Қарақалпақ белсендісі Қазақстаннан экстрадиция алдында елден шығып үлгерді

 Бұл туралы Адам құқықтары жөніндегі Қазақстан халықаралық бюросы жазды.  Осылайша Қазақстан аумағында қарақалпақ белсенділерін қудалауға байланысты бірнеше істің соңғысы аяқталды.

Жуманиязов 2024 жылдың наурыз айында Астана қаласында Өзбекстан құқық қорғау органдарының сұрауы бойынша ұсталған. Оған дейін Ташкент тарапы белсендіге елге өз еркімен қайту туралы ұсыныс жасаған.

Құқық қорғаушылардың пікірінше, Жуманиязов 2022 жылдың жазында Қарақалпақстанда болған наразылықтар туралы әлеуметтік желілерде жазған жазбалары үшін қудалауға түскен. Ол кезде Өзбекстан билігі аймақтың өзін-өзі анықтау құқығын алып тастауға бағытталған конституциялық өзгерістерге қарсы шыққан шерулерді қатаң түрде басып-жаншыған.

Расул Жуманиязов Қазақстаннан экстрадицияланбақ болған шамамен он шақты қарақалпақ белсендісінің бірі. Өзбекстан тарапы оларды «конституциялық құрылымға қол сұғу» айыбымен іздеген. Алайда белсенділердің барлығы Қазақстанда заңды негізде тұрған және наразылық акцияларына тікелей қатыспаған. Олар сол кезде Қазақстан аумағында өмір сүрген.

Босқын мәртебесі берілмегеніне қарамастан, белсенділердің көбі тергеу изоляторында шамамен бір жылға жуық отырған. Кейін олардың барлығы Қазақстаннан кетіп, қауіпсіз елдерге қоныс аударуға мүмкіндік алды.

Құқық қорғау ұйымдарының мәліметінше, Жуманиязовтың елден кетуіне халықаралық қысым мен дипломатиялық араласу шешуші рөл атқарған. Ол экстрадиция жөніндегі түпкілікті шешім қабылданбай тұрып, Қазақстаннан шығып үлгерген.

Еске сала кетейік, қарақалпақ белсенділерін қудалау 2022 жылы Қарақалпақстанда өткен жаппай наразылықтардан кейін басталған. Кейін Өзбекстан билігі даулы конституциялық өзгерістерден бас тартқанына қарамастан, шеруге қатысқандар мен оны сынаған азаматтарға қатысты қылмыстық істер қозғала берген. Олардың бір бөлігі елден тыс жерде, соның ішінде Қазақстанда ұсталған.