Иранның соңғы шахының ұлы Реза Пехлеви уақытша үкімет құрылғанын мәлімдеді

 Бұл туралы ол өзінің YouTube арнасында мәлімдеді, деп жазды "Азаттық Радиосы".

Пехлеви аятоллалар режимінің Біріккен Араб Әмірліктеріне, Бахрейнге, Катарға, Кувейтке, Оманға, Иорданияға, Иракқа және Сауд Арабиясына зымыран ұшырғанын айыптады. Оның айтуынша, «Ислам Республикасының табиғаты дәл осындай, сондықтан бұл режим аяқталуы тиіс».

 «Бес онжылдыққа жуық уақыт бойы бұл террористік режим бүкіл өңірге хаос пен қантөгіс әкелді. Ол Асадты қолдап, Сирияны зиратқа айналдырды. Ливанда мемлекет ішіндегі мемлекетке айналған “Хезболланы” құрды. Араб түбегін тұрақсыздандыру үшін хуситтерді қаруландырды. Ирактағы қарулы топтарды күшейтіп, елдің егемендігіне нұқсан келтірді. Сауд Арабиясы мен Біріккен Араб Әмірліктерінің экономикалық орталықтарына шабуыл жасады. Мұның ешқайсысы иран халқының қалауы болған емес — бұл біздің елімізді басып алған режимнің ғана қалауы», — деді Пехлеви.

Оның айтуынша, қазір жағдай өзгерген: Асад Сириядан қашып кетті, «Хезболла» талқандалды, Иранның әскери ядролық бағдарламасы кейін шегінді, экономикасы құлдырап барады. Сондықтан «бұл режимнің тіректері құлап жатыр.

 «Иран халқы осы сәт үшін қанымен төледі. Режим екі күннің ішінде ондаған мың отандасымды қырып салды. Бірақ бұл халықты сындырған жоқ. Керісінше, режимнің өзі күйреп жатыр. Бүгін тарих бізге болашақ мүмкіндігімізді еске салады. Революцияға дейін Иран араб көшбасшыларымен тығыз жұмыс істеді: король Фейсалдан бастап шейх Заидқа дейін, король Хусейннен президент Садатқа дейін. Оманда әкем сұлтан Кабустың елін көтерілісшілерден қорғауына көмектесті. Сол кезде біз шынайы серіктес едік. Тағы да солай боламыз. Иран халқы режим құлағаннан кейін өтпелі кезеңді басқаруды маған тапсырды. Мен бұл жауапкершілікті қабылдадым», — деді Пехлеви.

Оның айтуынша, өзінің міндеті — елдегі өтпелі кезеңді реттеу, жағдайды тұрақтандыру және иран халқына еркін сайлау арқылы өз болашағын анықтауға мүмкіндік беру.

 «Иран халқы бұл таңдауды өте үлкен құрбандықпен жасады. Енді араб әлеміндегі достарымыздан біздің өтпелі үкіметімізді мойындауға және онымен жұмыс істеуге дайындалу үшін бізге қосылуды сұраймын. Біз елімізді экспансия үшін емес, иран халқына қызмет ету үшін қайта құрамыз. Дипломатиялық қатынастарды идеология экспорттауға емес, өзара құрмет пен ортақ мүдделерге негіздейміз. Аймақтық және жаһандық экономикаға қайта кірігіп, барлық ел азаматтарының әл-ауқатын арттырамыз», — делінген мәлімдемеде.

Ирандағы жағдай

2025 жылғы 28 желтоқсанда Иранда соңғы жылдардағы ең ірі наразылықтар басталды. Алғашында наразылық білдірушілер экономикалық дағдарысқа байланысты талаптар қойды: ұлттық валюта – риалдың құнсыздануы мен инфляцияның күрт өсуі.

Кейін митингілерде билікке қарсы ұрандар айтылып, 1979 жылғы Ислам революциясында құлатылған монархияны қайта қалпына келтіруге шақырулар пайда болды.

BBC News куәгерлерге сілтеме жасап хабарлағандай, Иранда интернет өшірілгеннен кейін қауіпсіздік күштері мен Ислам революциясы сақшылары корпусы (ИРСК) ел бойынша наразылық білдірушілерге оқ атты.

АҚШ-тағы Human Rights Activists News Agency (HRANA) мәліметінше, 7 мыңнан астам адам қаза тапқан, ал 53 500 адам қамауға алынған.

АҚШ пен Израиль операциясы

Осы жағдай аясында Axios басылымы аты аталмаған америкалық шенеунікке сілтеме жасап, АҚШ президентінің арнайы өкілі Стив Уиткофф Реза Пехлевимен құпия кездесу өткізгенін жазды. Пехлеви өзін режим өзгерген жағдайда «өтпелі кезеңнің жетекшісі» ретінде ұсынуда.

Ақпан айының ортасында Дональд Трамп Иранда режимнің ауысуы «ел үшін ең жақсы нәтиже болар еді» деп мәлімдеген.

28 ақпанда АҚШ пен Израиль Иран аумағында әскери операция бастады. Оның барысында Иранның жоғарғы көшбасшысы аятолла Әли Хаменеи қаза тапты. Оның міндетін уақытша дінтанушы Алиреза Арафи атқара бастады.

Кейін Трамп Axios басылымына Иранның келесі көшбасшысын таңдауға жеке өзі қатысқысы келетінін айтты. Ол аятолла Әли Хаменеидің ең ықтимал мұрагері оның ұлы Моджтаба Хаменеи екенін мойындағанымен, мұндай нұсқаны қабылдамайтынын жеткізді.

 «Мен бұл тағайындауға қатысуым керек. Венесуэлада Делси Родригес мәселесінде де солай болған», — деді Трамп.

6 наурызда ол Ираннан ешқандай шартсыз капитуляция талап етті.