"Жасыл Қазақстан": Су ресурстарын басқару жөніндегі жобаның берері мол

Әділ АҚЫЛБАЙ

05.08.2022, 08:28

1057

Қазақстан үкіметі су ресурстарын басқарудың біртұтас ұйымдық құрылымын құрып, саланы білікті кадрлармен қамтамасыз етуі тиіс. Өйткені климаттың өзгеруі, сондай-ақ су шаруашылығында жинақталған проблемалар республиканың әлеуметтік-экономикалық дамуын тежеуші факторға айналуы мүмкін. ҚР экология, геология және табиғи ресурстар вице-министрі Серік Қожаниязов мәлімдеуінше, президенттің тапсырмасына сәйкес, ағымдағы жағдайға талдау жүргізілді және су саласындағы жағдайды жақсарту бойынша шаралар әзірленді. Су ресурстарын басқару жөніндегі ұлттық жоба қабылданды.

Қазақстанның су саласының біршама негізгі проблемалары бар. Олар мынадай: Барлық суармалы алқаптардың 80%-ға жуығы шоғырланған және барлық суармалы судың 97% пайызы пайдаланылатын елдің оңтүстік өңірлерінің трансшекаралық ағындарына тым тәуелді. Су шаруашылығы инфрақұрылымының әбден тозған. Суды бөлісу және есепке алу процестерін автоматтандыру мен цифрландыру жағы әлсіз. Соның салдарынан тасымалдау кезінде суармалы судың 40%-ға жуығы жоғалады. Суды үнемдеудің және су ресурстарын ұтымды пайдаланудың пәрменді тетіктерінің болмауынан суды пайдалану тиімділігі төмен болып отыр. Су ресурстарын тиімді пайдалану мен қорғаудың бақылау жағы нашар. Ғылыми сүйемелдеудің және жоғары білікті кадрлардың болмауы жағдайды жақсарту бойынша пәрменді шаралар қабылдауға мүмкіндік бермейді.

Бұл аталған бірқатар проблемалар қабылданған «Жасыл Қазақстан» ұлттық жобасы аясында шешілуде. Сонымен бірге, су саласындағы ахуалды жақсарту үшін тағы қандай шаралар қабылдануы қажет екені туралы вице-министр Серік Қожаниязов былай дейді.

– Біріншіден, мемлекетаралық өзара қарым-қатынастардың аса маңызды мәселелері бойынша шешімдер әзірлеу үшін келіссөздер процестеріндегі Қазақстанның ұстанымын күшейту үшін Қазақстан Республикасы премьер-министрінің басшылығымен су кеңесі құрылуы тиіс. Екіншіден су ресурстары комитеті мен оның бассейндік инспекцияларын күшейту қажет. Су ресурстарын басқарудың қолданыстағы жүйесі бірінші кезекте су шаруашылығы құрылыстарын қайта жаңарту және салу жөніндегі жобаларды іске асыруға бағытталған. Су ресурстарын есепке алу, су үнемдеу, талдау және жағдайдың дамуын болжау сияқты мәселелер тиісті назарсыз қалады. Бассейндік инспекцияларды су ресурстарын мемлекеттік басқарудың негізі ретінде қарау қажет. 

Инспекторға түсетін жоғары жүктемені ескере отырып, қазіргі уақытта бассейндік инспекциялардың оларға жүктелген функцияларды толық көлемде орындауға мүмкіндігі жоқ.

Бүгінде бассейндік инспекцияның бір қызметкері 93 ауылдық елді мекен орналасқан 41 мың шаршы шақырым аумаққа қызмет көрсетеді,  48 су қоймасы, 70 өзен, 55 мың га суармалы жер. Бассейндік инспекцияларды материалдық-техникалық қамтамасыз ету деңгейі өзекті болып табылады. Үшіншіден, «Қазсушар» РМК-ны су ресурстары комитетінен Су шаруашылығы инфрақұрылымын салу және реконструкциялау бойынша тапсырыс берушінің функцияларын бере отырып, акционерлік қоғам етіп қайта ұйымдастыру керек болды.

