Нұрбол Назарбаев әкесінің қарызына байланысты өзін банкрот деп жариялай алмады

Алайда сотқа жасаған екі өтініші де қабылданбай, нәтижесіз аяқталған.

Нұрбол Назарбаев өзін банкрот деп тану туралы өтінішті алғаш рет 2025 жылдың күзінде берген. Қыркүйекте сот оның өтініші бойынша іс қозғағанымен, кейіннен істі қараусыз қалдырған.

Осыдан кейін Назарбаев соттың бұл шешімін жоюды талап етіп қайта жүгінген. Бірақ екінші рет те сот өтінішті қанағаттандырмаған. Қазір ол тағы бір мәрте банкрот деп тану туралы өтініш беріп отыр.

Нұрбол Назарбаев кім?

Нұрбол Назарбаев – Нұрсұлтан Назарбаевтың туған інісі Болат Назарбаевтың ұлы.
2017 жылға дейін ол құқық қорғау органдарында жұмыс істеп, Алматы облысы ІІД басшысының орынбасары қызметін атқарған. Кейін бизнеске ауысып, елдегі бай кәсіпкерлердің қатарына кірген.

Қазақстанның ең бай бизнесмендері тізімінде ол:

• 2024 жылы – 49-орын;
• 2025 жылдың мамырында — 57-орыннан көрінген.

Сол кезде оның байлығы шамамен 179 миллион доллар деп бағаланған.

Әкесінен қалған қарыз

Сот Нұрбол Назарбаевтың банкроттық туралы ісін қараудан бас тартуына әкесі Болат Назарбаевтан қалған қарыздар себеп болған.

Болат Назарбаевтың өмірінде мүлік, компаниялардағы үлес және рейдерлікке қатысты көптеген сот істері болған. Ол 2023 жылы қайтыс болған, алайда кейбір сот шешімдері бойынша қарыздарын төлеп үлгермеген.

Қазақстан заңнамасына сәйкес, мұндай жағдайда қарыз мұрагерлерге өтеді. Осылайша, 2025 жылдың қазанында сот істерінің бірінде жауапкер ретінде Болат Назарбаевтың орнына оның ұлы Нұрбол Назарбаев көрсетілген. Бұл іс бойынша қарыз сомасы 19 миллион теңге болған.

Банкроттық рәсімін бастау үшін адам барлық кредиторларын хабардар етуі тиіс. Алайда Нұрбол Назарбаев бұл қарыз туралы тиісті компанияға хабарламаған. Сол себепті сот оның банкроттық туралы өтінішін қабылдамаған.

Спирт зауытына қатысты даулы іс

Бұл қарыздың тарихы Ақтөбедегі спирт зауытымен байланысты. 2000-жылдары Болат Назарбаев пен оның серіктесі спирт өндіретін кәсіпорын ашқан.

2013 жылы Болат Назарбаев зауытқа 1,5 миллиард теңге көлемінде пайызсыз қарыз берген. Құжат бойынша бұл қаражат 10 жыл ішінде қайтарылуы тиіс болған.

2020 жылға қарай зауыт Назарбаевқа 1,2 миллиард теңге қарыз болып қалғаны көрсетілген. Қарызды өтеу үшін компания мүлкін аукцион арқылы сатуға тырысқан, бірақ сауда өтпеген. Соның нәтижесінде Болат Назарбаев зауыттың 751 миллион теңгелік мүлкін өзіне алған.

Жалпы алғанда, оған 1,2 миллиард теңгеден астам мүлік берілген. Кейін 2021 жылы кәсіпорын банкрот болған.

2022 жылы банкроттық басқарушы бұл мәмілелерді сотта даулаған. Нәтижесінде сот 1,5 миллиард теңгелік қарыз келісімін жалған деп танып, Болат Назарбаевты кәсіпорынға 448 миллион теңге көлеміндегі мүлікті қайтаруға міндеттеген.

Алты көлікке қатысты дау

2023 жылы тағы бір сот процесінде банкроттық басқарушы зауытқа берілген алты көлікті қайтаруды талап еткен. Алайда олар сатылып кеткендіктен, Болат Назарбаевтан 19 миллион теңге өндіріп алу туралы шешім шыққан.

Бірақ бұл қаражат төленбей қалған. Сол жылы Болат Назарбаев қайтыс болып, қарыз мұрагерлерге, соның ішінде Нұрбол Назарбаевқа өткен.

Нұрбол Назарбаевтың жалпы қарызы

Нұрбол Назарбаевтың кемінде 63,7 миллиард теңге қарызы бар.

Оның ішінде:

• 61,85 миллиард теңге – мемлекетке қайтарылатын қаражат (негізінен заңсыз алынған активтерді қайтару қорына);
• 1,86 миллиард теңге – мемлекеттік баж салығы.

Қазақстан заңнамасына сәйкес, бюджетке төленуі тиіс міндетті төлемдер банкроттық арқылы есептен шығарылмайды.

Сонымен қатар «Алтын Орда» базарының бұрынғы иесі Айдарбек Хұсайынов Нұрбол Назарбаевты сотқа беріп, оның «негізсіз баюы» туралы талап қойған.

Бұл іс бойынша сот Назарбаевтың мүлкі мен банк шоттарын 15 миллиард теңге көлемінде уақытша бұғаттаған.