АҚШ тарихындағы ең атышулы тыңшылардың бірі Олдрич Эймс түрмеде көз жұмды

 Эймс Мэриленд штатындағы Камберленд қаласында орналасқан федералдық түзеу мекемесінде 5 қаңтар күні көз жұмған. Оның өлімінің нақты себебі ресми түрде жарияланған жоқ.

The Washington Post басылымы Эймсті АҚШ тарихындағы «ең қауіпті сатқындардың бірі» деп атады.

Олдрич Эймс мерзімінен бұрын босатылу құқығынсыз өмір бойына бас бостандығынан айырылған болатын. 1985-1994 жылдар аралығында ол әуелі Кеңес Одағының, кейін Ресейдің барлау қызметіне АҚШ пен одақтас елдердің арнайы қызметтерімен жұмыс істеген агенттердің аты-жөнін, сондай-ақ жүздеген барлау операциялары туралы құпия мәліметтерді беріп отырған. Тыңшылық қызметке өзінің жұбайын да тартқаны белгілі.

Тергеумен жасалған келісім аясында Эймс «ЦРУ-дың және КСРО аумағындағы америкалық әрі шетелдік барлау құрылымдарының дерлік барлық агенттерін әшкерелегенін» мойындаған.

АҚШ Қорғаныс министрлігінің дерегіне сәйкес, Эймс Мәскеуге кемінде он агент туралы ақпарат берген. Олардың кемінде тоғызы Кеңес Одағында ату жазасына кесілген болуы мүмкін. Алайда америкалық билік бұл мәліметтер барлау деректері мен босқындардың куәліктеріне сүйеніп жасалғанын, Ресей тарапы бұл адамдардың тағдырын ресми түрде растаған жоқ екенін бірнеше рет атап өткен.

Эймс қамауға алынғаннан кейін The Washington Post-қа берген сұхбатында өз әрекеттерінің адамдардың өліміне алып келгенін мойындағанымен, сотта жауапкершілікті барынша азайтуға тырысып, барлау қақтығыстарын ұлттық қауіпсіздік үшін екінші кезектегі мәселе ретінде бағалаған.

Сот материалдарына сәйкес, Эймс тыңшылықты жеке пайда үшін жасаған. Мәскеумен ынтымақтастығы үшін ол 1 миллион доллардан астам қолма-қол ақша, қосымша сыйақылар, сондай-ақ Ресейде жылжымайтын мүлік беріледі деген уәде алған.

1994 жылғы ақпанда Олдрич Эймстің ұсталуына АҚШ Федералдық тергеу бюросы мен ЦРУ бірнеше жыл бойы жүргізген ауқымды тергеу себеп болды. Тергеу Кеңес Одағы мен Шығыс Еуропада АҚШ барлау көздерінің бірінен соң бірі жоғала бастағанынан кейін басталған еді. Сол жылы Эймс кінәсін толық мойындап, тергеумен ынтымақтастық жасағаны үшін сот оның жұбайына қатысты жазаны жеңілдетті.

Эймстің АҚШ барлау жүйесіне келтірген зияны орасан болғанына қарамастан, Ресей тарапы оны босату немесе тұтқындар алмасу тізіміне енгізу жөнінде ешқашан ресми қадам жасаған жоқ.