Қазақстанда кейінгі жылдары индустриялық-инновациялық даму қалай жүзеге асып жатыр

Мемлекет экономиканы әртараптандыру, өндірістік процестерді жаңғырту және жоғары технологиялық салаларға инвестиция тарту стратегияларын белсенді түрде жүзеге асырып жатыр. 2025 жылы жалпы құны 1,5 триллион теңгені құрайтын 190 индустриялық жобаны іске қосу жоспарлануда, бұл 20 мыңнан астам жаңа жұмыс орнын құруға мүмкіндік береді. Шикізат секторына тәуелділікті азайтуға көмектесетін өңдеуші өнеркәсіпті дамытуға ерекше көңіл бөлініп жатыр.

 Ғылым мен технологияға инвестициялар мемлекеттік саясаттың негізгі бағытына айналды. 2023 жылы Қазақстан ғалымдардың жалақысын және ғылыми жобаларды қаржыландыруды арттыра отырып, үш жыл ішінде ғылымды дамытуға 625 миллиард теңге бөлу туралы шешім қабылдады. Цифрландыру және экономикаға заманауи технологияларды енгізу мәселелерімен айналысатын Жасанды интеллект және инновациялық даму комитетінің құрылуы маңызды қадам болды.

 Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев инновациялық даму мен индустрияландырудың маңыздылығын бірнеше рет атап өтті. Ұлттық Құрылтайда сөйлеген сөзінде ол білім мен ғылымға құйылған инвестиция 5 еседен астам, денсаулық сақтау мен әлеуметтік салаға 3,5 есе, көлік саласына 3 есеге жуық өскенін атап өтті. Жаңа жылдық жолдауында ол елімізде жаңа экономикалық бағытты жүзеге асыруда шешуші қадамдар жасалып, реформалар алғашқы нәтижелерін бере бастағанын ерекше атап өтті.

Тоқаев өзінің соңғы сөздерінің бірінде: "Инновациялар мен индустрияны дамыту жай ғана экономикалық қажеттілік емес, егемен болашағымыздың кепілі. Біз технологиялық серпіліс үшін жағдай жасау, өңдеу өнеркәсібіне инвестиция тарту және цифрлық шешімдерді белсенді түрде енгізуіміз керек. Қазақстан Орталық Азиядағы озық әзірлемелер мен IT-индустрия орталығына айналуы керек", - деп атап өтті.

Сондай-ақ президент өнеркәсіп пен инновацияда шағын және орта бизнесті қолдаудың маңыздылығына тоқталып, мемлекеттік органдарды стартап экожүйесін дамытуға және венчурлық қаржыландыруға белсенді жәрдемдесуге шақырды.

Енді еліміздегі индустрия және инновацияның дамуына жеке-жеке ьоқталып өтейік:

Металлургия және мұнай химиясы

Металлургия Қазақстан экономикасының негізгі салаларының бірі болып қала береді. Елімізде алюминий, мыс және ферроқорытпа өнеркәсібі белсенді дамып келеді. «Қазақмыс», «АрселорМиттал Теміртау» сияқты ірі компаниялар жаңа технологияларды енгізіп, тиімділікті арттырып, өндіріс орындарын жаңғыртуды жалғастырып жатыр.

Мұнай-химия кешені де өзгерістерге ұшырауда. Соңғы жылдары мұнай мен газды терең өңдеу жобалары қолға алынды. Мәселен, Атырау мұнай өңдеу зауытын жаңғырту халықаралық стандарттарға сай келетін жоғары сапалы бензин мен дизель отынының өндірісін арттыруға мүмкіндік берді.

Машина жасау және автомобиль өнеркәсібі

Қазақстанда машина жасау шетел инвестицияларын тарту және өндірісті оқшаулау есебінен белсенді дамып келеді. Елімізде Hyundai, KIA және Chevrolet компанияларымен бірлескен кәсіпорындар жұмыс істейді. Қостанай мен Өскеменде жеңіл және жүк көліктерін шығару Қазақстанға ішкі нарықты қамтамасыз етіп қана қоймай, өнімді көршілес елдерге де экспорттауға мүмкіндік береді. Жақында ғана Алматыда авто орындық шығаратын зауыт іске қосылды. Бұл зауыт енді жылына 100 мың орындық өндіретін болады. Бұл да сырттан келетін тауарға ьәуелділікті азайтып, елімізде білікті мамандар даярлайтын орынның кеңеюіне өз септігін тигізетін болады. 

Инновация және цифрландыру

Қазақстан Үкіметі инновациялық технологияларды дамытуға және экономиканы цифрлық трансформациялауға ерекше көңіл бөлуде. «Цифрлық Қазақстан» бағдарламасы аясында жасанды интеллект енгізу, өндірісті автоматтандыру және ІТ-инфрақұрылымын дамыту жобалары жүзеге асырылуда.

Соңғы жылдары Қазақстан Орталық Азиядағы цифрлық инновациялардың хабына айналды. Елде стартап-экожүйелер, технопарктер мен инкубаторлар белсенді дамып келеді. Былтыр Қазақстанда Жасанды интеллект және инновациялық даму комитеті құрылды.

Елдегі IT-хабтардың бірі – Astana Hub, онда көптеген стартаптар жасанды интеллектке негізделген шешімдерді әзірлеуде. Жаңа комитеттің құрылуы осы саладағы жұмыс қарқынын арттырып, Қазақстанның цифрлық экономикасын дамытуға серпін береді

Сонымен қатар, Қазақстанда электронды үкімет белсенді дамып келеді. eGov платформасын енгізу азаматтар мен бизнес үшін мемлекеттік қызметтерді алу үдерісін айтарлықтай жеңілдетіп, бюрократиялық процестерді қысқартып, мемлекеттік басқарудың ашықтығын арттырды.

Жаңартылатын энергия және жасыл экономика

Қазақстан «жасыл» энергетиканы дамыту бағытын белгіледі. Еліміздің тұрақты даму стратегиясы аясында күн және жел электр станциялары салынуда. Бурное СЭС және Астана жел электр станциясы сияқты ірі жобалар көміртегі ізін азайтуға және экологиялық таза энергия көздеріне көшуге көмектеседі.

 Қазақстан алдағы жылдары инновациялық технологияларға ерекше назар аудара отырып, өнеркәсіптік секторды белсенді дамытуды жалғастырады. Жасанды интеллект, өндірісті автоматтандыру және цифрлық шешімдерді енгізу еліміздің халықаралық нарықтағы бәсекеге қабілеттілігін арттыруға мүмкіндік береді. Мемлекет экономиканың негізгі салаларында стартаптарды, ғылыми зерттеулерді және жаңа технологияларды енгізуді қолдауды жалғастырады. Тұтастай алғанда, Қазақстанның стратегиясы әлемдік нарықтың сын-қатерлеріне бейімделуге қабілетті заманауи, жоғары технологиялық экономиканы құруға бағытталған.