«Өлейін десең – жан қымбат, өлмейін десең – дәрі қымбат»

30.06.2020, 07:26

32

   Дәрігерлер шынымен бәрін бақылап отыр ма?

Қазір әлемді дендепжатқан қытайвирусы қазақ қоғамын да әрі-сәрі күйге түсіріп, елдің дегбірін қашыруда.  Індетке қатысты әлемдік денсаулық сақтауұйымының да болжамдары мен зерттеулері көңілді аса көншітіп тұрған жоқ. Мәселен, жуырда Дүниежүзілік денсаулық сақтауұйымы коронавирус ең тез таралатын елдердің қатарына Қазақстанды да қосты.Аталмыш ұйымның есебінше, бұл тізімге  Армения, Швеция, Молдавия, Солтүстік Македония, Әзірбайжан,Қазақстан, Албания, Босния және Герцеговина, Қырғызстан, Украина мен Косовокіріп отыр.Бұдан бөлек,  әлемдік денсаулық сақтау ұйымы Қазақстандыдәрі-дәрмегі ең қымбат елдердің қатарына да қосты.

      Аталмыш халықаралық ұйымныңмәлі­метін­ше, біздің елдегі дәрі-дәрмек бағамы Ар­мения, Молдова, Украина,Беларусь, Қырғыз және Ресей елдеріндегіден де аспандап тұр. Мысалы, Арменияөзінің халқын дертінен жазып алу үшін сатылымға түсетін дәрі-дәрмегіне 7,1пайыз ғана үстеме қосса, Украинада бұл көр­сеткіш – 5,5, Ресейде – 7,5, Қыр­­ғызелінде 6,2 пайызды құ­рай­ды. Ал бізде са­ты­лымға түсетіндәрі баға­мы­на қосар үстеме баға 20-30 пайызға дейін жетіп үлгерген. Мұ­ны ес­кергенсала ма­мандары елдегі дәрі-дәр­мек ба­ғамына  дереу мем­лекеттік бақылау енгізу керегін алға тар­туда. Ендеше, тақырыпты тарқатып көрелік.

                                  Шектік бағабелгіленгені жөн
    Жалпы, дәрі-дәрмек бағасының қымбат­тығы,қажет­ті емін алу үшін қайсыбір дәрілерге әлеуметтік жағдайы төмен таптың қолыжете бермейтіні, тіптен тегін берілуі тиіс дәрі­лер­дің саудаға түсіп кететініайтудай-ақ айтылып жүр. Десе де, тиісті орындар осы уақытқа дейін дәрі бағамына шектік бағабелгілеу жайына аса мән бере қоймады. Ал бұл сала өкілдерінің айтуынша, тиісті реттеу­сіздәрі-дәрмекті нарыққа шығару өте қиын. Қазіргі жағдайды сәтті пайдаланып, еліміздегі фармацевтикалық компа­ния­лар мен дәріханалар дәрі-дәрмектіңбаға­сын есе­леп көтеруде. Бұл әрекет импорт препараттарын өн­діру­ші бағасынанүш-төрт есеге қымбат болуына әкеп со­ғуда. Бір дәрі сатылғанға дейін орташаалған­да 5-10 делдалдың қолынан өтуі ықтимал. Бір бұл емес, қаншама дәрініңбағамы саты­лым­ға түскенде еселеп өсіп шыға келеді. Сондықтан дәрі-дәрмекбағасын реттеуді мемлекет өз қолына алған жөн.

Бұған қатысты «Аналитик»талдау-зерттеу орталығының маманы Надежда РОКИНА былай дейді:
– Жеке құрылымболғандықтан, пре­парат­тарға біреуі – 10, енді бірі 20-30 пайыз үстемеақықосып жібереді. Оларға бұл тұрғыда ештеңе айта алмайсыз. Қандайда бір шара қолдану үшін Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралыкодекске түзетулер енгіз­геніміз жөн. Сол арқылы дәрілерге мем­ле­кеттік реттеуорнату керек. Әсіресе мемле­кеттен тегін берілетін дәрілерге бақылаудыкүшейткен абзал. Мысалы, үкімет тегін берілуі тиіс дәрілермен халықты қамтуүшін қаншама қаржы жұм­сайды. Әттеген-айы – сол тегін дә­рілер­дің өзі кейде сатылымғашығып кете­тін жайттар жиі кездеседі. Бұл салада түйіні көп мәселелержетіп-артылады. Сондықтан мұны үкімет мемлекеттік тұрғыда реттеу қажет.

