Қазақстанға оралған қандастар саны артты: жыл басынан бері 3 мыңнан астам адам келді

Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі мәліметінше, елге келген қандастардың басым бөлігі Қытайдан (47,8%) және Өзбекстаннан (43,6%) қоныс аударған. Сонымен қатар, 2,7 пайызы Түрікменстаннан, 2 пайызы Ресейден, 2,2 пайызы Моңғолиядан және 1,7 пайызы басқа мемлекеттерден келген.

Қоныс аударушылардың құрылымында еңбекке қабілетті азаматтардың үлесі жоғары – 58,1%. Ал кәмелетке толмағандар 33,1 пайызды, зейнеткерлер 8,8 пайызды құрайды. Бұл деректер көші-қон үдерісінің тек еңбек нарығына ғана емес, әлеуметтік салаға да әсер ететінін көрсетеді.

Сондай-ақ министрлік деректеріне сәйкес, еңбек жасындағы қандастардың 13,1 пайызы жоғары білімді, 27,1 пайызы орта арнаулы білімге ие. Ал 51,9 пайызы жалпы орта біліммен шектелсе, 7,9 пайызының білімі жоқ. Осыған байланысты оларды оқыту және еңбек нарығына бейімдеу мәселесі өзекті болып отыр.

Мемлекет қандастарды еңбек күші тапшы өңірлерге бағыттау арқылы аймақтардың теңгерімді дамуын қамтамасыз етуді көздейді. Бұл қатарда Ақмола, Абай, Қостанай, Павлодар, Атырау, Батыс Қазақстан, Шығыс Қазақстан және Солтүстік Қазақстан облыстары бар.

Министрлік мәліметінше, 2026 жылға арналған қоныстандыру квотасы 2 281 адамды құрайды. Жыл басынан бері осы өңірлерге 569 қандас қоныстандырылған.

Қоныс аударушыларға мемлекет тарапынан кешенді қолдау шаралары ұсынылады. Атап айтқанда, әр отбасы мүшесіне көшуге байланысты 70 айлық есептік көрсеткіш көлемінде біржолғы төлем беріледі. Сонымен қатар, тұрғын үй жалдау және коммуналдық қызметтер шығындарын өтеу үшін бір жыл бойы ай сайын 15–30 АЕК көлемінде қаржылай көмек көрсетіледі.

Бұдан бөлек, министрлік дерегіне сәйкес, биыл 139 қандасқа түрлі қолдау шаралары көрсетіліп, олардың 108-і тұрақты жұмысқа орналасқан.

Ерікті қоныс аударуды ынталандыру мақсатында жаңа тетіктер де енгізілуде. Соның бірі – тұрғын үй сатып алуға арналған экономикалық ұтқырлық сертификаты. Оның мөлшері бір отбасыға 1 625 АЕК-ке дейін, яғни шамамен 7 миллион теңгені құрайды.

Жалпы алғанда, тәуелсіздік алғаннан бері Қазақстанға 1 миллион 168 мыңнан астам этникалық қазақ оралған.

Қандастардың елге келуі – тек демографиялық өсім ғана емес, сонымен қатар ұлттық бірегейлікті нығайтуға және еңбек ресурстарын тиімді пайдалануға бағытталған маңызды үдеріс.