Мирзиёевтің күйеу баласынан Дубайдағы 7 миллион долларлық 13 пәтер мен шетелдік паспорт табылды

Өзбекстан президенті Шавкат Мирзиёевтің күйеу баласы Отабек Умаров президенттің қауіпсіздік қызметінде жоғары лауазым атқарып жүрген кезінде Біріккен Араб Әмірліктерінің азаматтығын жасырын алған. Сондай-ақ оның Дубайда жалпы құны шамамен 7 миллион доллар болатын 13 элиталық пәтері бар екені анықталды. Бұл туралы OCCRPхалықаралық зерттеу ұйымы мен "Озодлик"радиосының бірлескен зерттеуінде айтылған.

7 қазанда жарияланған зерттеуге сәйкес, Отабек Умаров 2023 жылдың сәуірінде БАӘ азаматтығын алған. Ол кезде Умаров Өзбекстан президентінің қауіпсіздік қызметі басшысының орынбасары қызметін атқарған.

Журналистердің қолына түскен паспорт пен тұруға ықтиярхат көшірмелері оның шетелдік азаматтық алғанын көрсетеді. OCCRP құжаттардың түпнұсқалығын тәуелсіз тексерген.

Алайда Өзбекстанның әскери қызмет туралы заңнамасына сәйкес, мұндай лауазымдағы қызметкердің басқа мемлекеттің азаматтығын алуына тыйым салынады. Соған қарамастан, Умаров БАӘ паспортын алғаннан кейін тағы бір жарым жылдай қызметін жалғастырған.

2024 жылдың қарашасында ол президенттің қауіпсіздік қызметінен босатылып, Өзбекстан Ұлттық олимпиада комитетінің бірінші вице-президенті болып тағайындалған.

Дубайдағы 13 пәтер кімнің ақшасына алынған?

Зерттеу барысында журналистер Дубайдың жылжымайтын мүлік тізілімін зерделеп, Отабек Умаровтың атына рәсімделген 13 элиталық пәтерді анықтаған. Олардың жалпы құны шамамен 7 миллион доллар.

Пәтерлердің 11-і Дубайдағы Madinat Jumeirah Living кешенінің Jadeel тұрғын үй ғимаратында орналасқан. Олар бір-біріне жақын орналасып, тұтас бір қабатты дерлік алып жатыр.

Қалған екі пәтер қаланың орталығындағы Fountain Views мұнараларында, әйгілі Burj Khalifa ғимараты мен Dubai Mall сауда орталығының жанында орналасқан.

Журналистердің мәліметінше, бұл жылжымайтын мүліктер бастапқыда Отабек Умаровтың інісі, кәсіпкер Ойбек Умаровқа тиесілі болған.

Ойбек Умаров 2021-2022 жылдары аталған 13 пәтерді сатып алған. Ал 2025 жылы олардың барлығы Отабек Умаровтың атына рәсімделгені анықталған.

Дегенмен журналистер пәтерлердің ағасынан інісіне қандай шартпен берілгенін анықтай алмаған. Яғни Отабек Умаров оларды сатып алды ма, әлде сыйға алды ма – белгісіз.

Ойбек Умаров Өзбекстандағы ірі кәсіпкерлердің бірі саналады. Ол Orient Finans банкінің алғашқы акционерлерінің қатарында болған және түрлі салада жұмыс істейтін Orient Group компаниялар тобымен байланысы бар.

Шетелдік паспорт заңға қайшы ма?

Зерттеуде Отабек Умаровтың БАӘ азаматтығын алуы Өзбекстан заңнамасына қайшы келетіні айтылған.

Өзбекстанның әскери қызмет туралы заңының 29-бабында басқа мемлекеттің азаматтығын алу әскери қызметтен босатуға негіз болатын жағдайлардың бірі ретінде көрсетілген.

Отабек Умаров БАӘ азаматтығын алған кезде президенттің жеке қауіпсіздігіне жауап беретін құрылымда жоғары лауазым атқарған.

БАӘ заңнамасына сәйкес, шетелдік азаматтарға паспорт ерекше тәртіппен беріледі. Ол үшін ел билеушілерінің немесе жоғары лауазымды тұлғалардың ұсынысы қажет. Сондай-ақ азаматтық алушы БАӘ-ге адал болуға ант беруге тиіс.

Алайда журналистер Умаровқа азаматтық алуға нақты кім көмектескенін анықтай алмаған.

Отабек Умаров БАӘ паспортын алғаннан кейін 2024 жылдың қарашасына дейін президенттің қауіпсіздік қызметінде жұмыс істеген.

Қымбат сағаттар мен түсініксіз байлық

OCCRP зерттеуінде Умаровтың қымбат сағаттарға әуестігі де сөз болады.

Ол бұған дейін әлеуметтік желілерде құны 1,9 миллион долларға дейін жететін Richard Mille маркалы шектеулі сериядағы сағат таққан күйінде көрінген.

Журналистер оның тағы бір фотосынан шамамен 370 мың доллар тұратын осы брендтің басқа сағатын байқаған.

Зерттеу авторлары Умаровтың мұндай қымбат мүлікке қалай қол жеткізгені туралы көпшілік алдында түсініктеме бермегенін атап өтеді.

Сонымен қатар журналистер оның президент қауіпсіздігі қызметінде жұмыс істеген кезеңінде жеке компанияларға ресми иелік еткенін растайтын ашық деректер таппаған.

Өзбекстанда шенеуніктердің табыс декларацияларын көпшілікке жариялау міндетті емес. Сондықтан журналистер Умаровтың атына тіркелген Дубайдағы пәтерлерді оның жеке меншігі екені құжатпен расталған алғашқы ірі активтердің бірі ретінде сипаттайды.

Мирзиёевтің күйеу баласы не дейді?

Отабек Умаров 2007 жылы Шавкат Мирзиёевтің кіші қызы Шахноза Мирзиёеваға үйленген.

Ол ұзақ жылдар бойы Өзбекстан президентінің қауіпсіздік қызметінде жұмыс істеп, елдегі ықпалды тұлғалардың бірі ретінде аталып келген.

OCCRP мен "Озодлик" журналистері зерттеу барысында Отабек Умаровқа, оның інісі Ойбек Умаровқа, Өзбекстан президентінің әкімшілігіне және БАӘ-нің тиісті мемлекеттік органдарына сауал жолдаған.

Алайда материал жарияланған сәтке дейін олардан жауап түспеген.

Зерттеу авторлары шетелдік паспорт пен Дубайдағы жылжымайтын мүліктерге қатысты анықталған деректер жоғары лауазымды шенеуніктердің табысы, мүлкінің шығу тегі және мемлекеттік қызметтегі заң талаптарының сақталуы жөнінде сұрақтар туғызатынын атап өтеді.