              «Маска жоқта тігіп кидік, дәрі жоқ болса неістейміз?»

       Мемлекеттік реттеу дегеннен шығады,қазір пандемия кезеңі. Індет жұқтырған елдің қарасы көп. Індеттің алдын алуүшін вирусқа қарсы дәрілерді қазір ауырғаны бар,  ауырмағаны бар – халық жаппай сатып алуда.Соның салдарынан елдің көбі «қарапайым ғана ыстық түсіретін парацетомол дәрісінтаппай қалдық» деп шағымдануда. Мұны жазып, әлеуметтік желіде тиісті саланыңшаңын қағып, сынап, сілкілеп жатқандар да жетерлік. Ал біздің билік қандайкөзілдірік киіп алғанын қайдам, мұндай шағымдарға қатысты «барлығы бақылауда,дәрі-дәрмек жеткілікті» деп есеп беруден танбайды.

      Бұл реттеАлматы қаласы Жетісу ауданының тұрғыны Ержан ҚАСЫМБЕК:

   – «Барлығы бақылауда» деп есеп береді. Бірақосы жағдайға енгелі бері халық өз жарасын өзі емдеп жазуда. Сенсеңіздер,қарапайым парацетомол мен аспириннің өзі қат. Маска жоқ кезде қолдан тігіпкидік. Ал дәрі жоқ кезде не істейміз? Дәрі бағасы қатты өсіп кеткен. Өлейіндесең – жан қымбат, өлмейін десең – дәрі қымбат. Нақ осының кебін киіп отырмыз,– дейді.

    Расымен де, «Жас Алашқа» дәрініңқымбаттығын, тапшылығын айтып, шағымданған адам көп. Мысалы, Алматы қаласыныңтұрғыны, ІІ топтағы мүгедек баласын бағып отырған Гүлмария Мамиханованыңайтуынша, оларға бұған дейін де үкіметтен көмек шамалы болған, енді тіптен жандарыншүберекке түйе бастапты.

   – Мүгедектігі үшін берілетін 50 мыңтеңге  жәрдемақы аламыз, ол дәрісіне дежетпейді. Баламның ұстамасын жеңілдететін дәрілер соңғы екі айда 30-40 пайызғақымбаттап кетті және ол дәрілерді табудың машақаты көбейді. Менде көптіңкөмегімен, елден жылу жинау арқылы алып отырған сол дәрілердің өзіне зар болыпқаламыз ба деген қорқыныш басым. Сондықтан денсаулық сақтау министрлігі жеделтүрде осы жайттарды ескерсе деймін, – дейді Гүлмария Мамиханова.

  

                                Жалған дәрілер дежапа шектіріп жүр
     Абзалында, дәрі-дәрмек жайын сөз ет­кендежалған дәрілер мәселесі де назардан тыс қал­мауы керек. Бұл жайындамамандарымыз «елімізге елеусіз еніп кететін жалған дәрі­лер­ден түсетін табыскөзі есірткі айналы­мы­нан түсетін пайдадан да асып түседі» деген деректердіалға тартты. Мысалы, ресми деректерге жүгінсек, әлем бойынша 1,5 млн адам осыжалған дәрінің салдарынан көз жұ­мады екен. Дүниежүзілік денсаулық сақтауұйымының мәліметінше, жалған дәрі­лер­дің 47 пайызын антибиотиктер құраса, 18пайызын психотроптық заттар құрайды, ал қал­ған 35 пайызы қолданыста көп пайда­ла­нылатын,халық сұраны­сына ие өнім­дерге тиесілі. Мамандарымыз бұған қа­тыс­ты  алдағы уақытта сырттан келетіндәрі-дәрмек атау­лы­ға кедендік бақылауды күшейтуді жөн санайды.

     Бұғанқатысты химик-ғалым ҚорланАбсалықованың айтуынша,  жалғандәрі индус­триясы гормондық дәрілерді, белсенді биологиялық қоспалар­ды дашарпыған. Сондай-ақ по­ли­вита­миндердің құрамында 15 дәруменжәне басқа да мине­рал­ды заттар бар деп көр­сеті­­леді. Өкініштісі, мұныңбасым бөлігі зерт­ханалық тексеру барысында химикат­тар болып шығады екен.

