұл кадр тапшылығын тудырады. Қазіргі уақытта көптеген бірінші класты мамандар мұнда қалып, құжаттарды сұрыптаудан гөрі елден кетуді және үлкен көлемдегі тапсырыстаралуды жөн көреді,-дейді.

 Негізінде, біздің мамандар үшін жұмыс процесін сауатты ұйымдастыратын адамдар жоқ, сондықтан үздік мамандаржүйелі түрде техникалық қолдау көрсетумен айналысады. Қазір біз қазақстандық жоғары оқу орындарының бірнеше студенттерімен жұмыс жасап жатырмыз, олар керемет нәтиже көрсетуде. Көбінесе бұл жігіттердің өз еңбегі. Олар өздігінен білім алып, оқу бағдарламасынан тыс оқыған, бұл өз жемісін берді. Болашақта осы жоғары оқу орындарының түлектерінің арқасында кадр мәселесі ішінара шешіледідеп сенемін, кем дегенде біздің компанияда. Жеке секторда жағдай әлдеқайда жақсы. Біз бір байланыс операторымен жұмыс екі жылдан беріжұмыс істеп келеміз, алдын ала келісім бойынша, біз олармен хакерлік шабуылдарды модельдейміз. Яғни, біз хакерлік әдістер мен бағдарламалық қамтамасыз етуді қолдана отырып, олардың инфрақұрылымы мен қызметкерлеріне шабуыл жасаймыз. Бұл компания қызметкерлерініңхакерлік әдістермен таныс болуы және осындай жағдайларда қалай әрекет ету керектігін білу үшін жасалады. Мүмкін, егер біз бұл тәжірибені мемлекеттік секторда да қолдансақ, біздің еліміз кез келген жағдайға дайын болар еді.

Албіз Қазақстанды киберқауіпсіздікпен қамтамасыз етудегі проблемалар туралы айтатын болсақ, біріншіден, адамдар құрал-жабдықтар мен бағдарламалық қамтамасыз етуге тым көп сенеді. Бірақ басты мәселе бұдаемес, адамдарда. Бағдарламалық жасақтама мен аппараттық құралдарды сатып алғанмен, оны қолдана алатын адамдар жоқ. Сарапшылардың пікірінше, бұл қызметкерлерді оқытуға жұмсалатын ақшаны ысырап етумен тең. Мәселелердің көпшілігі жаңа нәрсені сатып алудың орнына, бұрыннан бар нәрсені дұрыс конфигурациялау арқылы шешіледі. Екіншіден, мәселе шешім қабылдаушыларға – басшылыққа байланысты. Олар кассеталық компьютерлер әлемінде дүниеге келді, ал қазір жүйені гаджеттеригерген, тіпті тоңазытқышарқылы дажеліге кіруге болады. Тиісінше, ескі жұмыс әдістері қазіргі өмірдеқолданылмайды.

Қазақстанда 2019 жылы кибер қорғанысты іске асырудың екінші кезеңі басталды, оның барысында келесішараларқамтамасыз етіледі:

— қазақстандық ақпараттық-коммуникациялық инфрақұрылымды ақпараттық қауіпсіздік жүйелерімен қамтамасыз етуге қазақстандық IT-компаниялардың негізгі қатысуы;

— электронды индустрияның отандық кәсіпорындарын мемлекеттік органдар мен квазимемлекеттік сектордың телекоммуникациялық жабдықты сатып алуға тапсырыстармен жүктеу, елімізде ақпараттық қауіпсіздік талаптарына сәйкестігі үшін сертификаттау рәсімінен өтті.

Сондай-ақ 2022 жылға дейін ақпараттық қауіпсіздік талаптарына жауап беретін АКТ өнімдерінің тізімі болып табылатын сенімді электроника өнеркәсібі өнімдері мен бағдарламалық қамтамасыз етудің тізілімі жүргізіледі.

Тегтер:

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Сайт әкімшілігі 20.05.2022, 15:03
Желтоқсан оқиғасына арналған тағы бір кітап жарық көрді
Бифат ЕЛТАЕВА 20.05.2022, 08:17
Ауыл балаларына мүмкіндіктер көп қарастырылу қажет
Сайт әкімшілігі 20.05.2022, 07:51
«Сен менімен «служить» етпейсің!»
Сайт әкімшілігі 19.05.2022, 15:09
Партияның ауқымды электораты референдумды қолдауы керек – Е.Қошанов
Қуаныш ӘБІЛДАҚЫЗЫ 19.05.2022, 08:40
Балалар жылында балалар неге шеттетіледі?
Сайт әкімшілігі 18.05.2022, 12:15
Ташкентке Алматыдан пойыз қатынайды

Аңдатпа


  • Мусин міз бақпайды
    19.05.2022, 08:52
  • Сор болған стрестік активтер
    19.05.2022, 08:56
  • Балалар жылында балалар неге шеттетіледі?
    19.05.2022, 08:40
  • Қалтырауық үкімет
    18.05.2022, 06:20
  • Қонаев кімнен кем, кімнен артық еді?
    18.05.2022, 06:17