Тапсырыс берушінің Су шаруашылығы инфрақұрылымын салу жөніндегі функцияларын беру СРК-ға су ресурстарын басқару және суға деген сұраныс, су үнемдеу және суды пайдалану тиімділігін арттыру мәселелеріне шоғырлануға мүмкіндік береді. РМК-ны акционерлік қоғам етіп қайта ұйымдастыру, сондай-ақ қызмет саласын кеңейтуге және қазіргі уақытта тарифпен немесе бюджеттік инвестициялармен жабылмайтын мақсаттарға бағытталатын инвестициялар тарту жолымен түрлі табысты жобаларды іске асыруға мүмкіндік береді. Мысалы, автоматтандыру, суды есепке алу және т.б. Осылайша, РМК-ны қайта ұйымдастыру мемлекеттік бюджетке жүктемені азайтуға мүмкіндік береді. Төртіншіден, су ресурстарын басқарудағы ғылымның рөлін және мамандардың кадрлық әлеуетін арттыру. Осы міндетті іске асыру экология, геология және табиғи ресурстар министрлігінің қарауындағы Қазақ Су шаруашылығы ғылыми институтының жанынан Ақпараттық-талдау орталығын аша отырып, оны күшейтуді көздейді. ҚазҚСҒЗИ-ды күшейту су ресурстарын басқаруды толыққанды ғылыми сүйемелдеуді, стратегиялық мақсаттарды іске асыруды, болжауды және тұжырымдауды, сондай-ақ суды ұтымды пайдалану мәселелерінде инновацияларды енгізу үшін ғылыми зерттеулерді үйлестіруді қамтамасыз етеді. Жүргізушілердің кадрлық әлеуетін жақсарту үшін орта буыннан (колледж), бакалаврлардан, магистрлерден және ғылым докторларынан мамандардың кең спектрін даярлаудың барлық сатылары шоғырланған Х.Дулати атындағы Тараз өңірлік университетінің жанынан мамандандырылған су ресурстары және су шаруашылығы институтын құру қажет. Сондай-ақ, су шаруашылығы саласындағы кадрлардың біліктілігін арттыру жүйесін жетілдіру керек. Бұл шешімдер су ресурстарын басқарудың біртұтас ұйымдық құрылымын құруға мүмкіндік беруі керек, ғылыми негізделген шешімдер қабылданады және жүйе қажетті білікті кадрлармен қамтамасыз етіледі. Осы шараларды іске асыру үшін қолданыстағы су заңнамасын жетілдіру талап етіледі. Жаңа Су кодексі әзірленуде. Бұдан басқа, қазіргі уақытта Қазақстанның Су ресурстарын басқару жүйесін дамытудың 2021-2025 жылдарға арналған тұжырымдамасының жобасы әзірленді. Тұжырымдаманың негізгі мақсаты елдің су ресурстарын сақтау және ұтымды пайдалану проблемаларын шешу, экономика салалары мен қоршаған орта қажеттілігінің теңгерімін қамтамасыз ету, – деді Қожаниязов.

Тегтер:

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Сайт әкімшілігі 15.08.2022, 15:51
Қазақстанда оқу жылы 31 мамырға дейін ұзаруы мүмкін
Сайт әкімшілігі 15.08.2022, 15:11
ШҚО тұрғындары ауыл әкімін сайлау әділетсіз өтті деп шағымдануда
Сайт әкімшілігі 15.08.2022, 09:12
«Мектепке жол». Атырауда бірінші сынып оқушысына 10-сынып оқушысының формасы берілген
Сайт әкімшілігі 15.08.2022, 08:58
"Төбесі құлап жатыр". Талғарда 3 миллиард теңгеге салынған мектеп төңірегінде дау туды
Сайт әкімшілігі 12.08.2022, 18:21
Синоптиктер алдағы күндерге арналған ауа райы болжамын жариялады
Сайт әкімшілігі 12.08.2022, 17:42
Қорғаныc министрлігі әскерде жұмыс істеген қыздың айыптауларына жауап берді

Аңдатпа


  • "Төбесі құлап жатыр". Талғарда 3 миллиард теңгеге салынған мектеп төңірегінде дау туды
    15.08.2022, 08:58
  • Қасақана өртеді: Тараздағы әскери бөлімдегі жарылысқа қатысты тың дерек шықты
    12.08.2022, 08:47
  • «Үйдің жыртығын жамау мүмкін емес»: Елордада 50 жыл болған жатақхана құлағалы тұр
    11.08.2022, 09:04
  • Смайыловтың Президентке ұсынған болжамы дөп келе ме?
    10.08.2022, 09:37
  • «ЭКСПО-2017»: Миллиардттарға салынған мақтаулы нысандар су астында қалды
    09.08.2022, 08:49