Қазақстанда сот процесінің ашықтығы туралы жаңа жоба таныстырылды

Еркежан АРЫН

25.04.2021, 14:00

543

Адам мен азаматтың құқықтары сенімді түрде кепілдендірілген, заңның үстемдігі қамтамасыз етілетін, негізгі демократиялық институттар тұрақты жұмыс істейтін құқықтық мемлекет құру күшті де тәуелсіз сот жүйесін құрусыз жүзеге асырылуы мүмкін емес деуге де болады. Қазақстан егемендік алғаннан кейін, елдегі демократиялық процестердің дамуы заңдылық пен әділеттіліктің, азаматтардың конституциялық құқықтары мен бостандықтарын қорғаудың сенімді кепілі бола алатын сот жүйесінің нығаюымен тығыз байланысты болды. Осы негізгі постулатты түсіну және түсіндіру сот реформасының стратегиясын анықтауда алғашқы нүкте болғаны да түсінікті.

Жоғарғы Сот өкілдері, адвокаттар мен БАҚ өкілдерінің қатысуымен сот процесінің жариялылығы туралы жаңа қаулы жобасы ұсынылып отыр.

Журналистер, блогерлер, сарапшылар, заңгерлер, сондай-ақ азаматтық белсенділер сот ісін жүргізудің жаңа мүмкіндіктерін, заманауи технологияларды қолдану және жариялылық қағидаттарын бұзғаны үшін жауапкершілікке тарту туралы мәселелерді талқылады.

Халықаралық адвокаттар комиссиясының өкілі, сарапшы Дмитрий Нурумов жобаны таныстыра отырып, сот процесінің жариялылығы туралы жаңа жоба жасаудың не үшін қажет болғандығын атап өтті:

— Бұл құжатты әзірлеу кезінде жариялылық қағидатын жүзеге асырудың өзі, әсіресе, пандемия кезінде өзгеріп отыратындығымен түсіндіріледі. Қазақстан, бір жағынан, осыған дайын болды. Басқа елдермен салыстырғанда, Қазақстан онлайн режимін, оның ішінде ашықтық қағидатын іске асыруды қолдануға қиналмай көшті деуге болады. Іс жүзінде көп нәрсе жүзеге асты. Бұрынғыдай мәселелерді заңнамалық және нормативтік реттеу артта қалады. Дайындалған құжат осы саладағы жаңа нормативтік-құқықтық базаны жасауға үлес қосады деп сенемін. Жұмыс әлемнің көптеген елдерінде жүргізілуде, халықаралық заңгерлер комиссиясы онлайн-технологияларды қолдану бойынша ұсыныстар дайындады, — дейді сарапшы-маман.

Бұл жаңа қарардың жобасы айтарлықтай ауқымды болып шықты. Д.Нурумов сот процесінің жария сипаты адам құқықтары мен заңдылықты құрметтеуге негізделген демократиялық қоғамға тән маңызды қағидат екенін баса айтты. Сарапшы сонымен қатар ашық тыңдаулар өткізу шарттарын атады.

Жалпы алғанда, ашық және жабық отырыстарды ұйымдастырудың әртүрлі ерекшеліктері бар. Олар нақтылауды талап етеді, өйткені дәл қазіргі қолданыстағы заңнамалық базада нақтылаудың болмауы судьяларға да, сот процесінің барлық қатысушыларына да көптеген техникалық және құқықтық мәселелер туғызып жтақаны анық. Заң негізінде құрылған құзыретті, бейтарап соттағы жариялылық — бұл кепілдік, әділ сот талқылауының ажырамас бөлігі. Екінші жағынан, қоғамның сот жүйесіне деген сенімін жариялылықсыз сақтау өте қиын.

Мамандардың айтуынша, сот ісін жүргізудің ашықтығы процеске қатыспайтын жеке тұлғалардың ашық сот отырысына қатысуын қамтамасыз етуі керек екенін атап өту маңызды. Бұл айқын позиция сияқты, бірақ Адам құқығы комитетінде қаралған мемлекет жариялылық қамтамасыз етілді, тек процесс атысушылары ғана болған істер бар. Мұндай жағдайларда Адам құқықтары жөніндегі комитет мемлекет пен сот жүйесі сот отырысында ақпараттың қол жетімді болуын және азаматтардың сот отырыстарына қатысу құқығын жүзеге асыруға мүмкіндік беретін практикалық тетіктердің болуын қамтамасыз ету үшін іс жүзінде қандай қадамдар жасағанын қарастырады.

Негізінен алғанда, сот процестерінің жарияллығы мен ашықтығы қоғам үшін қашанда назар аударарлық болып табылатын. Мемлекет пен әділет саласының байланысы өте зор. Сот процестері мен құқықтық салаға деген сенімнен мемлекетке деген сенім де арта түседі. Мемлекеттік бағдарламалардың сот саласына да мән беретіндігі содан.

Тегтер:

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Нұрай РАХЫМ 19:23
Өңірлерді дамытудың міндеті айқын
Сайт әкімшілігі 19:16
QAZFORUM-2021 басталды
Сайт әкімшілігі 09:08
Құрметті Қасым-Жомарт Тоқаев
Еңлік АРЫҚБАЙ 21.10.2021, 15:00
Тегің қазақ па?
Еңлік АБАҒАН 21.10.2021, 13:27
Ана мен бала өліміне кім кінәлі?
Сайт әкімшілігі 21.10.2021, 10:50
Nur Otan сайлауалды бағдарламасының 24,8% орындалып үлгерді

Аңдатпа


  • «Ақиқаттың алдаспаны» байқауына қатысыңыз
    19.10.2021, 10:30
  • Гүлшара Әбдіқалықова «Жас Алаштың» тілшісімен кездесті
    05.10.2021, 11:21
  • Ұлт құндылығының ұлағаты
    14.09.2021, 12:30
  • «Жас Алаштың» 100 жылдығы Жамбылда жалғасты
    03.08.2021, 11:01
  • «Жас Алаш» газетінің мерейтойына орай бильярдтан турнир өтті
    30.07.2021, 12:31