Ашық теңіздерге қатысты халықаралық келісім бүгін күшіне енді

Ашық теңіздер – мемлекеттердің шекарасынан тыс орналасқан аймақтар, Жер бетінің жартысына жуық бөлігін қамтиды. Бұған дейін бұл аумақтарды қорғауға арналған нақты құқықтық механизм болмаған. Келісім енді теңіз биоалуантүрлілігін сақтау, қорғалатын аймақтар желісін құру және теңіз ресурстарынан түскен пайданы әділ бөлуге бағытталған міндеттемелерді бекітеді.

Ғалымдардың айтуынша, ашық теңіздер климатты реттеу, көміртек пен судың табиғи айналымын қолдау сияқты маңызды қызмет атқарады. Сондай-ақ бұл аймақтар Жердегі ең ірі биоалуантүрлілік қорларының бірі болып саналады. Алайда адам әрекеті теңіздерге қатер төндіріп отыр: түбін тырнап аулау, заңсыз балық аулау, пластик пен химиялық заттармен ластау, теңіз түбін игеру және климат өзгерісінің әсері – барлығы мұхит экожүйесіне қауіп төндіруде.

Жаңа келісімнің аясында мемлекеттер ашық теңізде қорғалатын аймақтар құра алады. Егер бір ел бұл ұсынысты блоктаса, дауыс беру арқылы шешім қабылдауға болады. Сонымен қатар дамушы елдерге теңіз технологияларын қолдану, мониторинг жүргізу және қорғалатын аймақтарды басқаруға қолдау көрсетіледі.

Келісімнің заңды күшіне енгеннен кейін кез келген әрекет, ол теңіз түбіне немесе су бағанасына әсер етуі мүмкін болса, міндетті түрде экологиялық бағалаудан өтуі тиіс. Сонымен қатар үкіметтер бұл туралы ашық хабарламалар жасауға міндетті.

Сарапшылар келісімді ашық теңіздерді қорғауда маңызды қадам деп бағалайды, бірақ адам әрекеті мен климаттық өзгерістердің ықпалын толықтай тоқтата алмайтынын ескертеді. Дегенмен ол ғаламдық мұхиттарды бақылау және халықаралық ынтымақтастықты нығайтуға құқықтық негіз ретінде қызмет етеді.