Трамп: Иран уран байытпайды

Оның айтуынша, Иранда «өте нәтижелі режим ауысуы» болған.

Трамптың сөзінше, Иран уранды байытпайды, ал АҚШ Иранмен бірге қолда бар уранның қауіпсіз сақталуын қамтамасыз етеді (ол оны АҚШ бомбалауларынан кейін «радиоактивті шаң» деп атады). Сонымен қатар, президенттің айтуынша, Иранға қатысты баж салығы мен санкцияларды алып тастау мәселесі де талқылануда. «АҚШ ұсынған 15 тармақтың көпшілігі келісілді», – деп жазды Трамп Truth Social әлеуметтік желісінде.

Сонымен бірге, ол басқа бір жазбасында Иранға қару жеткізетін елдерге 50% көлемінде баж салығы енгізілетінін айтты. Қай елдер туралы айтып отырғанын нақтыламады. Бұған дейін БАҚ, соның ішінде Ресей Иранға дрондар жеткізетінін жазған.

Трамп өз жазбаларында Ормуз бұғазы мәселесіне тоқталған жоқ. Бұған дейін ол Ираннан бұғазды ашуды талап етіп, әйтпесе елдің негізгі инфрақұрылымын бомбалаумен қорқытқан еді. ABC News тілшісінің мәліметінше, жеке әңгіме барысында Трамп АҚШ пен Иран бірлесіп, үшінші елдердің кемелерінен бұғаз арқылы өту үшін ақы алатын ортақ кәсіпорын құру идеясын қолдаған. Алайда президент бұл туралы ресми мәлімдеме жасамаған. Бұған дейін ол Ираннан бұғазды ешқандай шартсыз ашуды талап еткен. Ал Иран бітім кезеңінде бұған дайын екенін айтқанымен, стратегиялық маңызы бар бұғазды бақылауда ұстап, кемелерден төлем алғысы келетінін меңзеді.

Қақтығысқа қатысушы екі тарап та бітім жарияланғаннан кейін өздерін жеңімпаз ретінде көрсетті. Иранда Трамп өз қауіп-қатерлерін орындамағанын және Иран ұсынған 10 тармақтан тұратын бейбіт жоспарға келісім бергенін айтады. Бұл жоспар санкцияларды алып тастауды және Ормуз бұғазын Иранның бақылауында қалдыруды қамтиды. Ал АҚШ әкімшілігі барлық әскери мақсаттарға жеткенін мәлімдеді. АҚШ қорғаныс министрі Пит Хегсет 28 ақпанда басталған операция барысында Иранның әскери-теңіз күштері мен әуе қорғаныс жүйесі «тиімді күш ретінде жойылды» деп мәлімдеді.

Хегсеттің айтуынша, АҚШ Иран экономикасын бірнеше минутта күйретуге қауқарлы болған, бірақ Трамп «мейірімділік танытып», келісімге барған. Сондай-ақ ол Иран байытылған уранды өз еркімен АҚШ-қа береді немесе АҚШ оны күшпен алады деді. Алайда Тегеран бұл талаптарға келіскенін растаған жоқ.

АҚШ вице-президенті Джей Ди Вэнс 14 күндік бітімді «әлсіз» деп атады. 8 сәуір күні Будапештте сөйлеген сөзінде Вэнс Трамптың келіссөздер арқылы толыққанды бейбіт келісімге жетуді асыға күтіп отырғанын айтты. Мәліметтерге қарағанда, келіссөздер 10 сәуірде Пәкістанда өтуі мүмкін, ал америкалық делегацияны Вэнс басқаруы ықтимал.

Пәкістан бітімге келуде негізгі делдал рөлін атқарды. Елдің премьер-министрі Шехбаз Шариф келіссөздердің Исламабадта өтетінін растады. Ол сондай-ақ Қытай, Сауд Арабиясы, Түркия, Египет және Катар елдеріне арағайындық әрекеттері үшін алғыс білдірді.