Конституциялық реформадан саяси тәжірибеге: Әли Нуреддин Құрылтай сайлауы туралы
23 тамызда өтетін Құрылтай депутаттарының сайлауы жаңа Конституцияның іс жүзінде алғаш қолданылуы болмақ.
Ливандық сарапшы Әли Нуреддиннің пікірінше, жаңа өкілді органның құрылуы елдің заң шығару жүйесінің дамуына қосымша серпін береді.
Алдағы сайлау Қазақстанның жаңартылған конституциялық моделін іс жүзінде іске асыру кезеңін бастайды. Азаматтар алдағы бес жылда елдің заңнамалық күн тәртібін қалыптастыратын жаңа бір палаталы Құрылтайдың құрамын айқындайды.
Әли Нуреддин ливандық сарапшы әрі NBN телеарнасының жаңалықтар және саяси бағдарламалар жөніндегі директоры. Алдағы дауыс берудің маңызын бағалай отырып, ол жаңа Конституцияда бекітілген ережелердің алғаш рет жалпыхалықтық сайлау үдерісі арқылы тікелей жүзеге асырылатынына назар аударды.
Сарапшының бағалауынша, сайлау депутаттық корпусты қалыптастыру тәсілі ретінде ғана маңызды емес. Ол конституциялық өзгерістер, азаматтар және заң шығарушы органның алдағы қызметі арасындағы маңызды байланыстырушы буынға айналады.
«Қазақстандағы бұл парламенттік сайлау 2026 жылғы Конституцияны іс жүзінде қолданудың алғашқы көрінісі болып табылады. Бұл сайлау мемлекетке серпін беріп, заң шығарушы институтқа жаңа «қан» жүгіртетін өзіндік қоғамдық келісім іспетті», деп атап өтті Әли Нуреддин.
Мұндай баға алдағы науқанның айрықша рөлін көрсетеді. Дәл азаматтардың қатысуы арқылы жаңартылған жүйе нақты мазмұнға ие болып, сайланған Құрылтай заң шығару жұмысына қажетті мандат алады. Өкілді органның жаңа құрамына конституциялық қағидаттарды нақты заңдар мен шешімдерде жүзеге асыру міндеті жүктеледі.
Сайлаудың маңызды ерекшеліктерінің бірі ретінде жеті саяси партия арасындағы белсенді бәсекені атауға болады. Олардың әрқайсысы елді дамытуға қатысты өз бағдарламасы мен тәсілдерін ұсынады, ал азаматтар ұсыныстарды салыстырып, өздеріне жақын саяси тұғырнаманы қолдауға мүмкіндік алады.
«Бұл өз кезегінде Қазақстанның саяси өміріне әсер етіп, парламенттік блоктарды білдіретін жеті партия арасында бәсеке қалыптастырады. Соның арқасында саяси өмір ұдайы жаңарып, белсенді қозғалыста болады, бұл елдегі демократиялық қоғамның дамуына ықпал етеді», деп атап өтті сарапшы.
Партиялық бағдарламалар арасындағы бәсеке сайлау науқанының мазмұнын байытып, саяси күштердің азаматтар алдындағы жауапкершілігін күшейтеді. Дауыс беру қорытындысы Құрылтайдағы орындардың бөлінісін ғана емес, жаңа шақырылымның заң шығару жұмысында қандай идеялар, басымдықтар мен тәсілдер ұсынылатынын да айқындайды.
Осылайша, 23 тамыздағы сайлау конституциялық өзгерістерді ресімдеу кезеңінен оларды іс жүзінде іске асыруға көшудегі маңызды қадам болмақ. Құрылтайдың жасақталуы, депутаттық құрамның жаңаруы және жеті партия арасындағы ашық бәсеке мазмұнды парламенттік жұмысқа әрі елдің саяси институттарын дәйекті дамытуға жағдай жасайды.