   – Мұндай көпкомпо­нент­тіпрепарат адам ағзасына оңай сіңе қой­майды. Жалған дәрі бизнесімен айна­лысу­шыларкөбінесе брендтік дәрілерді жасауды жөн көреді. Зерттеулеркөрсет­кен­дей, жалған дәрілер құрамының 20 пайызы ғана дәрілік сәйкесэлементтерден тұрса, қалғаны бор, әк ұнтағы секілді зат­тар­дан жасалатыныанықталған жайттар да кездескен-ді. Өз басым халықтың денсау­лығы­мен ойнап,осылайша қылмысқа жол беріп жүргендерге жазаны күшейту керек деп ойлаймын, – дейдімаман.
  

                           Жұрт кімге, негесенерін білмей қалды

     Ақиқатын айту керек, қазіргіжағдайда жұрт кімге, неге сенерін білмей қалды. Бірі министрдің аузын бақса,енді бірі «бұл – саясат» деп, қолын бір сілтеді. Ал медицинаға сенбеген қайсыбірібақсы-балгер аралап, солардың көмегіне жүгінді.  Халықтың санасын «ауруханаға барсаң,коронавиурс деп статистикаға  қоса салады»деген қорқыныш меңдеп алды. Мұны ескерген сарапшылар нақ қазіргі жағдайдаөзін-өзі емдеушілердің республика бойынша артып кеткенін айтып дабыл қағуда. Елдіңбұрын да бұл салаға сенгенінен сенбегені көп еді. Қазіргі жағдай халықтыңкүдігін тіпті қоюлатып жіберді.

      Ендігі кезекте мамандар денсаулық саласынбасқаруға жаңадан келіп жатқан министр Алексей Цой шұғыл түрде осыкелеңсіздіктерді  ескеріп, айтылғанұсыныстарға мән берсе дейді. Ол үшін,  біріншіден, ірі қалаларда қап­тап кеткендәріханалардың санын шектеуге назар аударуған жөн. Екіншіден,  ше­кара асыпкелген дәрілерді жан-жақты тал­дай­тын, зерттейтін веб-зертханалар ашу қажет. Үшіншіден, жал­ған дәрілік заттардытарат­қандарға қылмыстық жауапкершілікті қатайту керек. Бұл ретте сапасыз, жал­ғандәріні сатылымға шығарған компа­нияларға Францияда, АҚШ-та 2 млн дол­ларкөлемінде айыппұл салынса, Ұлыбританияның қылмыстық атқару жүйе­сі жазықтылардыдереу бас бостан­дығынан айыруға дейін барады.

Міне, мамандардыңпайымынша, дәрі-дәрмектің 90 пайызын шеттен алатын Қазақстанға осыны мықтапескерген жөн. «Абзалында, қазіргі жағдайда «барлығы бақылауда» деп, арқаныкеңге сала бермей, ақиқатты ашып айтып, жоқты жоқ, болмасты болмайды деп айтабілу де халыққа жанашырлық» дейді мамандар.

Қарлығаш ЗАРЫҚҚАНҚЫЗЫ 

Тегтер:

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Сайт әкімшілігі 20.08.2020, 12:13
Су тазарту қондырғыларын жасап шығарады
Сайт әкімшілігі 13.08.2020, 13:15
"Доғарыңдар, ұрмаңдар!". Беларусьте сәрсенбі күні де наразылық акциялары жалғасты
Сайт әкімшілігі 13.08.2020, 10:40
Қазақстанда бір күнде 517 адамнан коронавирус инфекциясы анықталды
Сайт әкімшілігі 12.08.2020, 20:00
Қазақстан ресейлік коронавирус вакцинасын толық сынақтан өтпейінше сатып алмайды
12.08.2020, 11:29
Қазақстан Ресейдің вакцинасын әзірге алмайды – ҚР ДСМ
Сайт әкімшілігі 12.08.2020, 10:48
Орталық клиникалық госпиталь соңғы науқасты шығарып салды

Аңдатпа


  • Қабырғасы қақыраған құрылыстан қашан құтыламыз?
    11:09
  • Солтүстік Қазақстанда бүтін бір ауыл қар суын ерітіп ішіп отыр (видео)
    27.11.2020, 09:35
  • Жастарға жол бермей жатқан ешкім жоқ
    27.11.2020, 09:16
  • Автовокзалға баласын тастап кеткен әйелдің кім екені анықталды (видео)
    27.11.2020, 11:36
  • Нұр-Сұлтан дәмханасындағы жарылыс: тағы бір адам қайтыс болды
    25.11.2020, 10:40