Жасыл экономика: үздіксіз дамуға жетеміз бе?!

Еркежан АРЫН

09.06.2021, 10:15

470

Қазақстанның жасыл экономикаға көшу тұжырымдамасы қалдықтарды қайта өңдеу үлесін 2030 жылға қарай – 40, 2050 жылға қарай 50 пайызға дейін жеткізуді көздейді. Елде қауіпті қалдықтарды өңдейтін 260-тан астам кәсіпорын жұмыс істейді. Қазіргі кездегі ең өткір мәселелердің бірі – пластик қалдықтарын қайта өңдеу және жою проблемасы. Пластикалық орам материалдары әлемдегі пластикалық қалдықтардың жартысына жуығын құрайды, бұл қалдықтардың көп бөлігі Азиядан шыққан. ЮНЕП баяндамасына сәйкес, адамзат тарихында өндірілген 9 миллиард тонна пластиктің тек 9 пайызы ғана қайта өңделген. Тазартылмаған пластик полигондарға, қоршаған ортаға түседі. Егер бұл үрдіс тоқтамаса, 2050 жылға қарай 12 миллиард тоннаға жуық пластикалық қалдықтар қоршаған ортаны жаулайды.

Қазақстанда әлемнің көптеген елдеріндегі сияқты пластик қалдықтарымен жұмыс істеу проблемасы өте өзекті. Бұл мәселенің шешімін тұрақты даму орталығының өкілі Жәнібек Мұханов ұсынды, ол Coca-Cola компаниясымен бірлескен ұзақ мерзімді жоба туралы айтты. Бастаманың мақсаты – Қазақстандағы пластикалық қалдықтарды жинау және қайта өңдеу мәдениеті мен жүйесін жетілдіру. Қатысушы қалалар: Шымкент, Тараз, Алматы, Өскемен, Павлодар, Петропавл, Нұр-Сұлтан, Қарағанды, Көкшетау, Қостанай. Жоба шеңберінде PlastNet пластиктерін жинау және қайта өңдеу желісі ұйымдастырылды, оның құрамына қазіргі уақытта 46 ұйым кіреді: коллекторлар да, қайта өңдеушілер де, сондай-ақ сауда және іскери орталықтар мен қалдықтар шығарылатын басқа да ұйымдар бар.

Қалдықтарды бөлек жинау 15 ұйымда енгізілді. Жоба екі жылда елдегі 10 572 тонна пластик жинап, оның 6474 тоннасы өңделді – 61 пайыз. Халықты ақпараттандыру, жас ұрпаққа экологиялық білім беру бойынша 30-дан астам дәріс, 10 эко-іс-шара, 8 дөңгелек үстел, жеке жинақты енгізу бойынша 10 тренинг, жалпы, 5 миллионға жуық адамды қамтыған 10 онлайн іс-шара өткізілді.

Александра Аккирман, Coca-Cola корпорациясының Орталық Азия мен Кавказдағы менеджері:

– 2025 жылға қарай Coca-Cola өзінің барлық қаптамасын дизайн бойынша толығымен қайта өңдеуге шығаруды жоспарлап қойды. 2020 жылдың соңында бренд қаптамасының 90 пайызы қайта өңделді. Компания 2030 жылға қарай дөңгелек экономика қағидаттарына сәйкес, жаңа қаптама өндірісіндегі қайта өңделген материалдардың үлесін 50 пайызға дейін жеткізбекші. Қазір бұл көрсеткіш әлемдік деңгейде 22 пайызды құрайды. 2030 жылға қарай біздің алдымызға нарыққа шығаратын барлық орамдардың эквивалентін жинау мен қайта өңдеуді жеңілдету міндеті тұр.

«Жасыл экономика» және G-Global-ды дамыту коалициясы» ЗТБ атқарушы директоры Асхат Сүлейменовтің айтуынша, 2019 жылдан бастап министрліктің бастамасымен елімізде «Birge taza Qazaqstan» республикалық экологиялық акциясы өткізіліп келеді. Жұртшылық қалаларды қоқысқа

