Қазақтың қанындағы білім мен ғылымға өшпенділік

Жандай ӨЗДЕНБАЕВ

09.04.2021, 09:20

5801

Ел арасында жоғары оқу орындарының басшылары туралы «анау Келімбетовтің адамы», «мынау Жұмағұловтың кадры», «түген Нығматулинның адамы» т.с.с. гуілдеп жатқанымен, ол басшылардың өндіріске, шаруашылыққа, технологиялардың озығын енгізуге және жаңасын дамытуға, елдің жағдайы мен зәру мәселелерін зерттеп және оны жақсартуға жасаған еңбегі немесе ғалымдық беделі жайлы айтылмайды.

Ғалымдық атағы танымал Асқар Жұмаділдаев ағамыздың кезінде министр болудан бас тартуын қазіргі қалыптасқан қатынастар тұрғысынан түсіндіретін бір себеп – қазақстандық билік ордасы таланттылардың ортасы емес. Бәрі бас орданың айналасында болғанымен, әрбір жоғары статусты шенеуніктің арқа сүйер өз ордасы болуы керек. Асқар Жұмаділдаев ағамыз ордаға емес, еңбегі мен қабілетіне сүйенетін адам. Ол кісінің ордаға қызметке кірмегені дұрыс та болды. Өйткені 28 жасында Мәскеу мемлекеттік университетінде математикадан докторлық қорғаған Саят Ыбыраевты ар-ождандық ұстанымы үшін жеті жыл түрмеде ұстаған, қазақтың тарихы, әдебиеті мен тілі жайынан энциклопедиялық білімді, қазаққа өте танымал жазушы Мұхтар Мағауинді елден кетірген орда Асқар Жұмаділдаев ағамызға да уын бүркер еді.

Қазақстан билігінің кейбір қарекеті талай қазақ жыр қылып айтатын Мөңке қолының 1258 жылы Бағдадтағы математика, астрономия, медицина салаларындағы миллиондаған еңбектердің адамзат тарихындағы ұлы қазынасы – «Даналық үйі» кітапханасын жойған тарихын еске салады; тарихшылар көшпенділердің миллиондаған кітаптар мен жазбаларды өртеп, Тигр өзенінен өту үшін кітаптар мен оралған жазбаларды үйіп өткел салғанын, ал былғары жазба түптеулерден аяқкиім жасағанын айтады. Мыңдап өлтірілген ғалымдардың, жазушылар мен ақындардың қанынан Тигр өзені қара қан болып ағыпты. Аман қалғандары Шам мен Мысырға қашыпты.

1986 жылғы Желтоқсан оқиғасы кезінде жоғары оқу орындарының патриот басшыларын бас көтертпестей қылып соққан билік одан кейінгі 35 жыл ішінде Қазақстанның ғылым мен жоғары білім салаларын дәйекті түрде құлдыратты. Ғылымға «сорпаның сорпасы» деген тәрізді буын келді. Қоғам кітап оқымайтын, жазушы мен ақындарынан айырылған, дұрыс жолға бастайтын серкесіз, рухани азып-тозған қауымға айналды.

«Қазақтың қан араласу коэффициенті – 65 пайыз» деген мақаланы оқығанда «қазіргі билік басының қанында қайсысы көп – қалмақ па, ойрат па, әлде кім?» деген ой туады.

Тегтер: ғылым білім қоғам мәселе интелект руханият

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Бифат ЕЛТАЕВА 03.12.2021, 11:30
Инстаграмның жетегінде кетпейік
Сайт әкімшілігі 03.12.2021, 10:30
Халыққа бермеудің амалы ма? Зейнетақы жинағын алу: жеткілікті деңгей екі есе өседі
Сайт әкімшілігі 03.12.2021, 08:44
«Әйелдерге қатысты зорлық-зомбылықсыз 16 күн» акциясы өтуде
Сайт әкімшілігі 02.12.2021, 12:44
Kaspi.kz мобильді ақша аударымына байланысты сұрақтарға жауап береді
Сайт әкімшілігі 01.12.2021, 13:00
Шымкентте жалдамалы пәтерден 22 жасар қыздың мәйіті табылды
Айтбала СҮЛЕЙМЕНҚЫЗЫ 01.12.2021, 09:20
Қазақ-түрік лицейлерінің орнын немен толтырамыз?

Аңдатпа


  • 14 мыңнан аса сотталушы босатылады, Сенат рақымшылық заңын қабылдады
    02.12.2021, 15:50
  • Жастармен бірге тыныстайтын басылым
    30.11.2021, 18:08
  • "Жас Алашқа" жазылуды ұмытпаңыз!
    23.11.2021, 10:20
  • Қайта түлеуге қадам басқан Майқұдық
    22.11.2021, 14:03
  • «Жас Алашты» ауыл кітапханасына жаздырып бердім
    16.11.2021, 10:00