АЭХА Украинада ядролық апат қаупі бар екенін ескертті

Бұл туралы Атом энергиясы жөніндегі халықаралық агенттік (АЭХА) бас директоры Рафаэл Гросси Венада өткен агенттіктің басқарушылар кеңесі отырысында мәлімдеді.

Оның айтуынша, Ресейдің Украинаға қарсы соғысы төрт жылға жуық уақытқа созылған тұста Украина әлемдегі ең ірі ядролық қауіп-қатер аймақтарының біріне айналып отыр. Соңғы айларда АЭХА Украина мен Ресей арасында төрт рет уақытша атысты тоқтату режимін ұйымдастыруға мәжбүр болған, бұл шаралар Запорожье атом электр станциясы (ЗАЭС) электрмен қамтамасыз етілуі үшін қажет болған.

Рафаэл Гроссидің сөзінше, ЗАЭС-тегі соңғы жөндеу жұмыстары 19 қаңтарда аяқталған. 2 қаңтардан бері шабуыл алдарынан зақымданған электр желілері қалпына келтіріліп, станция соңғы резервтік желіге қайта қосылған. Осы уақытқа дейін ЗАЭС жұмысы тоқтатылған реактордың салқындату жүйесін қамтамасыз етіп тұрған жалғыз негізгі магистральдық желіге тәуелді болған.

Сонымен қатар АЭХА станция қызметкерлерінің қысқы жағдайда қалай жұмыс істеп жатқанын мұқият бақылауда ұстап отыр. Әсіресе салқындату бассейндері мен су қоймаларындағы судың қатып қалу қаупіне ерекше назар аударылған. Гросси тағы да әскери қимылдарды тоқтату – қауіпсіздікті қамтамасыз етудің және ықтимал ядролық апаттың алдын алудың жалғыз жолы екенін атап өтті.

АЭХА басқарушылар кеңесінің бұл отырысы dpa агенттігінің хабарлауынша, 12 мемлекеттің бастамасымен шақырылған. Олардың қатарында Бельгия, Германия, Франция, Ұлыбритания, Италия, Жапония, Канада, Литва, Люксембург, Нидерландия, Португалия және Румыния бар. АҚШ бұл бастамаға қосылмаған.

АЭХА жанындағы Ресей өкілі Михаил Ульянов аталған елдердің Украинадағы ядролық қауіпке қатысты алаңдаушылығымен келіспейтінін мәлімдеді. Оның сөзінше, бұл – «жалған мәлімдеме». Ульянов Венада журналистерге Украина атом станциялары Ресейдің подстанцияларға жасаған шабуылдарының салдарын «оңай еңсере алады» деген пікір білдірген.

Бұдан бір күн бұрын АҚШ президенті Дональд Трамп Ресей президенті Владимир Путиннен қатты аязға байланысты бір апта бойы Украина қалалары мен энергетикалық нысандарына шабуыл жасамауды сұрағанын, ал Путиннің бұл ұсыныспен келіскенін айтқан еді. Ульяновтың пікірінше, Трамп пен Путин «нақты саясатпен» айналысып отыр, ал АЭХА-ның арнайы отырысының «практикалық маңызы жоқ».

Украина Энергетика министрлігі 20 қаңтарда Чернобыль атом электр станциясы аумағындағы барлық нысандар, соның ішінде жаңа саркофаг пен пайдаланылған ядролық отын қоймалары Украина біріккен энергожүйесіне қалыпты режимде қосылғанын хабарлады. Министрлік мәліметінше, халық пен қоршаған орта үшін тікелей қауіп жоқ, алайда жағдай күшейтілген бақылауда.

Сол күні таңертең АЭХА X әлеуметтік желісінде кең ауқымды ұрыс қимылдары салдарынан ЧАЭС сыртқы электрмен жабдықтаудан толық ажырағанын хабарлады. Агенттік шабуыл салдарынан станцияны басқа нысандармен байланыстыратын электр желілері зақымданғанын, сондай-ақ ядролық қауіпсіздік үшін аса маңызды бірқатар украиналық қосалқы станцияларға зиян келгенін атап өтті.

Еске салайық, 2025 жылғы 1 қазанда Ресейдің Чернобыль АЭС инфрақұрылымына жасаған соққысынан кейін станция шамамен үш сағатқа электр қуатынсыз қалған болатын. Ол кезде саркофаг пен пайдаланылған отын қоймасы да жарықсыз қалған. Кейін сол күні электрмен қамту қайта қалпына келтіріліп, радиация шекті деңгейден аспаған.