Жазылу
Экономикалық дағдарыс пен саяси наразы халық: Ирандағы жағдай
Иранда билікке қарсы жаппай наразылық акциялары бірнеше апта бойы жалғасып келеді. Ірі қалаларда өткен экономикалық және саяси наразылықтар қазір елдегі басқару жүйесіне өзгеріс енгізуді талап ететін жаппай қозғалысқа айналды, деп хабарлайды шетелдік басылымдар.
Наразылықтар 2025 жылдың соңында елдегі экономикалық дағдарыс, риал валютасының құлдырауы және инфляцияның күрт өсуі себептерімен басталды. Қысқа уақыт ішінде бұл акциялар саяси сипатқа ие болып, биліктен кетуді талап ететін акцияларға ұласты.
Иран билігі наразылыққа қатысушыларды қатал жазалау туралы ескертіп, кейбір демонстранттарды «Құдай жауы» деп атады. Бұл айыптау ел заңына сәйкес өлім жазасына әкелуі мүмкін. Қақтығыстар салдарынан көптеген адамдар қаза тауып, ондаған мың азамат ұсталған. Алайда интернеттің өшірілуі және ақпараттың шектеулі таралуы нақты деректерді алу қиынға соғып отыр.
Билік елде интернетті ірі көлемде өшіріп, сыртқы әлеммен байланысқа кедергі жасады. Белсенділер Starlink сияқты жүйелер арқылы байланыс орнатуға тырысса да, үкімет бұл әрекеттерге қарсы тұр. Интернет шектеулері наразылықтарды бақылауға және ақпаратты сыртқа таратуға кедергі жасау мақсатында жасалған.
АҚШ және басқа батыс елдері наразылық көрсетіп жатқан халыққа қолдау білдіріп, билікті зорлықты тоқтатуға шақырды. АҚШ президенті Дональд Трамп Ирандағы наразылықтарды «бостандыққа ұмтылу» деп сипаттап, АҚШ көмектесуге дайын екенін мәлімдеді. Құқық қорғаушылар интернет шектеулерін және билік күштерінің әрекеттерін адам құқықтарын бұзу деп атап, халықаралық назар аударуды талап етуде.
Наразылықтар Иран бойынша таралып, университеттер мен қалаларда өтуде. Кейбір орындарда оқ атылғаны туралы ақпарат бар. Иранның Жоғарғы Көшбасшысы наразылық білдірушілерді шетелдік мүдделердің ықпалымен әрекет етіп жатыр деп айыптап, биліктің саяси құрылымынан бас тартуға ниет жоқ екенін мәлімдеді.
