Ирандағы наразылықтар: елдің әлеуметтік-экономикалық дағдарысы жаңа деңгейге көтерілді
Иранда 2025-2026 жылдар аралығындағы жаппай наразылық басталғалы ең ауыр кезеңі орнады. Бұл толқулар елдегі экономикалық күйреу, ұлттық валютаның құнсыздануы мен әлеуметтік шығындардың өсуіне байланысты өршіп отыр және саяси наразылыққа да айналды.
Наразылықтар елдің 27 провинциясына тарады
Иранда өткен тоғыз күндегі жаппай наразылықтар елдің 27 провинциясы мен 88 қаласын қамтыды, соның ішінде Тегеран, Мешхед, Исфахан сияқты ірі қалалар бар. Бастапқы талаптар экономикалық сипатта болса да, кейіннен биліктен кету және саяси реформаларды талап етуге көшті.
Кемінде 35 адам қаза тапты
Құқық қорғаушылар мен жергілікті белсенділердің мәліметі бойынша, ел бойынша кемінде 35 адам көз жұмды, оның арасында демонстранттар мен төрт бала бар. Оған қоса, 1 200-ден астам адам ұсталды.
Иран риалы долларға шаққанда рекордтық төмен деңгейге (1,46–1,47 миллион риал) құлаған. Инфляция 40 %-дан асты, өмір сүру құны күрт көтерілді. Бұл елдегі халықтың күнделікті тұрмысын айтарлықтай ауырлатты және наразылықтың басты себебі ретінде көрсетілуде.
Наразылыққа шыққандар мен қауіпсіздік күштері арасында әртүрлі өңірлерде қақтығыстар орын алуда. Кейбір жерлерде қауіпсіздік күштері тікелей оқ және көзден жас ағызатын газ қолданғаны туралы хабарлар бар.
Бейбіт наразылық білдіргендердің кейбірі жарақат алып, ауруханаларға түскені хабарланды. Кей жерлерде қауіпсіздік қызметтері аурухана бөлімдеріне басып кіріп, кей тұтқындарды әкеткені туралы да деректер бар, бұл халықаралық қауымдастық тарапынан адам құқығын бұзу ретінде сынға ұшыраған.
Ресми тақырыптарда Ирандағы жағдай «бастағыдай тұрақты» деген бейнеленгенімен, сырттағы ақпарат көздеріне қарай, интернетке шектеулер енгізіліп, тәуелсіз репортерлердің наразылықтарды жария түрде көрсетуіне тиым салынғаны айтылып жатыр.
АҚШ пен басқа елдердің кейбірі Иран билігін бейбіт демонстранттарға қатаң күш қолданбауға шақырып, адам құқықтары мен бейбіт жиналу еркіндігін құрметтеуді талап етті. Бұл Иранның сыртқы саясаттағы шиеленістерін одан әрі күшейтті.