Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексі: мемлекетке сену құқығы

Сайт әкімшілігі

30.07.2021, 17:51

1038

      Биылғы 1 шілдеден бастап Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексі (ӘРПК) күшіне енді. Оның қажеттілігі неде және ол мемлекеттік органдармен дауда қарапайым адамға қандай артықшылықтар береді?Заң ғылымының докторы, Каспий қоғамдық университетінің профессоры Роман Подопригора әлеуметтік желідегі парақшасында: «ӘРПК-тен көп нәрсе күтілуде, ең бастысы, бұл азаматтар мен үкіметтік емес ұйымдарды мемлекетпен қарым-қатынаста қорғауға мүмкіндік береді. Адвокаттар оның ерекшеліктерін ұзақ уақыт түсінетін болады. Бірақ заң ғылымынан алыс қарапайым адам нені білуі керек?» – деп жазды.

        ӘРПК екі үлкен бөлімнен тұрады: әкімшілік рәсімдер және әкімшілік процесс. Әкімшілік рәсімдер:

      1. Әкімшілік рәсім шеңберінде азаматтардың мемлекеттік органдарға және билікке ие басқа субъектілерге өтініштері қаралады. Мемлекет сонымен қатар әкімшілік процедураны бастауы мүмкін. Екі негізгі процедура бар: қалыпты және жеңілдетілген.

      2. Әдеттегі рәсім – бұл біреудің құқықтары мен мүдделеріне әсер ету: лицензия қажет, жер учаскесі тәркіленеді, тексеру жүргізіледі және т.б. Бұл жағдайда сіз тек өз құқықтарыңызды жүзеге асыруға немесе мүдделеріңізді қорғауға өтініш бере аласыз. Егер басқа адамның мүдделері қозғалса, ол процедураға да қатысады.

       3. Оңайлатылған процедура – мемлекетпен байланыс жасау қажет болған кезде: кемшіліктер туралы хабарлау (хабарлама), саясатқа (жауапқа) қуану, заң (ұсыныс) қабылдауға кеңес беру; ақпарат сұрау.

       4. Өтінішпен тек мемлекеттік органға ғана емес, сонымен бірге билік берілген кез келген ұйымға жүгінуге болады. Олардың барлығы енді әкімшілік органдар деп аталатын болады.

       5. Әкімшілік актінің шығуына немесе әкімшілік іс-әрекеттің жасалуына байланысты өтініш бере аласыз. Биліктің көрінуімен, басқаруымен байланысты барлық нәрсе әкімшілік актілерге (біреуді немесе бір нәрсені мемлекеттік тіркеу, рұқсат беру, физикалық күш қолдану) жатады. Қалғанының бәрі әкімшілік шара (көшелерді қарау, ақпарат беру, санитарлық тазарту).

       6. Апелляция ауызша немесе жазбаша түрде, бейнеконференциялар немесе бейнелік апелляция арқылы берілуі мүмкін.

      7. Барлық әкімшілік актілер қолайлы және ауыр болып бөлінеді. Заңды тұлғаны тіркеу туралы бұйрық қолайлы акт болып табылады. Әрекеттер барлық адамдар үшін әдеттегі жазбаша түрде, сондай-ақ ауызша түрде (полицейдің өтініші) немесе басқасында болуы мүмкін (жол белгісі, кордон және т.б.).

       8. Егер апелляция кемшіліктермен берілгені анықталса, әкімшілік орган оны қараудан бас тартпайды, бірақ оларды жоюға уақыт береді.

       9. Егер ауыр салмақты әкімшілік акт шығару жоспарланған болса, онда азамат немесе ұйым тыңдалуы керек. Мүмкіндігінше ауыртпалық актісін жасамау үшін.

       10. Апелляциялық шағымды қарастырған кезде тек әкімшілік органға алынғаны ғана қамтылып қоймай, материалдарды жинауға және зерттеуге күш салуы керек. Оны құжаттарда ең үстіне, егер әкімшілік орган құжаттардың сенімділігіне күмәнданса, ол өзі бұл күмәндерді сейілтуі және өтініш берушіні мұны істеуге мәжбүр етпеуі керек.

      11. Өтінішті қараудың жалпы мерзімі келіп түскен күннен бастап, 15 жұмыс күнін құрайды. Бұл мерзімді екі айға дейін ұзартуға болады.

     12. Қабылданған әкімшілік актінің күшін жай жоюға болмайды. Бұл әрекет заңсыз болса да. ӘРПК сенім құқығын қорғау қағидатын енгізеді.

     13. Егер әкімшілік актімен немесе әкімшілік іс-әрекетпен келіспеушіліктер болса, жоғары тұрған органға немесе лауазымды адамға шағым түсіруге болады. Азаматтан немесе ұйымнан жоғары органның кім екенін білу талап етілмейді. Сондықтан, шағым әкімшілік актіні шығарған немесе әкімшілік әрекетті жасаған органға беріледі.

      14. Шағым әкімшілік актіні қабылдау немесе әкімшілік іс-әрекет (әрекетсіздік) жасау туралы белгілі болған күннен бастап, үш айдан кешіктірмей, беріледі.

       15. Шағым беру әкімшілік актінің, әкімшілік әрекеттің орындалуын тоқтата тұрады.

Тегтер:

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Айтбала СҮЛЕЙМЕНҚЫЗЫ 20.01.2022, 12:00
Жәйремдіктердің жанайқайы:«Мемлекеттік бағдарламамен берілген үйдің сиқы осы»
Мариям МАҚСАТ 20.01.2022, 08:53
Кім кімді алдады?
Арайлым ЕРКЕБАЕВА 19.01.2022, 17:45
Қарағанды өңіріндегі дүрбелең қалай өрбіді?
Қайрат Балабиев 19.01.2022, 16:57
Атамекенді аялау – азаматтық парызымыз
Бақытжан ӘБДІРАШҰЛЫ 19.01.2022, 15:33
Шымкент: шығын әлі есептеліп жатыр
Тоқтар ҒАБДРЕШҰЛЫ 18.01.2022, 15:30
БҚО-да бір полицейдің мұрны қанамады

Аңдатпа


  • Байлар 30 жыл «жиып-тергенін» «Қазақстан халқына» қия ма?!
    20.01.2022, 08:50
  • Біреуге бас қайғы, біреуге «мал» қайғы
    20.01.2022, 08:49
  • Алматыны «терроризм астанасы» етпек болды
    20.01.2022, 08:48
  • Қазақстанда билік төңкеріледі - үндістандық көріпкел Арченаның айтқаны келді
    19.01.2022, 00:00
  • «Аш адам ұрысқақ келетінін» ұмытпасақ екен...
    19.01.2022, 08:48