Қазақстанның сот жүйесін нығайту

Еркежан АРЫН

23.07.2021, 08:45

878

Биыл 16 желтоқсанда Қазақстан Тәуелсіздіктің 30 жылдығын атап өтеді. Қазақстанның тәуелсіздігін алғашқылардың бірі болып мойындаған Америка Құрама Штаттары Қазақстанның тәуелсіздігін, егемендігі мен аумақтық тұтастығын үнемі қолдап келеді. 1992 жылдан бастап USAID тұрақты, демократиялық және инклюзивті Қазақстан мемлекетін құру үшін халықпен, институттармен және үкіметпен серіктес болды.

        Гүлжан Әлмағамбетова, ҚР жоғарғы сотының судьясы:

     – Мен USAID-ке біздің елмен бұрыннан келе жатқан серіктестігі үшін ризамын. Өткен күнге көз жүгіртсек, егеменді мемлекет құру үшін табандылық, көшбасшылық және қажырлы еңбек қажет екен. Бүгінгі таңда Қазақстан Орталық Азияда және одан тыс жерлерде аймақтық көшбасшы ретінде кеңінен танылып отыр. Бізде көптеген жетістіктерге жетуге көмектесетін қолдау жүйесі болған сияқты, біздің жас демократиямыз да серіктестеріміздің, соның ішінде USAID-тің қолдауына ие болды.

      Өткен ғасырдың 90-жылдарынан бастап USAID Орталық Азиядағы құқықтық мемлекет бастамаларын қолдап келеді. 1994 жылдан бастап USAID Қазақстан үкіметіне сот тәуелсіздігін нығайту үшін құқықтық және заңнамалық кеңестер бере отырып, парламенттік институт құру бағдарламаларын жүзеге асыра бастады; ұлттық рақымшылық туралы заңның қабылдануына, сотталушылармен қарым-қатынасқа қатысты халықаралық адам құқықтары стандарттарын Қазақстанның Қылмыстық кодексіне енгізуге үлес қосқан заңгер және басқалар.

       2003 жылдан бастап USAID Жоғарғы соттың тұтынушылардың құқықтарын қорғау бойынша Жоғарғы соттың нұсқауларының бөлімдерін әзірлеуге, сот жүйесінің тәуелсіздігі мен кәсібилігін нығайтуға, соның ішінде сотта халықаралық озық тәжірибені қолдану шешімдерінде тікелей жұмыс істеп келеді. Сондай-ақ USAID бағдарламалары жаңа заңнаманы енгізуге, дауларды шешудің баламалы әдістерін жасауға және сот жүйесін жаңғыртуға қолдау көрсетті.

       2016 жылы мен Жоғарғы соттың судьясы болған кезде USAID зияткерлік меншік құқығы және инвестициялық даулар бойынша бағдарламалар жүргізді. Бізде көптеген қызықты бастамалар болды, оның ішінде зияткерлік меншік мәселелері бойынша АҚШ әділет департаментінің сарапшысы және АҚШ аудандық сотының судьясы болды. 2018 жылдан бастап USAID-пен серіктестікте біз инвестициялық даулар, оның ішінде салықтар, қоршаған орта, сондай-ақ мемлекеттік органдардың әрекеттеріне шағымдану мәселелері бойынша халықаралық конференциялар өткізіліп келеді.

2019 жылы алмасу бағдарламасының шеңберінде АҚШ-тың зияткерлік меншік құқықтары жөніндегі сот жүйесі туралы біліп, оның АҚШ-тағы экономикалық тәуелсіздік, инновация және ішкі өсудегі маңыздылығын өз көзімен білу үшін Вашингтонға барды.

       Қазақстан инвесторлардың сенімін арттыру үшін бірнеше қадам жасады. Олардың ішіндегі ең маңыздысы – Жоғарғы сотта инвестициялық алқа құру. Инвесторлардың істерін, инвестициялық дауларды шешу үшін арнайы жасалған Нұр-Сұлтан қаласындағы арнайы сот қарайды. Ірі инвесторларға қатысты істерді Жоғарғы соттың өзі қарайды. Бұл басқа қалалардағы мемлекеттік органдардың кез келген ықтимал араласуын болдырмайды және істі қарауды тездетеді

        2020 жылы Қазақстан Дүниежүзілік әділет жобасының заң үстемдігі (link is external) рейтингінде 128 елдің ішінде 62-орынға ие болып, оны әлемдік рейтингте төрт позицияға жақсартты.

      «Бізде мақтанатын көп нәрсе бар, – дейді судья Әлмағамбетова. – Әйелдер Қазақстан Жоғарғы соты судьяларының 49 пайызын, апелляциялық сот судьяларының 45 пайызын, бірінші сатыдағы судьялардың 51 пайызын құрайды. Біздің сот жүйесінде тамаша гендерлік тепе-теңдік бар».

        COVID-19 пандемиясы басталған кезде Қазақстанның сот жүйелері тез бейімделіп, виртуалды соқпақтарға біртіндеп көшті. «Пандемияға дейін бізде виртуалды сынақтарды өткізуге арналған жүйелер болды, ал қазір барлық сот процестері қашықтан жүргізілуде», – дейді судья Әлмағамбетова.

       Қазақстанның сот жүйесі үнемі өзгеріп отыратын жағдайларға бейімделіп келеді. Ол қоғамның сенімділігі мен сот жүйесінің бейтараптығына деген сенімділікті қалыптастыру үшін халықаралық озық тәжірибелерге сүйенуді жалғастыруда. USAID Қазақстандағы сот реформасы мен тәуелсіздігі үшін күресте адал серіктес болып қала береді.

        Биыл Америка Құрама Штаттарының Қазақстанмен дипломатиялық қатынастар орнатқанына 30 жыл толады. 1992 жылдан бастап Америка халқы USAID арқылы Қазақстанға 700 миллион доллардан астам инвестиция құйды. Бұл оқиға АҚШ пен Қазақстанның елдің сот жүйесін нығайту жөніндегі ежелгі серіктестігінің куәсі болып табылады.

Тегтер:

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Еңлік АБАҒАН 13:22
Қарасай ауданы: Қоймалжың батпақ пен қою шаң
Нұрболат ӘЛДИБЕК 03.08.2021, 11:01
«Жас Алаштың» 100 жылдығы Жамбылда жалғасты
Қуаныш ӘБІЛДАҚЫЗЫ 03.08.2021, 09:25
«Естімейтін үкімет» пен екпеге сенбейтін халық
Елеусіз МҰРАТ 03.08.2021, 09:20
Еріккеннің ермегіне айналған әлеуметтік желіге тәртіп керек
Сайт әкімшілігі 02.08.2021, 14:30
Қазақстандықтар қаржы пирамидаларына 21 миллиард теңге салған
Сайт әкімшілігі 02.08.2021, 12:04
Жаңа оқу жылы онлайн бола ма, офлайн бола ма?!

Аңдатпа


  • «Жас Алаштың» 100 жылдығы Жамбылда жалғасты
    03.08.2021, 11:01
  • «Жас Алаш» газетінің мерейтойына орай бильярдтан турнир өтті
    30.07.2021, 12:31
  • "Жас Алаштың" 100 жылдығына орай Таразда бильярдтан турнир өтуде
    29.07.2021, 12:29
  • "Жас Алаштың" 100 жылдығына орай ұйымдастырылған бильярд турнирі тартысты өтті
    14.03.2021, 11:39
  • «Жас алаштағы» жасын жылдар
    15.07.2021, 10:58