АҚШ пен Иран келіссөздері күн тәртібіне қатысты дау салдарынан тоқтады

Бұл туралы Axios екі америкалық шенеунікке сілтеме жасап хабарлады.

АҚШ тарапы 4 ақпанда ирандық әріптестеріне келіссөздердің орны мен форматын өзгертуге келіспейтінін мәлімдеген. Алдын ала жоспар бойынша тараптар 6 ақпанда Стамбұлда кездесуі тиіс еді.

3 ақпанда Тегеран келіссөздерді Оманға көшіруді және оларды тек екіжақты форматта өткізуді ұсынған. Иран тарапының айтуынша, бұл бастама талқылауды ядролық бағдарлама мәселелерімен ғана шектеуге мүмкіндік бермек болған.

Алайда АҚШ пен Иран бастапқыда 6 ақпанда Стамбұлда көпжақты кездесу өткізуге келіскен. Онда Таяу Шығыстағы өзге мемлекеттер бақылаушы ретінде қатысуы керек болатын. Axios жазуынша, АҚШ пен аймақ елдері үшін ядролық мәселелермен қатар зымыран бағдарламасы да аса маңызды болып қала береді.

«Біз ирандықтарға: “Не осы формат, не мүлде ештеңе” дедік. Олар: “Онда ештеңе” деп жауап берді», – деді жоғары лауазымды америкалық шенеунік.

Сонымен бірге АҚШ өкілі Вашингтон Иран бастапқы форматқа қайта оралса, кездесуді осы немесе келесі аптада өткізуге дайын екенін айтты.

«Біз нақты келісімге тез қол жеткізгіміз келеді. Әйтпесе, адамдар басқа нұсқаларды қарастыра бастайды», – деді ол. 

Axios дерегінше, 5 ақпанда Катарға Иран мәселесі бойынша консультациялар өткізу үшін Трамптың арнайы өкілі Стив Уиткофф пен президенттің күйеу баласы Джаред Кушнер келуі тиіс болған. Алайда олар ирандық тараппен жоспарланған кездесуге қатысудың орнына Майамиге оралмақ.

Бұған дейін Axios журналисі Барак Равид араб дереккөзіне сілтеме жасап, АҚШ Иранмен ядролық келіссөздерді Оманға көшіруге келіскенін жазған еді. Ол кезде араб және мұсылман елдерінің қатысуы әлі талқыланып жатқанын айтқан. Ал 2 ақпанда Иран Сыртқы істер министрлігі келіссөздер Түркияда, Иран СІМ басшысы Аббас Аракчи мен Уиткофф деңгейінде өтуі мүмкін екенін хабарлаған. 3 ақпанда (Мәскеу уақытымен 4 ақпанға қараған түні) Трамп АҚШ Иранмен «дәл қазір» келіссөз жүргізіп жатқанын мәлімдеген.

АҚШ пен Иран арасындағы келіссөздер 2025 жылғы 22 маусымға қараған түні АҚШ пен Израильдің Иранның ядролық нысандарына жасаған бірлескен соққыларынан кейін тоқтаған. Ол эскалацияға дейін тараптар ядролық бағдарлама бойынша бес раунд келіссөз өткізген болатын.

2026 жылғы қаңтардың соңында Трамп Иран жағалауларына Abraham Lincoln әуе тасымалдаушысы бастаған «ірі армада» жіберілетінін жариялады. The Wall Street Journal мәліметінше, Вашингтон Израильді, араб одақтастарын және өз әскерін қорғау үшін қосымша әуе шабуылына қарсы қорғаныс күштерін орналастырған.

АҚШ президенті Иранды ядролық қаруға жол бермейтін «әділ әрі тең құқықты» келісім жасауға шақырып, керісінше жағдайда 2025 жылғы жаздағыдан да анағұрлым қуатты соққы жасалуы мүмкін екенін ескертті. Бұған жауап ретінде Аббас Аракчи диалог тек тең жағдайда ғана мүмкін екенін айтып, Трампты қоқан-лоққыдан бас тартуға шақырды.