толтыру мәселелерін шешуге бағытталған әртүрлі ұқсас акциялар мен іс-шараларға белсенді қатысады. 2018 жылдан бастап Қазақстан «Дүниежүзілік тазалық күні» бүкіләлемдік экологиялық науқанына белсенді қатысады. Бұл акция қалдықтарды бөлек жинауға бағытталған. Егер бірінші жылы елдің ірі қалалары қатысса, 2020 жылы акция 135 мыңнан астам еріктіге жетті, олар 6000 тоннадан астам қоқыс жинады. Қайта өңделген қалдықтарды жаңа өнім жасау үшін қайта пайдалануға болады, бұл қаржылық шығындар мен өндіріс процесінде парниктік газдар шығарындыларын едәуір азайтады. Бұл мәселені шешуге тек бизнес-қауымдастық пен мемлекет қана емес, халықтың өзін де тарту маңызды. Қайта өңдеу мәселесінің өзектілігіне қарамастан, қалдықтардың көп бөлігін тұрғындар шығарады, нәтижесінде олар қоқыс мәселесін тудырады.

Әсел Ахметова, «Филип Моррис Қазақстан» ЖШС сыртқы байланыстар бөлімінің бастығы:

– Біздің қоршаған ортаны қорғау жөніндегі жұмысымыз тек фабрикадағы ішкі жобалар арқылы ғана емес, сонымен қатар қоқыс тастауға қарсы StopMusor әлеуметтік жобасы арқылы да көрініс табады. Қайта өңдеу өте тиімді, бірақ қалалардағы жағдай тұрмыстық қалдықтардың қоқыс жәшіктеріне жете бермейтінін анық көрсетеді, сондықтан халықпен ағарту жұмыстары қажет, бұл – біздің жобамыздың бір бөлігі. Жақында StopMusor Қазақстан Республикасының экологиялық қауымдастығымен бірлесіп атқарылған жұмыстардың нәтижелерін жариялады: акция Алматы мен Нұр-Сұлтанда миллионнан астам адамға жетті және олардың қалаларда қоқысқа деген көзқарасының өзгеруін көрсетті.

Экология министрлігінің өкілі Әсем Жансанбай:

– Бүгінде қадағалау жүйесі жасалды әрі белсенді, өздігінен қоқыс тастайтын екі жерсерік тартылған. 2020 жылдың соңында 8884 анықталса, оның 80 пайызы жойылды. Сонымен қатар 1 шілдеден бастап жаңа Экологиялық кодекс күшіне енеді, оған сәйкес, әр компания тұрмыстық қалдықтарға қатысты өз әрекеттері туралы хабарлайды, – дейді.

Жалпы алғанда, 12 үздіксіз даму мақсаттарын біздің мемлекетте іске асыру үшін Қазақстан үш химиялық конвенциямен (Базель, Стокгольм және Роттердам, олар бойынша халықаралық есеп беру үнемі өткізіледі) ратификацияланған; сонымен қатар табиғи ресурстарды ұтымды дамыту және тиімді пайдалану, химиялық заттарды экологиялық тұрғыдан тиімді пайдалану және олардың қоршаған ортаға енуін азайту, алдын алу, азайту, қайта өңдеу және қайта пайдалану шаралары арқылы қалдықтарды азайту және ірі өндірістік кәсіпорындарда тұрақты өндірістік тәжірибе бойынша жұмыстар жүргізілуде.

Тегтер:

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Сайт әкімшілігі 10:29
ҰБТ-ны алып тастау қажет — Талғат Нәрікбаев
Сайт әкімшілігі 10:20
«Атамекен» рейтингі университеттің потенциалын анықтамайды – Олжас Ордабаев
Еламан СЕРІК 11.06.2021, 12:07
Мектептерде парақор директорлар әлі отыр
Сайт әкімшілігі 11.06.2021, 10:49
«Жастар-Отанға!» 5 бағытты қамтиды
Еркежан АРЫН 11.06.2021, 10:23
Қазақстан БҰҰ-ның экологиялық бастамасын қолдайды
Мұрат ӨТЕБАЙҰЛЫ 11.06.2021, 09:02
Егемендік халыққа не берді?

Аңдатпа


  • Кім кінәлі?: Жауап берсін!
    11.06.2021, 11:11
  • Ресей деградацияға ұшырауда
    10.06.2021, 10:33
  • Түнгі жол (Әңгіме)
    08.06.2021, 12:00
  • Жеңсең, жүз атаң табылар еді...
    08.06.2021, 10:30
  • Қазақ тілінде оқымаған бала ұлттың ұлы бола ала ма?
    03.06.2021, 09:02