Уахит Шәлекенов: Шыңғысхан ешбір жерді өртеген жоқ (Видео)

27.11.2019, 20:07

9

«Алдыңғылардың әңгімесі» жобасының кезекті қонағы — академик Уахит ШӘЛЕКЕНОВ. Өмір жолын, ғылым жолын сөз еткен тарихшы бүгінгі Білім және ғылым министрлігінің жұмысына көңілі толмайтынын айтады. Ғалымның сөзінше Шыңғысхан құрған мемлекет — Түркі империясы. Қағанның өзі — түркі. 

«1228-1241 жылдары империяныШыңғысханның үшінші ұлы Үгедей басқарды. Бұл кезеңде империя шекарасы барыншакеңейді. Солтүстік Қытай, Батыс-Шығыс Түркістан, Солтүстік Кавказ, ҚараТеңіздің солтүстік қалалары кірді. Империяның батыс, солтүстік көршілері, яғнитүркі тектес этностардың құрамына кірмейтін Иран, Ауғанстан сияқты елдер тәуелдіболды. Түркі империясының ішкі және сыртқы саясаты 1206 жылы Ұлы құрылтайдақабылданған «Ұлы жасақ» заңына сүйеніп жүргізілді. Бұл заңда этностардыңбет-бетіне ыдырап кетуіне, олардың ру-тайпалық үздіксіз күрестеріне тыйым салынды.Нәтижесінде түркілер бірігіп, жаңа құрылған мемлекетті қуатты империяғаайналдырды. Орталық Азияда ұзаққа созылған бейбітшілік орнап, бұрын өз бетіншежүгенсіз кеткен ру-тайпалар бірлесіп, халық болды. Осы күні кішілі-үлкенді түркі,моңғол ұлттарына кіретін этностардың барлығы Шыңғысханның шапанынан шыққан.«Ұлы жасақ» сияқты заң болмаса, мұндай алып империя құру қиын болар еді.Шыңғысхан соны түсінді. Оны қағанның ұрпақтары да берік ұстанды. АлтынОрданың халқы этникалық жағынан біркелкі түркі тектес халықтардан құрылды.Басқа халықтар түркілерге бағынышты болып, салық төлеп тұрды. АлтынОрданың билеушілері Бытайхан, Мөңке-Темір, Тұда-Мөңке, Төле-Бұқа, Тоқты, Өзбек,Жәнібек хандар тұсында Алтын Орда күшейіп, кемеліне келіп, алып елге айналды», — дейді Уахит Шәлекенов. 

Сұхбатты толық тыңдау үшін «Жас Алаш» газетінің Ютуб арнасынаөтіңіз.

Тегтер:

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

25.12.2019, 23:45
Халық демократияға дайын
24.12.2019, 15:09
Есмұхан ОБАЕВ: Боранбаев - спонсор, Әшімбаев - көрермен, Әбдіхалықов - менеджер
09.12.2019, 17:38
Қазақ о бастан отбасылық басқаруға тәуелді болған
19.11.2019, 21:45
Бекен Исабаев. Қариялардың қойнында өстім
05.11.2019, 22:40
Мәмбет Қойгелді. Өз жерімізге өзіміз иеміз бе? (Видео)
23.05.2018, 22:36
"Асекеңе күйеуге шыққаным қандай жақсы болған" (видео)

Аңдатпа


  • Мақаншыда «қинау» фактісі бойынша ауыл тұрғыны полиция қолынан қаза тапты (видео)
    19.10.2020, 15:16
  • Ашық хат
    15.10.2020, 10:44
  • Билік жұртта қалған елу отбасыны көшіре алмай отыр
    15.10.2020, 10:38
  • Біржақты қарамайық...
    15.10.2020, 10:30
  • Жетім бала елге аманат
    13.10.2020, 10:33