Қазақтың қанындағы білім мен ғылымға өшпенділік

Жандай ӨЗДЕНБАЕВ

09.04.2021, 09:20

5755

Ел арасында жоғары оқу орындарының басшылары туралы «анау Келімбетовтің адамы», «мынау Жұмағұловтың кадры», «түген Нығматулинның адамы» т.с.с. гуілдеп жатқанымен, ол басшылардың өндіріске, шаруашылыққа, технологиялардың озығын енгізуге және жаңасын дамытуға, елдің жағдайы мен зәру мәселелерін зерттеп және оны жақсартуға жасаған еңбегі немесе ғалымдық беделі жайлы айтылмайды.

Ғалымдық атағы танымал Асқар Жұмаділдаев ағамыздың кезінде министр болудан бас тартуын қазіргі қалыптасқан қатынастар тұрғысынан түсіндіретін бір себеп – қазақстандық билік ордасы таланттылардың ортасы емес. Бәрі бас орданың айналасында болғанымен, әрбір жоғары статусты шенеуніктің арқа сүйер өз ордасы болуы керек. Асқар Жұмаділдаев ағамыз ордаға емес, еңбегі мен қабілетіне сүйенетін адам. Ол кісінің ордаға қызметке кірмегені дұрыс та болды. Өйткені 28 жасында Мәскеу мемлекеттік университетінде математикадан докторлық қорғаған Саят Ыбыраевты ар-ождандық ұстанымы үшін жеті жыл түрмеде ұстаған, қазақтың тарихы, әдебиеті мен тілі жайынан энциклопедиялық білімді, қазаққа өте танымал жазушы Мұхтар Мағауинді елден кетірген орда Асқар Жұмаділдаев ағамызға да уын бүркер еді.

Қазақстан билігінің кейбір қарекеті талай қазақ жыр қылып айтатын Мөңке қолының 1258 жылы Бағдадтағы математика, астрономия, медицина салаларындағы миллиондаған еңбектердің адамзат тарихындағы ұлы қазынасы – «Даналық үйі» кітапханасын жойған тарихын еске салады; тарихшылар көшпенділердің миллиондаған кітаптар мен жазбаларды өртеп, Тигр өзенінен өту үшін кітаптар мен оралған жазбаларды үйіп өткел салғанын, ал былғары жазба түптеулерден аяқкиім жасағанын айтады. Мыңдап өлтірілген ғалымдардың, жазушылар мен ақындардың қанынан Тигр өзені қара қан болып ағыпты. Аман қалғандары Шам мен Мысырға қашыпты.

1986 жылғы Желтоқсан оқиғасы кезінде жоғары оқу орындарының патриот басшыларын бас көтертпестей қылып соққан билік одан кейінгі 35 жыл ішінде Қазақстанның ғылым мен жоғары білім салаларын дәйекті түрде құлдыратты. Ғылымға «сорпаның сорпасы» деген тәрізді буын келді. Қоғам кітап оқымайтын, жазушы мен ақындарынан айырылған, дұрыс жолға бастайтын серкесіз, рухани азып-тозған қауымға айналды.

«Қазақтың қан араласу коэффициенті – 65 пайыз» деген мақаланы оқығанда «қазіргі билік басының қанында қайсысы көп – қалмақ па, ойрат па, әлде кім?» деген ой туады.

Тегтер: ғылым білім қоғам мәселе интелект руханият

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Еркежан АРЫН 12:27
Қазақстан – БҰҰ: мүгедектердің құқықтарын қорғау туралы заңнама
Сайт әкімшілігі 11:19
ҚазҰУ-дағы жатақхана құрылысының анық-қанығы
Қарлығаш ЗАРЫҚҚАНҚЫЗЫ 08:40
Бекшин мен Қиясовтың қаулысы елді індеттен құтқара ма?
Еңлік АБАҒАН 04.08.2021, 13:22
Қарасай ауданы: Қоймалжың батпақ пен қою шаң
Нұрболат ӘЛДИБЕК 03.08.2021, 11:01
«Жас Алаштың» 100 жылдығы Жамбылда жалғасты
Қуаныш ӘБІЛДАҚЫЗЫ 03.08.2021, 09:25
«Естімейтін үкімет» пен екпеге сенбейтін халық

Аңдатпа


  • «Жас Алаштың» 100 жылдығы Жамбылда жалғасты
    03.08.2021, 11:01
  • «Жас Алаш» газетінің мерейтойына орай бильярдтан турнир өтті
    30.07.2021, 12:31
  • "Жас Алаштың" 100 жылдығына орай Таразда бильярдтан турнир өтуде
    29.07.2021, 12:29
  • "Жас Алаштың" 100 жылдығына орай ұйымдастырылған бильярд турнирі тартысты өтті
    14.03.2021, 11:39
  • «Жас алаштағы» жасын жылдар
    15.07.2021, 10:58